SacDien.comSạc Điện
An toàn khi sạc

Ngắt điện khu sạc xe khi có sự cố: dạy cả nhà từ tủ điện đến lối ra

Ai trong nhà cũng nên biết aptomat nào cấp điện cho chỗ sạc, khi nào ngắt nhánh, khi nào ngắt tổng, khi nào bỏ qua để ra ngoài, và diễn tập năm phút.

A grandmother and a teenage girl seen from behind stand at an open wall breaker box in a townhouse kitchen corridor, the girl holding a flashlight, soft evening light, medium shot

Mọi người lớn và trẻ lớn trong nhà nên biết ba điều: tủ điện ở đâu, aptomat nào cấp điện cho chỗ sạc, aptomat tổng là cái nào. Khi có dấu hiệu bất thường ở chỗ sạc như nóng, khét, tia lửa, người phát hiện có thể ngắt aptomat nhánh sạc nếu đứng ở chỗ an toàn; khi đã có khói hay lửa thì ưu tiên ra ngoài, chỉ ngắt aptomat tổng nếu tủ điện nằm ngay trên đường ra. Dán nhãn rõ trên tủ điện và diễn tập một lần năm phút là đủ để cả nhà làm được.

Lý do cần dạy cả nhà rất đơn giản: người phát hiện sự cố đầu tiên thường không phải người đã lắp bộ sạc hay người hiểu về điện, mà là ông bà, người giúp việc, đứa con đi học về. Nếu chỉ một người biết aptomat nào là aptomat nào, những phút đầu sẽ trôi qua trong lúc tìm hiểu. Bài này hướng dẫn nhận diện, dán nhãn, phân vai và diễn tập, không có bước nào cần mở tủ điện hay đụng vào dây.

Nhìn tủ điện như một người không rành điện

Mở nắp ngoài tủ điện gia đình (chỉ nắp có bản lề che hàng aptomat, không tháo vít, không mở tấm che bên trong), bạn thường thấy một hàng công tắc gạt. Cái lớn nhất, thường ở đầu hàng, là aptomat tổng: gạt xuống thì cả nhà mất điện. Các cái nhỏ hơn là aptomat nhánh, mỗi cái cấp cho một khu: tầng một, tầng hai, bếp, bình nóng lạnh, điều hoà, và nếu nhà có chỗ sạc riêng do thợ lắp thì có một nhánh cho sạc xe.

Một số aptomat có thêm nút nhỏ ghi chữ thử hoặc có ký hiệu riêng: đó thường là aptomat chống rò, sẽ tự nhảy khi phát hiện dòng điện rò ra ngoài. Nhánh sạc xe được thợ lắp đúng cách thường có loại này. Nút thử là để kiểm định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu chưa rõ cách thử, nhờ thợ điện chỉ cho một lần.

Nếu tủ điện nhà bạn không có nhãn, các aptomat trông giống hệt nhau, bạn không biết cái nào là nhánh sạc, đừng gạt thử từng cái lúc đang sạc. Nhờ thợ điện có chứng chỉ xác định và ghi nhãn, hoặc làm vào lúc cả nhà có mặt, không sạc, theo hướng dẫn ở mục sau.

Dán nhãn tủ điện: làm một lần, dùng nhiều năm

Nhãn rõ ràng là thứ giúp người không rành điện ngắt đúng chỗ trong vài giây. Nếu thợ đã ghi nhãn lúc lắp thì kiểm lại; nếu chưa, làm theo các bước sau vào một buổi cuối tuần, lúc không sạc xe.

  1. Báo cả nhà sẽ có lúc mất điện từng khu vài giây, tắt máy tính, máy giặt đang chạy.
  2. Bật đèn hoặc cắm một thiết bị nhỏ có đèn báo vào ổ ở từng khu: chỗ sạc xe, bếp, phòng ngủ.
  3. Gạt từng aptomat nhánh xuống rồi lên lại, mỗi lần một cái, nhờ một người đứng ở khu cần kiểm nói "tắt rồi" hay "vẫn sáng".
  4. Ghi tên khu lên băng dính giấy dán ngay dưới từng aptomat, chữ to, viết tay rõ: "SẠC XE", "BẾP", "TẦNG 2"…
  5. Đánh dấu aptomat tổng bằng một màu khác hẳn, ví dụ băng dính đỏ, ghi "TỔNG – CẢ NHÀ".
  6. Chụp ảnh mặt tủ điện đã dán nhãn, gửi vào nhóm gia đình trên điện thoại.
  7. Nếu gạt hết các nhánh mà ổ chỗ sạc vẫn có điện, hoặc có aptomat lạ không rõ cấp cho đâu, dừng lại và hỏi thợ điện có chứng chỉ.

Cũng nhân dịp này nhìn xem tủ điện có bị chắn không: tủ quần áo kê trước, thùng hàng chất lên, treo đồ che mất. Tủ điện cần mở được trong vài giây, có một chiếc đèn pin đặt cố định gần đó.

Khi nào ngắt nhánh, khi nào ngắt tổng, khi nào bỏ qua

Không phải sự cố nào cũng cần làm giống nhau. Bảng dưới là cách quyết định nhanh, dựa trên điều bạn thấy và chỗ bạn đang đứng.

Bạn thấy gìLàm gì với điệnSau đóKhông làm
Phích, ổ cắm nóng hơn bình thường, chưa có mùiDừng sạc từ xe hoặc ứng dụng; hoặc ngắt aptomat nhánh sạcChờ nguội, rút phích, hẹn thợ kiểmRút phích khi đang nóng và có dòng
Mùi khét nhẹ ở chỗ sạc, không khóiNgắt aptomat nhánh sạc nếu tủ điện ở chỗ an toànLùi ra quan sát từ xa; có khói thì chuyển dòng dướiĐứng sát ngửi tìm nguồn mùi
Tia lửa ở ổ cắm hoặc phíchNgắt aptomat nhánh sạc, hoặc tổng nếu không chắc nhánh nàoKhông cắm lại; gọi thợChạm vào phích, ổ
Khói từ bộ sạc hoặc từ xe, pinChỉ ngắt aptomat tổng nếu tủ điện nằm trên đường raRa ngoài, gọi lực lượng cứu hoảQuay lại tủ điện nếu phải đi qua khói
Aptomat nhánh sạc tự nhảyĐể nguyên ở vị trí ngắtRút phích khi đã an toàn, ghi lại, gọi thợBật lại liên tục cho "ăn"
Mất điện cả khu phố lúc đang sạcKhông cần làm gì với tủ điệnKhi có điện lại, xem xe đã tự sạc tiếp chưaChạy máy phát rồi kéo dây cắm sạc

Điều quan trọng nhất trong bảng: khi đã có khói, người đi trước, điện đi sau. Ngắt điện chỉ là việc làm "trên đường ra", không phải lý do để đi ngược vào.

Phân vai trong nhà: ai làm gì

Người lớn khoẻ mạnh. Biết vị trí tủ điện, nhận ra nhãn nhánh sạc và tổng, biết dừng sạc từ xe hoặc ứng dụng của hãng xe. Đây là người ngắt điện khi cần, nếu đứng ở chỗ an toàn.

Ông bà, người lớn tuổi. Không cần nhớ nhãn từng aptomat. Chỉ cần biết hai điều: ngửi thấy khét, thấy khói thì gọi to và đi ra; nếu tủ điện ngay cạnh cửa thì gạt cái dán băng đỏ trên đường đi.

Trẻ lớn, tuổi teen. Có thể học như người lớn, đặc biệt nếu tự sạc xe đạp điện, xe máy điện. Giao việc gọi lực lượng cứu hoả và báo hàng xóm khi đã ra ngoài.

Trẻ nhỏ. Không giao việc ngắt điện. Chỉ dạy: thấy khói, ngửi khét thì chạy ra ngoài, gọi to, không trốn.

Người giúp việc, người ở nhờ, khách ở lâu. Dẫn đi xem tủ điện và chỗ sạc ngay ngày đầu, chỉ nhãn băng đỏ và lối ra. Nhiều sự cố xảy ra khi chủ nhà đi vắng.

Diễn tập năm phút

Một lần diễn tập ngắn giúp mọi người nhớ lâu hơn nhiều so với một lần dặn miệng. Chọn một buổi tối cả nhà có mặt, xe không sạc:

  1. Tập trung mọi người ở chỗ sạc. Người hướng dẫn chỉ ổ cắm hoặc bộ sạc và nói: "Giả sử chỗ này có mùi khét."
  2. Mỗi người lớn lần lượt đi từ chỗ sạc tới tủ điện, mở nắp, chỉ vào aptomat "SẠC XE" và aptomat tổng, không cần gạt.
  3. Người hướng dẫn nói: "Giờ giả sử có khói." Mọi người đi theo lối ra gần nhất ra ngoài, tới chỗ tập trung đã chọn trước, ví dụ gốc cây đầu ngõ.
  4. Ở chỗ tập trung, một người nói to câu sẽ nói khi gọi lực lượng cứu hoả: địa chỉ, chuyện gì, đã đủ người chưa.
  5. Quay vào, hỏi lại: có ai chưa biết tủ điện ở đâu, có cửa nào bị khoá, chìa khoá để đâu, đèn pin ở đâu.
  6. Ghi lại những gì cần sửa: chuyển đồ chắn tủ điện, thêm đèn pin, làm lại nhãn mờ.

Diễn tập lại mỗi năm một lần, hoặc mỗi khi nhà có người mới, có thay đổi chỗ sạc, có thêm xe. Năm phút mỗi năm là một chi phí nhỏ.

Khi đi vắng hoặc nhờ người trông nhà

Đi vắng vài ngày mà xe để ở nhà, phần lớn trường hợp không cần sạc trong thời gian đó. Rút cáp khỏi xe, treo cáp lên, và nếu nhà có aptomat nhánh riêng cho chỗ sạc thì có thể gạt nhánh đó xuống cho chắc. Không cần ngắt cả nhà nếu còn tủ lạnh, camera hay đèn cần chạy.

Nếu nhờ người thân hay hàng xóm trông nhà, dẫn họ đi xem tủ điện và chỗ sạc trước khi đi, chỉ nhãn nhánh sạc và nhãn tổng, để lại cách liên lạc với thợ điện quen và với bạn. Gửi kèm ảnh mặt tủ điện đã dán nhãn. Người trông nhà không cần biết gì thêm về điện, chỉ cần biết thấy bất thường thì gạt cái nào và gọi ai.

Nếu xe cần sạc trong lúc bạn đi vắng, chẳng hạn người nhà dùng xe, hãy dặn họ đúng những điều bạn vẫn làm: cắm thẳng vào ổ cố định hoặc bộ sạc treo tường, không qua ổ kéo dài, xem phích sau nửa giờ đầu, sạc vào giờ có người ở nhà. Một tờ giấy ghi các bước dán cạnh chỗ sạc giúp người chưa quen việc làm đúng ngay lần đầu.

Aptomat nhánh sạc hay nhảy: đừng coi là phiền

Nhiều gia đình kể aptomat chỗ sạc thỉnh thoảng nhảy, nhất là lúc trời mưa hoặc lúc bật thêm bình nóng lạnh, và họ chỉ việc bật lên lại. Nếu là aptomat chống rò, nó nhảy vì phát hiện dòng rò; nếu là aptomat thường, nó nhảy vì quá tải hoặc chập. Cả hai đều là thông tin, không phải sự phiền toái.

Mỗi lần nhảy, ghi lại: giờ, thời tiết, lúc đó đang sạc hay không, có bật thêm thiết bị nào không. Nhảy một lần rồi thôi có thể do một nguyên nhân thoáng qua; nhảy lặp lại là lúc mời thợ điện có chứng chỉ, đưa ghi chép cho thợ. Câu nói mẫu: "Anh ơi, aptomat nhánh sạc xe nhà em hai tuần nhảy ba lần, hai lần lúc mưa, một lần lúc đang sạc và bật bình nóng lạnh. Anh kiểm giúp em đường dây và bộ sạc."

Ví dụ giả định: nhà chú Tư sau khi lắp bộ sạc treo tường thì dán nhãn, diễn tập cùng hai cháu nội tuổi teen. Một tối chú đi vắng, aptomat sạc nhảy lúc mưa to. Cháu lớn không bật lên lại vì nhớ lời dặn, nhắn ảnh tủ điện cho ông, rút cáp khỏi xe khi trời tạnh. Hôm sau thợ tới tìm ra mối nối ở hộp nối ngoài trời bị ngấm nước. Đó là kết quả của năm phút diễn tập: một quyết định đúng của người không rành điện.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tự gạt thử từng aptomat để tìm cái cấp điện cho chỗ sạc không?

Có thể làm vào lúc không sạc, cả nhà có mặt, gạt từng cái xuống rồi lên lại và nhờ người đứng ở chỗ sạc báo. Không tháo nắp bên trong tủ điện, không đụng vào dây. Nếu có aptomat lạ hoặc gạt hết mà ổ vẫn có điện, dừng lại và hỏi thợ điện có chứng chỉ.

Khi có khói ở chỗ sạc thì có nên chạy tới tủ điện ngắt điện không?

Chỉ khi tủ điện nằm ngay trên đường ra và không phải đi qua khói. Nếu phải đi vòng hay đi lại gần chỗ có khói, bỏ qua việc ngắt điện, đưa mọi người ra ngoài và gọi lực lượng cứu hoả. Người đi trước, điện đi sau.

Aptomat chỗ sạc tự nhảy thì có bật lại được không?

Một lần nhảy thoáng qua thì có thể bật lại sau khi đã rút phích và nhìn quanh không thấy gì bất thường. Nếu nhảy lặp lại, đừng bật lên liên tục. Ghi lại giờ, thời tiết, thiết bị đang chạy và mời thợ điện có chứng chỉ kiểm đường dây và bộ sạc.

Ông bà lớn tuổi ở nhà cần biết gì về ngắt điện khu sạc?

Không cần nhớ từng aptomat. Chỉ cần biết: ngửi thấy khét, thấy khói thì gọi to và đi ra ngoài; nếu tủ điện ngay trên đường ra thì gạt cái dán băng đỏ là aptomat tổng. Dẫn ông bà đi xem tủ điện và lối ra một lần là đủ.

Nút thử trên aptomat chống rò dùng để làm gì?

Nút thử dùng để kiểm định kỳ xem aptomat chống rò còn tự ngắt được không. Bấm thử theo hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu bấm mà aptomat không nhảy thì nhờ thợ điện có chứng chỉ kiểm. Nếu chưa biết cách, nhờ thợ chỉ cho một lần lúc tới làm việc khác.

Bao lâu nên diễn tập ngắt điện và thoát ra một lần?

Mỗi năm một lần là hợp lý, cộng thêm mỗi khi nhà có người mới đến ở, chuyển chỗ sạc, có thêm xe hoặc thay tủ điện. Mỗi lần chỉ cần năm phút: đi từ chỗ sạc tới tủ điện, chỉ đúng aptomat, rồi đi ra chỗ tập trung bên ngoài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138