Nếu nhà bạn là nhà ống chỉ có một cửa ra ở tầng trệt và xe điện đang sạc ngay cạnh cửa đó, hãy sắp xếp lại sao cho chỗ sạc không nằm giữa người trong nhà và lối ra: dời xe sang một bên để lối đi tới cửa luôn đủ rộng, dọn đồ dễ cháy khỏi quanh xe, và chuẩn bị một lối thoát thứ hai ở tầng trên. Đây là việc làm được trong một buổi chiều, phần lớn không cần thợ.
Ý tưởng đằng sau rất đơn giản: nếu có sự cố ở chỗ sạc, điều quan trọng nhất là mọi người ra ngoài được nhanh. Ở nhà ống, xe thường được dắt vào để ngay cửa cho tiện, và chính sự tiện đó đặt chỗ có điện chạy suốt đêm vào đúng lối duy nhất. Bài này đi theo từng bước: vẽ lại tầng trệt, chọn góc, dọn quanh xe, giữ lối thoát và biết hỏi ai.
Vì sao vị trí quan trọng hơn mọi thiết bị
Người ta hay nghĩ tới an toàn khi sạc theo kiểu thiết bị: ổ cắm tốt, bộ sạc chính hãng, đầu báo khói. Những thứ đó cần, nhưng chúng không giải quyết được câu hỏi: nếu có chuyện ở chỗ sạc thì người ở tầng trên đi ra bằng đường nào. Ở nhà ống, cầu thang thường đổ thẳng xuống tầng trệt, tầng trệt lại là chỗ để xe, cửa cuốn hoặc cửa sắt là lối ra duy nhất.
Khi chỗ sạc nằm ngay sau cửa, sự cố dù nhỏ cũng có thể khiến người ở trên không dám đi xuống qua khu đó, hoặc khói theo cầu thang lên. Ngược lại, khi chỗ sạc được dời vào một góc, có khoảng trống xung quanh và lối đi từ chân cầu thang ra cửa không phải đi sát xe, bạn có thêm thời gian và lựa chọn. Đây là nguyên lý chung mà các hướng dẫn phòng cháy cho nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà ống hay nhắc tới.
Không phải nhà nào cũng có góc lý tưởng. Mục tiêu không phải là hoàn hảo, mà là tốt hơn hiện tại: lối đi rộng hơn, ít đồ dễ cháy hơn, có lối ra dự phòng, và người trong nhà biết phải làm gì.
Vẽ lại tầng trệt trong mười lăm phút
Lấy một tờ giấy trắng hoặc ghi chú trên điện thoại, đứng ở chân cầu thang và làm theo các bước sau. Có sơ đồ trước mắt, việc chọn chỗ sạc sẽ bớt cảm tính.
- Vẽ khung tầng trệt: cửa ra, chân cầu thang, các ổ cắm cố định, tủ điện, bếp nếu có, chỗ để bình gas.
- Vẽ đường đi từ chân cầu thang ra cửa theo cách người trong nhà vẫn đi. Đánh dấu chỗ hẹp nhất trên đường này.
- Đánh dấu chỗ xe đang đỗ khi sạc và chỗ đặt bộ sạc. Xem xe có nằm trên đường đi, hay làm đường đi hẹp lại không.
- Đánh dấu những thứ dễ cháy ở gần: thùng các tông, xốp, quần áo phơi, rèm, đồ nhựa, chai cồn, xăng dầu cho máy cắt cỏ.
- Tìm hai hoặc ba vị trí khác có thể để xe sạc. Với mỗi vị trí, hỏi: có ổ cố định gần không, có chắn đường ra không, có cách bếp và bình gas không.
- Chụp sơ đồ lại. Nếu vị trí tốt nhất cần thêm ổ cắm, đó là lúc mời thợ điện có chứng chỉ, mang sơ đồ ra trao đổi.
Nhiều nhà làm xong bước này mới nhận ra xe chỉ cần lùi vào trong thêm một khoảng, quay đầu ra ngoài, là lối đi đã rộng ra. Việc nhỏ nhưng là thay đổi đáng kể.
Quanh chỗ sạc: thứ gì nên dời đi
Một vùng trống quanh xe đang sạc giúp sự cố nếu có không lan sang đồ khác. Bảng dưới là những thứ hay thấy ở tầng trệt nhà ống và nên đưa đi đâu.
| Đồ vật | Vì sao nên dời | Đưa đi đâu |
|---|---|---|
| Thùng các tông, xốp, bao bì hàng | Bắt lửa nhanh, hay chất sát tường cạnh xe | Kho trên gác, hoặc bỏ bớt định kỳ |
| Quần áo, chăn màn phơi trong nhà | Treo thấp gần bộ sạc, che nhiệt | Sào phơi ở khu khác, không ngay trên xe |
| Bình gas, bếp gas | Không để nguồn điện chạy liên tục sát nguồn khí | Giữ khu bếp tách khỏi khu sạc theo khoảng cách hợp lý |
| Xăng, dầu, sơn, cồn, bình xịt | Chất dễ cháy, hơi bay ra | Chỗ riêng, thoáng, xa khu sạc; chỉ giữ lượng nhỏ |
| Xe máy xăng đỗ sát xe điện | Bình xăng ngay cạnh chỗ sạc | Đỗ cách ra, ưu tiên xe điện ở vị trí ít chắn lối hơn |
| Rèm, thảm, ghế nệm | Vải dễ bén và cháy lan | Dời khỏi vùng quanh xe, không phủ lên bộ sạc |
| Pin rời dự phòng, pin cũ | Thêm nguồn năng lượng ở cùng một chỗ | Cất theo hướng dẫn của hãng, không chất cạnh chỗ sạc |
Không cần biến tầng trệt thành phòng trống. Chỉ cần vùng quanh xe và bộ sạc thoáng, dễ nhìn, không có đồ dễ cháy chất sát.
Những vị trí nên tránh
Gầm cầu thang. Chỗ này tiện vì khuất, nhưng cầu thang là lối đi xuống của người ở trên. Sự cố ở gầm cầu thang ảnh hưởng thẳng tới đường thoát.
Ngay sau cửa ra, chiếm gần hết bề ngang. Lối ra bị thu hẹp, cửa cuốn phải kéo lên mới đi được. Nếu bắt buộc để xe gần cửa, để sát một bên, chừa lối đi đủ cho một người cầm đồ đi qua.
Trong phòng ngủ, trong phòng trọ chỗ người nằm. Người ngủ là người phát hiện chậm nhất. Phòng ngủ không phải chỗ sạc xe hay sạc pin rời.
Cạnh bếp, bình gas, chỗ nấu ăn. Không nên để hai nguồn rủi ro sát nhau. Khi nấu ăn cũng có lửa, có dầu mỡ.
Ban công kín, lô gia đóng kín cửa kính ở căn hộ. Đây là chuyện nội quy toà nhà và quy định phòng cháy; nếu ở chung cư, hỏi ban quản lý trước khi sạc ở bất cứ đâu trong căn hộ.
Lối thoát thứ hai và chìa khoá cửa
Nhà ống thường có một cửa ở tầng trệt, nhưng tầng trên có thể có ban công, sân thượng hay cửa sổ. Lối thoát thứ hai không cần phải là cầu thang thoát hiểm chuyên dụng; nó có thể là ban công thông sang sân thượng nhà bên khi đã thoả thuận với hàng xóm, hay một ô cửa có thể mở từ bên trong. Nhiều nhà lắp khung sắt bảo vệ khoá chết toàn bộ cửa sổ và ban công; khi đó lối thoát thứ hai không tồn tại. Hãy xem lại, và nếu cần sửa khung để mở được từ bên trong thì đó là việc cho thợ làm.
Chìa khoá cửa ra cũng là một chi tiết hay bị quên. Nếu cửa tầng trệt khoá bằng ổ khoá cần chìa, chìa phải để ở một chỗ cố định, ai trong nhà cũng biết, gần cửa nhưng không với tới được từ bên ngoài. Tìm chìa trong bóng tối, trong lúc vội, là việc mất thời gian nhất.
Cuối cùng, dành năm phút nói chuyện với cả nhà: chỗ sạc ở đâu, nếu có mùi khét hay khói thì ai ra cửa nào, gặp nhau ở đâu bên ngoài, ai gọi lực lượng cứu hoả. Không phải tập dượt cầu kỳ, chỉ cần mọi người cùng nghe một lần và nhớ.
Giữ chỗ sạc gọn mỗi ngày, không chỉ một lần
Sắp xếp lại một lần thì dễ; khó là giữ được sau vài tháng, khi hàng hoá, đồ đạc lại dần dần lấn vào khu để xe. Một vài thói quen nhỏ giúp chỗ sạc không quay về như cũ:
- Kẻ một vạch sơn hoặc dán băng màu trên sàn đánh dấu vùng để xe sạc và lối đi; đồ vật không được đặt lấn qua vạch.
- Mỗi tối khi cắm sạc, liếc một vòng quanh xe: có thùng, bao, quần áo nào mới đặt cạnh không.
- Cuối tuần dọn bao bì, thùng các tông tích lại ở tầng trệt, không để thành đống cạnh chỗ sạc.
- Khi có khách gửi xe qua đêm, xếp xe khách ở chỗ không chắn lối đi, không đỗ sát xe đang sạc.
- Dặn người mới trong nhà, người giúp việc, con cái: góc sạc là góc trống, không cất đồ vào đó.
- Mỗi lần thay đổi bố trí tầng trệt, chẳng hạn kê thêm kệ hàng, xem lại sơ đồ và đường ra.
Những việc này không tốn tiền, chỉ cần một người trong nhà nhận phần nhắc nhở. Nhà nào kinh doanh ở tầng trệt thì người đó nên là chủ nhà, vì hàng hoá là thứ lấn vào khu sạc nhanh nhất.
Hỏi ai khi không chắc, và ví dụ nhà anh Minh
Nhiều xã, phường có tổ phòng cháy chữa cháy ở khu dân cư, và cơ quan PCCC địa phương thường có hướng dẫn về phòng cháy cho nhà ở, nhà ống, nhà ở kết hợp kinh doanh. Nếu nhà bạn vừa ở vừa buôn bán, chứa nhiều hàng hoá, hãy hỏi trực tiếp và tra quy định hiện hành, vì yêu cầu với loại nhà này có thể chặt hơn nhà ở thuần. Câu hỏi có thể đơn giản: "Nhà em là nhà ống một cửa, có hai xe máy điện sạc ở tầng trệt, em nên để ở đâu và cần trang bị gì?".
Nhà anh Minh là ví dụ giả định quen thuộc: tầng trệt vừa là chỗ để hai xe máy điện vừa là kho hàng nhỏ, hai xe sạc ngay sau cửa cuốn vì ổ cắm ở đó. Sau khi vẽ sơ đồ, anh nhận ra chân cầu thang cách xe chưa tới một sải tay, thùng hàng chất sát. Anh dọn thùng hàng lên gác lửng, nhờ thợ điện có chứng chỉ lắp một ổ cắm riêng ở bức tường phía trong cách xa cầu thang, dời hai xe vào đó, chừa lối đi rộng từ cầu thang ra cửa. Khung sắt ban công tầng hai được thợ làm lại có một cánh mở từ trong.
Chi phí và công sức không nhiều, nhưng anh Minh nói điều anh thấy rõ nhất là tối đi ngủ không còn phải nghĩ "nếu có chuyện thì xuống bằng đường nào".
Câu hỏi thường gặp
Nhà ống chỉ có một cửa thì nên để xe điện sạc ở đâu?
Ở vị trí không nằm trên đường từ chân cầu thang ra cửa, có ổ cắm cố định gần, cách bếp, bình gas và đồ dễ cháy. Nếu buộc phải để gần cửa, dời xe sát một bên để lối đi đủ rộng. Vẽ sơ đồ tầng trệt sẽ giúp bạn thấy chỗ nào hợp lý.
Sạc xe máy điện ở gầm cầu thang có được không?
Không nên. Gầm cầu thang tiện vì khuất, nhưng cầu thang là lối đi xuống của người ở tầng trên. Nếu có sự cố ở đó, đường thoát bị ảnh hưởng trực tiếp và khói dễ theo cầu thang đi lên. Hãy chọn góc khác có khoảng trống quanh xe.
Quanh chỗ sạc xe điện cần để trống bao xa?
Không có một con số chung cho mọi nhà. Nguyên tắc là vùng quanh xe và bộ sạc thoáng, không có đồ dễ cháy chất sát như thùng các tông, vải, xốp, xăng dầu, và không phủ gì lên bộ sạc. Nếu cần con số cụ thể cho nhà mình, hỏi tổ PCCC khu dân cư hoặc cơ quan PCCC.
Khung sắt bảo vệ ban công có ảnh hưởng gì tới an toàn khi sạc xe?
Khung sắt khoá chết toàn bộ cửa sổ và ban công khiến nhà không còn lối thoát thứ hai. Nếu chỗ sạc ở tầng trệt gần cửa ra duy nhất, điều này càng đáng lưu tâm. Nên nhờ thợ làm lại để có ít nhất một cánh mở được từ bên trong.
Nhà vừa ở vừa kinh doanh có cần hỏi thêm ai về chỗ sạc không?
Nên hỏi cơ quan PCCC địa phương hoặc tổ PCCC khu dân cư, và tra quy định hiện hành cho nhà ở kết hợp kinh doanh, vì yêu cầu có thể khác nhà ở thuần. Mang theo sơ đồ tầng trệt, số xe sạc và loại hàng hoá đang chứa để được tư vấn sát hơn.
Có cần thợ khi dời chỗ sạc xe vào trong nhà không?
Nếu chỗ mới đã có ổ cắm cố định phù hợp thì việc dời xe, dọn đồ bạn tự làm được. Nếu cần lắp thêm ổ cắm, kéo đường dây hay thêm aptomat chống rò thì đó là việc của thợ điện có chứng chỉ. Không kéo ổ kéo dài từ chỗ cũ sang chỗ mới.