Mưa thường thì ô tô điện vẫn sạc được ở trụ sạc ngoài trời và bộ sạc treo tường được lắp cho ngoài trời, vì đầu cắm, cổng sạc và trụ được thiết kế chịu nước mưa và chỉ cấp điện khi đã khớp hẳn với xe. Điều cần làm là giữ đầu cắm khô lúc cắm và rút, không để đầu cắm nằm trong vũng nước. Còn khi có sấm sét gần, nước dâng ngập chân trụ hay gió giật mạnh thì nên chờ, nếu đang sạc thì dừng phiên từ xe hoặc ứng dụng và vào nơi trú an toàn.
Xe máy điện thì khác: bộ sạc rời và phích cắm thường không được làm cho ngoài trời, nên mùa mưa cần đưa xe hoặc pin vào chỗ khô, có mái che, đúng chỗ sạc đã sắp xếp. Bài này đi qua từng kiểu mưa, kiểu chỗ sạc và những thói quen nhỏ giúp bạn khỏi phải đoán mỗi lần trời chuyển.
Vì sao ô tô điện sạc được dưới mưa, còn ổ cắm thường thì không
Đầu cắm sạc ô tô điện theo chuẩn chung như Type 2 hay CCS2 không giống phích cắm trong nhà. Khi bạn cắm vào xe, trụ và xe "nói chuyện" với nhau qua chân tín hiệu trước, kiểm tra đã khớp, đã tiếp đất, không rò, rồi mới đóng điện vào chân lực. Rút ra thì điện được ngắt trước khi chân tách hẳn. Thân đầu cắm và cổng sạc trên xe cũng được làm kín ở mức chịu được mưa tạt. Nhờ vậy, đứng dưới mưa cắm sạc ở trụ công cộng là việc được thiết kế cho phép.
Ổ cắm âm tường, ổ cắm kéo dài, phích cắm của bộ sạc xe máy điện thì không có lớp bảo vệ đó. Điện có sẵn ở lỗ cắm ngay cả khi chưa cắm gì, nước chảy vào là có đường cho dòng rò. Vì vậy câu "xe điện sạc được dưới mưa" chỉ đúng với trụ sạc và bộ sạc treo tường được lắp cho ngoài trời, không đúng với kiểu kéo ổ cắm ra sân, ra vỉa hè.
Muốn biết bộ sạc treo tường nhà mình có dùng được ngoài trời không, hãy xem sổ hướng dẫn của thiết bị và hỏi lại thợ đã lắp: thiết bị có cấp bảo vệ chống nước bụi phù hợp cho ngoài trời không, vị trí lắp có bị nước hắt thẳng không, aptomat chống rò đã có chưa. Đó là ba câu nên hỏi ngay từ lúc nghiệm thu.
Đọc tình huống thời tiết: sạc, chờ hay dừng
Bảng dưới gom các kiểu thời tiết người sạc hay gặp. Đây là cách xử lý chung cho chỗ sạc đã được lắp đúng; nếu bạn đang dùng ổ cắm thường đặt ngoài trời thì cột "sạc" không áp dụng.
| Tình huống | Có sạc không | Lưu ý khi làm | Dừng hẳn khi nào |
|---|---|---|---|
| Mưa nhỏ, mưa phùn, trụ ngoài trời | Được | Lau khô tay; giữ đầu cắm úp xuống khi đưa tới xe; cắm nhanh, dứt khoát | Đầu cắm rơi xuống nước, trụ báo lỗi |
| Mưa to nhưng không sấm sét | Được, nếu không đứng trong nước | Mặc áo mưa, đi dép đế cao su; không quỳ, không ngồi xuống vũng nước để cắm | Nước bắt đầu đọng quanh chân trụ |
| Có sấm sét gần, tiếng sấm theo sát tia chớp | Nên chờ | Ngồi trong xe hoặc vào nhà; đang sạc thì dừng từ xe hoặc ứng dụng nếu tiện, không ra cầm đầu cắm | Cho đến khi sấm đã xa hẳn |
| Nước ngập chân trụ hoặc chỗ đỗ | Không | Không lội vào chỗ có trụ, cáp nằm trong nước | Chờ nước rút và trụ được kiểm; báo đơn vị vận hành trạm |
| Gió giật mạnh, cây đổ, mái tôn bay | Không ra trụ | Ở trong xe nếu xe đỗ chỗ thoáng, hoặc vào nơi kiên cố | Cho đến khi gió yếu và kiểm xem có dây điện rơi gần không |
| Sạc xe máy điện ngoài hiên khi trời mưa | Không nên | Đưa xe hoặc pin vào chỗ khô có mái che; bộ sạc đặt nơi không bị hắt | Bộ sạc hoặc phích đã bị ướt |
Với sấm sét, cách hiểu đơn giản nhất: lúc đó bạn không nên đứng ngoài trời làm bất cứ việc gì, chứ không riêng việc sạc. Trụ sạc có bảo vệ, nhưng người cầm đầu cắm đứng giữa bãi trống mới là điều cần tránh.
Cắm và rút sạc dưới mưa: các bước gọn gàng
Ở trụ sạc công cộng ngoài trời hoặc bộ sạc treo tường được lắp cho ngoài trời, làm theo thứ tự dưới đây giúp đầu cắm luôn khô và bạn không phải đứng dầm mưa lâu:
- Đỗ xe sao cho cổng sạc gần trụ nhất, cáp không phải kéo căng qua vũng nước.
- Kích hoạt phiên sạc trong ứng dụng của mạng trạm sạc hoặc bằng thẻ trước khi bước ra, nếu trụ cho phép, để bớt thời gian đứng ngoài.
- Mở nắp cổng sạc, nhìn nhanh xem có nước đọng hay lá cây trong cổng không. Có nước đọng thành giọt thì lau bằng khăn khô sạch ở mép ngoài, không thọc vào chân cắm.
- Nhấc đầu cắm khỏi giá, giữ mặt chân cắm hướng xuống đất trong lúc đi tới xe để nước không chảy vào.
- Cắm một lần cho khớp hẳn, nghe tiếng khoá; vào xe và theo dõi xem phiên sạc đã bắt đầu chưa.
- Khi rút: dừng phiên trên xe hoặc ứng dụng, mở khoá, rút đầu cắm, lại giữ mặt chân cắm hướng xuống, treo về giá ngay, không để đầu cắm nằm dưới đất.
- Đóng nắp cổng sạc trên xe trước khi đi.
Nếu đầu cắm lỡ rơi xuống vũng nước, đừng cắm vào xe. Treo lại lên giá và báo cho đơn vị vận hành trạm qua kênh hỗ trợ ghi trên trụ hoặc trong ứng dụng, rồi chọn trụ khác.
Chỗ sạc ở nhà hay bị nước tạt: nhìn ra từ hôm trời nắng
Nhiều chỗ sạc ở nhà phố, nhà trong hẻm chỉ lộ vấn đề khi có trận mưa lớn đầu mùa. Một vài dấu hiệu bạn có thể tự nhìn từ trước: vệt nước loang trên tường quanh bộ sạc, rêu ở chân tường, mép mái hiên ngắn khiến nước tạt vào khi mưa xiên, chỗ đỗ thấp hơn mặt đường nên nước từ ngoài tràn vào, ống thoát nước mái đổ ngay cạnh chỗ đặt cáp.
Hãy đứng ở chỗ sạc trong một trận mưa to (không có sấm sét) và quan sát mười phút: nước có chạm tới bộ sạc không, cáp có nằm trong dòng chảy không, chỗ bạn đứng cắm có thành vũng không. Ghi lại và chụp ảnh. Những thông tin này giúp thợ quyết định có cần dời bộ sạc lên cao hơn, làm thêm mái che, hay đổi hướng đi cáp. Mái che, nâng vị trí thiết bị hay đổi đường dây đều là việc cho thợ điện có chứng chỉ làm, bạn chỉ cần mô tả cho đúng.
Với xe máy điện, câu hỏi đơn giản hơn: chỗ cắm bộ sạc có khô ráo quanh năm không. Nếu chỉ có thể sạc ngoài hiên, mùa mưa hãy sắp xếp lại giờ sạc để sạc vào lúc trời khô hoặc đưa pin rời vào trong theo đúng hướng dẫn của hãng, thay vì cố che bộ sạc bằng túi ni lông. Túi ni lông giữ hơi ẩm và nhiệt, không phải lớp bảo vệ.
Hiểu lầm hay gặp về sạc khi mưa
"Xe điện sạc dưới mưa là bị giật." Với trụ sạc và bộ sạc được lắp đúng cho ngoài trời, đầu cắm chỉ có điện khi đã khớp và kiểm tra xong. Rủi ro thật nằm ở ổ cắm thường, ổ kéo dài đặt ngoài trời và đầu cắm bị thả vào vũng nước.
"Đang sạc mà có sấm thì phải chạy ra rút ngay." Chạy ra giữa trời lúc sấm sét để rút cáp là việc nguy hiểm hơn để nguyên. Nếu muốn dừng, dùng nút trên xe hoặc ứng dụng. Ở nhà, có thể ngắt aptomat của nhánh sạc nếu tủ điện ở trong nhà.
"Che bộ sạc bằng bạt, túi là đủ." Che kín làm thiết bị không thoát nhiệt và đọng hơi nước bên trong. Chỗ sạc cần mái che cố định, thông thoáng do thợ làm, không phải lớp bọc tạm.
"Mưa xong là sạc được ngay." Với trụ được lắp cho ngoài trời thì đúng. Nhưng nếu nước đã ngập tới chân trụ, ngập tới bộ sạc treo tường hoặc tới gầm xe, hãy chờ kiểm tra. Xe đã lội nước sâu là một chuyện riêng, cần kỹ thuật viên của hãng xem trước khi sạc.
"Cổng sạc ướt thì lấy máy sấy tóc sấy cho khô." Không cần và không nên. Lau mép ngoài bằng khăn khô, để cổng tự khô; nếu nước đọng nhiều hoặc xe báo lỗi cổng sạc, liên hệ đại lý ủy quyền.
Sau trận mưa lớn: nhìn nhanh trước lần sạc tiếp theo ở nhà
Trận mưa to có gió thường để lại vài thay đổi nhỏ quanh chỗ sạc mà ban ngày mới thấy. Trước khi cắm sạc lại, đi một vòng và đánh dấu những mục dưới đây:
- Bộ sạc treo tường hoặc ổ cắm riêng không có giọt nước đọng ở mép dưới, không có vệt nước mới chảy từ trên xuống.
- Đèn trên bộ sạc sáng bình thường, không nhấp nháy báo lỗi như lúc chưa mưa.
- Cáp sạc khô, không nằm trong rãnh nước; giá treo cáp không bị gió làm lệch.
- Chỗ đỗ không còn vũng nước sâu ở chỗ bạn đứng cắm.
- Aptomat nhánh sạc vẫn ở vị trí đóng; nếu nó đã tự nhảy trong lúc mưa, ghi lại và hỏi thợ trước khi bật lên dùng tiếp.
- Không có cành cây, mảnh tôn hay dây điện lạ rơi gần chỗ sạc.
Aptomat chống rò tự nhảy khi trời mưa là thông tin quan trọng, không phải chuyện phiền toái: nó cho biết có dòng rò ở đâu đó trên nhánh. Bật lại nhiều lần cho "ăn" là bỏ qua lời cảnh báo. Hãy kể với thợ điện có chứng chỉ: nhảy lúc nào, mưa to hay nhỏ, đang sạc hay không.
Một buổi chiều giông giả định ở trạm ven đường
Chị Hà dừng ở một trạm sạc công cộng ngoài trời bên quán cà phê trên chặng về nhà giả định dài 180 km. Trời bắt đầu mưa to khi chị đang sạc được một lúc, rồi có tiếng sấm gần. Chị không ra trụ mà ngồi trong quán, mở ứng dụng của mạng trạm sạc để xem phiên vẫn chạy. Khi sấm dồn dập, tia chớp và tiếng sấm gần như liền nhau, chị dừng phiên từ ứng dụng cho yên tâm, rồi chờ.
Hai mươi phút sau, mưa nhỏ lại, sấm đã xa. Chị nhìn quanh trụ: nước không đọng ở chân trụ, đầu cắm vẫn ở trên xe, không có cành cây rơi. Chị bắt đầu phiên mới, sạc thêm một ít cho đủ mức pin dư khi tới nhà, rồi rút cáp theo đúng thứ tự, treo về giá. Thời gian dừng tổng cộng khoảng nửa giờ, đổi lại không phải đứng giữa bãi khi trời đang giông.
Một chi tiết nhỏ chị Hà rút ra: những ngày dự báo có giông chiều, chị sạc sớm hơn ở trạm trước đó, để đến lúc giông chỉ cần một lần sạc ngắn, hoặc không cần sạc. Dự báo thời tiết là thứ nên nhìn khi lên kế hoạch đi xa, cùng với vị trí trạm.
Câu hỏi thường gặp
Trời đang mưa có cắm sạc ô tô điện ở trụ ngoài trời được không?
Được, với trụ sạc công cộng và bộ sạc treo tường được lắp cho ngoài trời. Giữ mặt chân cắm hướng xuống khi mang tới xe, không để đầu cắm rơi xuống vũng nước, cắm dứt khoát và đóng nắp cổng sạc sau khi rút. Nếu nước ngập chân trụ thì không sạc.
Có sấm sét thì có nên ra rút cáp sạc không?
Không nên ra giữa trời lúc sấm sét gần chỉ để rút cáp. Nếu muốn dừng, dùng nút trên xe, ứng dụng của hãng xe hoặc ứng dụng của mạng trạm sạc. Ở nhà có thể ngắt aptomat nhánh sạc nếu tủ điện ở trong nhà. Đợi sấm xa hẳn rồi mới ra rút.
Sạc xe máy điện ngoài hiên khi trời mưa có sao không?
Bộ sạc rời và phích cắm của xe máy điện thường không làm cho ngoài trời, nên mùa mưa hãy đưa xe hoặc pin vào chỗ khô có mái che để sạc. Không bọc bộ sạc bằng túi ni lông vì như vậy giữ ẩm và giữ nhiệt. Bộ sạc đã bị ướt thì ngừng dùng và mang đi kiểm.
Đầu cắm sạc rơi xuống vũng nước thì làm gì?
Không cắm vào xe. Treo đầu cắm lại lên giá, báo cho đơn vị vận hành trạm qua kênh hỗ trợ ghi trên trụ hoặc trong ứng dụng, rồi chuyển sang trụ khác. Để nhân viên kỹ thuật kiểm đầu cắm trước khi người khác dùng.
Làm sao biết bộ sạc treo tường ở nhà có chịu được mưa không?
Xem sổ hướng dẫn của thiết bị phần cấp bảo vệ chống nước bụi và điều kiện lắp đặt, rồi hỏi lại thợ đã lắp xem vị trí đó có bị nước hắt thẳng không, đã có aptomat chống rò chưa. Nếu thấy vệt nước loang quanh thiết bị sau mưa, hãy mời thợ xem lại vị trí và mái che.
Ngày có giông nên sắp xếp lịch sạc thế nào khi đi xa?
Xem dự báo thời tiết cùng với vị trí trạm. Nếu chiều có giông, sạc sớm hơn ở trạm trước để tới chặng giông chỉ cần sạc ngắn hoặc không cần sạc. Chọn trạm có mái che hoặc có quán gần để chờ, và giữ mức pin dư đủ để không phải sạc vội lúc thời tiết xấu.