SacDien.comSạc Điện
Hiểu về sạc: AC, DC, công suất và cổng sạc

Sạc một pha và ba pha: vì sao cùng trụ AC mà xe này nhận gấp ba xe kia

Cùng trụ AC ba pha, xe có bộ sạc ba pha nhận gấp nhiều lần xe chỉ nhận một pha. Cách đọc xe mình thuộc loại nào và nhà ở có cần điện ba pha không.

Two small unbranded electric cars parked side by side in a covered office parking lot, each cabled to one shared plain wall charger, wide evening shot

Cùng cắm vào một trụ AC ba pha, xe có bộ sạc trên xe dùng ba pha nhận được khoảng gấp ba xe chỉ dùng một pha cùng mức ampe, vì xe một pha chỉ lấy điện từ một trong ba dây pha của trụ. Trụ không phân biệt đối xử; chính bộ sạc trong xe quyết định nó dùng mấy pha. Muốn biết xe mình thuộc loại nào, xem mục thông số sạc AC trong sổ hướng dẫn hoặc hỏi đại lý ủy quyền.

Hiểu chuyện một pha, ba pha giúp bạn trả lời mấy câu hay gặp: vì sao trụ AC 22 kW mà xe chỉ nhận chừng 7 kW, vì sao bộ sạc treo tường ở nhà khó vượt một mức nhất định, và có đáng đề nghị bên bán điện chuyển nhà sang điện ba pha chỉ để sạc xe hay không. Mọi con số dưới đây là làm tròn để hình dung, không phải thông số của xe hay trụ cụ thể.

Một pha, ba pha nói cho dễ hiểu

Phần lớn nhà ở được cấp điện một pha: hai dây đi vào nhà, một dây pha và một dây trung tính, cộng thêm dây tiếp địa nếu nhà có làm. Điện áp quen thuộc khoảng 220 V. Xưởng, toà nhà lớn, trạm sạc, cửa hàng có máy công suất cao thường dùng điện ba pha: ba dây pha lệch nhịp nhau cùng một dây trung tính. Ba pha cho phép đưa nhiều công suất hơn trên cùng cỡ dây và chạy các thiết bị lớn êm hơn.

Với việc sạc xe, có thể hình dung ba pha như ba làn đường song song. Trụ AC ba pha mở cả ba làn. Bộ sạc trên xe loại ba pha đi được cả ba làn cùng lúc; bộ sạc loại một pha chỉ đi một làn, hai làn kia để trống. Dù trụ rộng đến đâu, xe một pha cũng chỉ dùng được phần của một làn.

Hiểu như vậy sẽ thấy câu hỏi "trụ bao nhiêu kW" chưa đủ. Phải hỏi thêm: trụ cấp mấy pha, mỗi pha bao nhiêu ampe, và xe dùng mấy pha.

Mấy pha, bao nhiêu ampe thì ra bao nhiêu kW

Bảng dưới làm tròn theo điện áp lưới thông dụng, để bạn ước được công suất từ hai thông số hay gặp nhất là số pha và dòng điện. Đây là con số lý thuyết; xe nhận thực tế còn tuỳ trần của bộ sạc trên xe.

Kiểu cấp điệnDòng điện mỗi pha (giả định)Công suất xấp xỉHay gặp ở đâu
Một pha10 AKhoảng 2,2 kWCáp sạc theo xe cắm ổ thường, để mức dòng thấp
Một pha16 AKhoảng 3,5 kWCáp sạc theo xe để mức cao, ổ riêng do thợ lắp
Một pha32 AKhoảng 7 kWBộ sạc treo tường ở nhà một pha
Ba pha16 AKhoảng 11 kWTrụ AC ở bãi xe, toà văn phòng
Ba pha32 AKhoảng 22 kWTrụ AC công suất cao ở bãi lớn, trạm

Đọc bảng sẽ thấy xe một pha cắm trụ AC ba pha 32 A chỉ nhận như dòng "Một pha, 32 A", tức khoảng 7 kW, nếu bộ sạc trên xe cho phép mức đó. Xe một pha nhưng bộ sạc trên xe chỉ nhận 16 A thì còn thấp hơn nữa.

Bộ sạc trên xe mới là bên quyết định

Ví dụ giả định: anh Minh và chị Hà làm cùng toà văn phòng, bãi xe có trụ AC ba pha. Xe của anh Minh có bộ sạc trên xe ba pha, nhận tối đa 11 kW. Xe của chị Hà có bộ sạc một pha, nhận tối đa 7 kW. Cắm cùng một trụ, xe anh Minh nhận chừng 11 kW, xe chị Hà chừng 7 kW. Trong tám tiếng làm việc, cả hai đều đủ đầy với nhu cầu đi lại trong ngày, nên khác biệt ấy không thành vấn đề.

Khác biệt sẽ rõ hơn khi thời gian đỗ ngắn. Ăn trưa một tiếng ở quán có trụ AC ba pha, xe anh Minh nạp được khoảng 11 kWh, xe chị Hà khoảng 7 kWh; nếu xe chị chỉ nhận một pha 16 A thì còn khoảng 3,5 kWh, chưa bằng một phần ba. Với người hay đi xa và sạc dọc đường ở trụ AC, đó là thông số đáng biết trước.

Bộ sạc trên xe không đổi được bằng cách chỉnh cài đặt hay cắm thiết bị gì thêm. Một số hãng có phiên bản xe với bộ sạc khác nhau; việc thay hay nâng cấp, nếu có, chỉ do hãng hoặc đại lý ủy quyền làm.

Nhà ở có cần điện ba pha để sạc xe không

Đa số gia đình không cần. Một bộ sạc treo tường một pha ở mức khoảng 7 kW, do thợ có chứng chỉ lắp trên đường dây riêng, nạp được lượng điện đủ cho quãng đường hằng ngày của phần lớn người dùng trong một đêm. Kể cả cáp sạc theo xe cắm vào ổ riêng đúng chuẩn cũng đủ cho người đi ít. Tốc độ cao hơn chỉ có ích khi thời gian đỗ ở nhà ngắn hoặc nhà có hai xe cùng sạc.

Chuyển nhà sang điện ba pha là một thủ tục với bên bán điện, kèm khảo sát đường dây, công tơ, tủ điện, và thường phát sinh chi phí; quy định và điều kiện cụ thể cần hỏi bên bán điện ở khu vực. Trước khi tính tới, hãy chắc rằng xe của bạn có bộ sạc trên xe ba pha. Nếu xe chỉ nhận một pha, ba pha ở nhà không làm xe sạc nhanh hơn chút nào.

Nếu vẫn muốn bàn, câu hỏi mẫu với thợ điện có chứng chỉ: "Xe em nhận AC một pha tối đa 7 kW. Với đường điện nhà em hiện tại, lắp bộ sạc ở mức nào là vừa, có cần xin tăng công suất hay chuyển ba pha không ạ?" Thợ giỏi sẽ trả lời dựa trên công tơ, tủ điện và các thiết bị khác trong nhà, không phải dựa trên con số lớn nhất bán được.

Trong toà nhà và bãi xe: chia pha, chia tải

Ở bãi xe có nhiều trụ AC, đơn vị lắp đặt thường phải chia đều tải giữa ba pha, để không pha nào gánh quá nhiều. Khi nhiều xe một pha cùng cắm, nếu chúng dồn vào cùng một pha, hệ thống có thể phải giới hạn công suất từng trụ. Một số trụ đời mới tự xoay pha hoặc tự phân bổ; người dùng không cần làm gì, chỉ cần biết rằng giờ đông, trụ có thể cấp thấp hơn bình thường.

Ở chung cư, khu sạc chung trong hầm cũng chịu chuyện tương tự: đường điện cấp cho khu sạc có giới hạn tổng, chia cho các trụ theo cách mà ban quản lý và đơn vị lắp đặt đã tính. Đây là lý do một số toà nhà quy định giờ sạc, xếp lượt hoặc giới hạn số xe sạc cùng lúc. Chuyện tổ chức khu sạc chung, chia tiền điện có bài riêng ở mục sạc ở chung cư, nhà trọ.

Câu hỏi nhỏ nên hỏi ban quản lý nếu thấy trụ chậm thất thường: "Khu sạc mình có giới hạn công suất theo giờ hay theo số xe không ạ?" Biết được giờ vắng, bạn chỉ cần dời giờ cắm.

Cáp và bộ sạc treo tường cũng phải cùng số pha

Chuỗi một pha, ba pha không chỉ có trụ và xe. Ở trụ AC không cáp, bạn dùng cáp Type 2 hai đầu mang theo; cáp này có loại một pha và loại ba pha. Xe ba pha mà dùng cáp một pha thì cũng chỉ nhận một pha. Ngược lại, cáp ba pha dùng cho xe một pha vẫn chạy bình thường, chỉ là phần dây thừa không làm việc. Khi mua cáp, nhìn thông số in trên vỏ đầu cắm hoặc hỏi đại lý ủy quyền loại hợp với xe.

Bộ sạc treo tường ở nhà cũng vậy. Bộ sạc ba pha chỉ có ý nghĩa khi nhà có điện ba pha và xe nhận ba pha. Nhà một pha thì thợ sẽ lắp bộ sạc một pha, hoặc lắp bộ ba pha nhưng chỉ đấu một pha, tuỳ thiết bị. Đây là việc thợ có chứng chỉ quyết định và ghi rõ khi bàn giao.

Khi nghiệm thu, hỏi thợ hai câu và ghi lại: "Bộ sạc này đang chạy một pha hay ba pha, cài ở bao nhiêu ampe ạ?" Có câu trả lời, bạn tự ước được công suất tối đa nhà mình cấp cho xe mà không phải đoán.

Đọc ở đâu để biết xe mình một pha hay ba pha

Chỉ cần làm một lần rồi ghi lại. Thông tin nằm ở mấy chỗ sau:

  • Sổ hướng dẫn, mục thông số sạc: thường ghi "sạc AC tối đa ... kW, một pha" hoặc "ba pha", đôi khi ghi số ampe mỗi pha.
  • Phần thông số kỹ thuật trong hồ sơ xe khi nhận xe từ đại lý.
  • Màn hình xe khi sạc ở trụ AC ba pha: một số xe hiện số pha đang dùng hoặc dòng điện từng pha.
  • Ứng dụng của hãng xe: phần thông tin xe hoặc chi tiết phiên sạc.
  • Hỏi đại lý ủy quyền theo số khung: "Bộ sạc trên xe em là một pha hay ba pha, tối đa bao nhiêu ampe ạ?"
  • Thử thực tế: cắm trụ AC ba pha ghi rõ 22 kW, pin đang thấp; nếu xe chỉ nhận khoảng 7 kW, nhiều khả năng xe một pha.

Ghi kết quả cạnh trần sạc DC của xe trong phần ghi chú điện thoại. Hai con số này giúp bạn chọn trụ nhanh hơn mọi lời khuyên chung.

Hiểu lầm hay gặp quanh chuyện ba pha

"Trụ ba pha thì xe nào cũng sạc nhanh." Chỉ xe có bộ sạc trên xe ba pha mới tận dụng được. Xe một pha nhận như ở trụ một pha cùng ampe.

"Nhà chuyển ba pha là sạc nhanh gấp ba." Chỉ khi xe nhận ba pha và bộ sạc treo tường cũng là loại ba pha, đường dây được thợ tính đủ. Nếu thiếu một trong ba điều đó, kết quả không đổi.

"Sạc ba pha hại pin hơn." Sạc AC ba pha vẫn là sạc AC qua bộ sạc trên xe, công suất thấp hơn nhiều so với sạc DC. Hệ thống quản lý pin kiểm soát như mọi lần sạc AC khác.

"Tự đổi sang cắm vào ổ ba pha ở xưởng cho nhanh." Ổ công nghiệp ba pha cần đầu cắm, cáp và bảo vệ phù hợp. Không tự chế dây hay đầu chuyển; mọi việc nối vào điện ba pha là việc của thợ điện có chứng chỉ.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết trụ AC đang cấp một pha hay ba pha?

Nhãn trên thân trụ thường ghi công suất tối đa và số pha hoặc điện áp. Trụ ghi khoảng 11 kW hay 22 kW thường là ba pha; trụ khoảng 7 kW thường là một pha. Phần thông tin trụ trong ứng dụng của mạng trạm sạc cũng hay ghi.

Xe một pha có nên tránh trụ AC ba pha không?

Không cần tránh. Xe một pha vẫn sạc bình thường ở trụ ba pha, chỉ là nhận công suất tương ứng một pha. Nếu có lựa chọn và bạn cần nhanh, trụ DC mới là thứ tạo khác biệt, không phải trụ AC ba pha.

Bộ sạc treo tường một pha có dùng được cho xe ba pha không?

Dùng được, xe sẽ nhận ở mức một pha của bộ sạc. Đa số gia đình dùng bộ sạc một pha cho mọi loại xe vì nhà chỉ có điện một pha. Đầy chậm hơn khả năng tối đa của xe, nhưng qua đêm vẫn thường đủ.

Chuyển nhà sang điện ba pha cần hỏi ai?

Hỏi bên bán điện ở khu vực về điều kiện, thủ tục và chi phí hiện hành, và nhờ thợ điện có chứng chỉ khảo sát tủ điện, đường dây trong nhà. Trước đó nên chắc chắn xe có bộ sạc ba pha, nếu không thì việc chuyển không giúp sạc nhanh hơn.

Vì sao trụ AC lúc nhanh lúc chậm dù xe và mức pin như nhau?

Ở bãi có nhiều trụ, hệ thống thường chia tải giữa các pha và giữa các trụ. Giờ đông xe, mỗi trụ có thể bị giới hạn thấp hơn. Hỏi ban quản lý bãi về giờ vắng hoặc quy định giới hạn công suất để chọn giờ cắm cho hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138