SacDien.comSạc Điện
An toàn khi sạc

Đầu cắm sạc xe điện nóng bất thường: phân biệt ấm và nóng, dừng sạc đúng cách

Đầu cắm, phích hay ổ cắm nóng khi sạc xe điện: mức nào còn bình thường, mức nào phải dừng, ngắt điện theo thứ tự nào và mô tả cho thợ ra sao.

A middle-aged Vietnamese man seen from the side holds the back of his hand near a wall socket beside a plain white electric scooter, narrow townhouse hallway, evening warm light, close shot

Khi sạc xe điện, phích cắm, ổ cắm hay đầu cắm vào xe ấm lên một chút là bình thường; còn nếu cầm vào thấy nóng đến mức phải rụt tay, có mùi nhựa, có tiếng lách tách hoặc vỏ nhựa đổi màu thì đó là dấu hiệu bất thường. Việc đầu tiên là dừng phiên sạc, ngắt nguồn từ aptomat nếu đứng ở chỗ an toàn, không rút phích bằng tay khi nó đang nóng và có mùi khét, rồi để thợ điện có chứng chỉ hoặc kỹ thuật viên của hãng kiểm tra trước khi sạc lại.

Nóng bất thường gần như luôn có nguyên nhân cụ thể: tiếp xúc lỏng ở ổ cắm, chân phích bị ôxy hoá, ổ cắm không chịu nổi dòng điện kéo dài hàng giờ, hoặc lỗi ở cáp sạc. Phần dưới đây giúp bạn phân biệt mức ấm chấp nhận được với mức phải dừng, biết chỗ nóng nói lên điều gì, làm theo thứ tự nào, và kể lại sự việc cho người có chuyên môn sao cho họ tìm ra lỗi nhanh.

Ấm là bình thường, nóng là có chuyện: phân biệt bằng cảm giác và bằng thời gian

Dòng điện đi qua bất cứ chỗ tiếp xúc nào cũng sinh một ít nhiệt. Sạc xe điện khác sạc điện thoại ở chỗ dòng điện lớn hơn nhiều và kéo dài liên tục vài giờ, nên phích cắm và ổ cắm ấm lên là chuyện thường. Mức ấm mà người đi xe điện lâu năm quen thuộc: áp mu bàn tay vào vỏ nhựa vẫn giữ được vài giây mà không khó chịu, giống cốc nước để nguội một lúc.

Mức nóng bất thường thì khác: chạm vào phải rụt tay ngay, vỏ nhựa mềm đi hoặc có vệt ngả vàng, nâu quanh chân cắm, ngửi gần thấy mùi nhựa cháy. Một dấu hiệu nữa hay bị bỏ qua là nhiệt tăng dần theo từng lần sạc: tuần trước chỉ ấm, tuần này nóng hơn, dù bạn sạc cùng giờ, cùng mức pin. Tiếp xúc lỏng thường xấu đi theo cách đó, vì mỗi lần nóng lên rồi nguội đi, kim loại giãn ra co lại và chỗ tiếp xúc càng kém.

Cách kiểm đơn giản: sau khoảng nửa giờ sạc, dùng mu bàn tay (không dùng lòng bàn tay, không nắm chặt) chạm nhẹ lần lượt vào phích cắm, mặt ổ cắm, hộp điều khiển trên cáp nếu có và tay cầm đầu cắm vào xe. Ghi lại cảm giác vào điện thoại theo ba mức: mát, ấm, nóng. Làm vài lần trong tuần đầu dùng một ổ cắm mới, bạn sẽ có mốc để so. Nếu thấy khói, tia lửa hay mùi khét rõ thì đừng chạm vào gì cả, chuyển ngay sang bước ngắt điện ở mục dưới.

Nóng ở đâu thì thường nói lên điều gì

Cùng là "nóng", nhưng vị trí nóng cho người có chuyên môn biết nên tìm lỗi ở đâu. Bảng dưới là cách đọc ban đầu để bạn kể lại cho đúng, không phải để tự sửa.

Chỗ nóngThường do đâuBạn làm gìViệc của ai
Mặt ổ cắm trên tường, phích vẫn bình thườngTiếp xúc bên trong ổ lỏng, ổ cũ, ổ không đủ chịu dòng lớn kéo dài, dây phía sau tường nhỏNgừng dùng ổ đó để sạc, dán băng ghi chú "không cắm sạc xe"Thợ điện có chứng chỉ kiểm ổ, dây và aptomat của nhánh đó
Chân phích cắm, có vệt đen hoặc ốChân phích ôxy hoá, cong, cắm không ngập hếtNhìn chân phích khi đã rút và nguội, chụp ảnhThay cáp hoặc phích theo hướng dẫn của hãng xe, qua đại lý ủy quyền
Hộp điều khiển giữa cáp sạcBộ phận điện tử làm việc nặng, bị phơi nắng, bị che kín không thoát nhiệtĐể hộp nằm thoáng, không phủ chăn, không đặt dưới nắng; nóng quá tay thì dừngKỹ thuật viên của hãng xe nếu đèn báo lỗi hoặc nóng lặp lại
Đầu cắm vào xe hoặc cổng sạc trên xeChân cắm bẩn, ẩm, cổng sạc có dị vật, đầu cắm chưa khớp hẳnRút ra khi đã dừng phiên, nhìn vào cổng bằng đèn pinĐại lý ủy quyền của hãng xe kiểm cổng sạc
Bộ sạc rời của xe máy điệnBộ sạc đặt nơi bí, bộ sạc không đúng loại, bộ sạc đã cũĐặt bộ sạc trên mặt phẳng cứng, thoáng; so nhãn bộ sạc với sổ hướng dẫn xeCửa hàng ủy quyền của hãng nếu bộ sạc nóng ran, có tiếng rè

Điểm chung của năm dòng trên: bạn chỉ quan sát, ghi chép, chụp ảnh và ngừng dùng thứ đáng nghi. Mở ổ cắm, tháo hộp điều khiển, cạo chân phích hay tự thay đầu cắm đều là việc để người có chuyên môn làm.

Dừng sạc theo thứ tự nào cho an toàn

Khi đã thấy nóng quá mức, đừng vội giật phích ra. Phích nóng kèm tiếp xúc kém có thể phát tia lửa đúng lúc rút. Thứ tự dưới đây ưu tiên cắt dòng điện trước rồi mới đụng vào đồ vật.

  1. Dừng phiên sạc từ phía xe hoặc ứng dụng của hãng xe nếu xe có chức năng này. Ô tô điện thường cho dừng sạc bằng nút trên xe, chìa khoá hoặc ứng dụng; khi dừng như vậy dòng điện giảm về gần không trước khi bạn rút đầu cắm.
  2. Ngắt aptomat của nhánh đang sạc nếu tủ điện ở chỗ bạn đứng an toàn, không phải đi qua chỗ có khói. Nhà nào đã dán nhãn các aptomat từ trước thì bước này chỉ mất vài giây.
  3. Chờ cho nguội rồi mới rút phích khỏi ổ và rút đầu cắm khỏi xe. Cầm vào phần thân nhựa của phích, không kéo dây.
  4. Không cắm lại để thử xem còn nóng không. Một lần nóng bất thường là đủ để ngừng dùng ổ đó, cáp đó cho đến khi được kiểm.
  5. Chụp ảnh mặt ổ cắm, chân phích, đầu cắm và đèn báo trên hộp điều khiển nếu có, ghi lại giờ, mức pin, thời gian đã sạc.
  6. Nếu có khói, tia lửa, mùi khét nặng hoặc lửa: bỏ qua các bước trên, đưa mọi người ra ngoài, gọi lực lượng cứu hoả, không quay vào lấy đồ.

Có người thắc mắc sao không rút phích luôn cho nhanh. Lý do là rút phích khi đang có dòng lớn chạy qua một chỗ tiếp xúc đã hỏng chính là lúc dễ có hồ quang nhất. Dừng từ xe hoặc từ aptomat trước là cách người làm điện vẫn dặn nhau.

Vì sao ổ cắm dùng tốt cho bàn là, nồi cơm lại có thể nóng khi sạc xe

Nhiều nhà ngạc nhiên vì cái ổ cắm dùng cho bàn là, nồi cơm hàng chục năm không sao, vừa sạc xe vài tuần đã nóng. Khác biệt nằm ở thời gian. Bàn là chạy mạnh nhưng chỉ vài chục phút, có lúc tự ngắt; nồi cơm nấu xong chuyển sang ủ. Sạc xe, nhất là ô tô điện bằng cáp sạc theo xe, kéo một dòng điện gần như không đổi trong nhiều giờ liền. Chỗ tiếp xúc nào hơi kém sẽ lộ ra đúng trong kiểu tải này.

Ổ cắm âm tường đời cũ, ổ cắm loại rẻ, ổ đã bị cắm rút hàng nghìn lần thì lò xo kẹp chân phích yếu đi, phích cắm vào thấy lỏng. Chỗ kẹp yếu làm diện tích tiếp xúc nhỏ lại, điện trở tăng, nhiệt tăng. Bạn không nhìn thấy bên trong, nhưng có thể nhận ra từ bên ngoài: phích cắm vào không có cảm giác chặt, rung nhẹ là lỏng, hoặc phích phải nghiêng một góc mới có điện.

Đây là lý do sổ hướng dẫn của nhiều hãng xe dặn chỉ sạc bằng ổ cắm riêng, đúng loại, do thợ lắp, và nhiều cáp sạc theo xe cho chỉnh giảm dòng sạc khi dùng ổ thường. Việc ổ nào dùng được, dòng sạc đặt mức nào cho nhà mình là câu hỏi để thợ điện có chứng chỉ trả lời sau khi xem đường dây thật, không nên đoán.

Kể lại cho thợ hoặc kỹ thuật viên thế nào để họ tìm lỗi nhanh

Nói rõ cái gì nóng, nóng từ lúc nào. Ví dụ: "Anh ơi, nhà em sạc ô tô bằng cáp theo xe cắm ổ ở gara, ba tuần nay mặt ổ nóng dần, hôm qua cầm vào phải rụt tay, phích có vệt nâu ở một chân. Em đã ngắt aptomat và ngừng dùng ổ đó." Một câu như vậy đủ để thợ biết mang gì theo.

Đưa ảnh và ghi chép. Ảnh chân phích, mặt ổ, đèn báo trên hộp điều khiển, cộng giờ sạc và mức pin giúp phân biệt lỗi ở ổ, ở dây hay ở cáp. Kỹ thuật viên của hãng xe thường hỏi thêm cáp đã dùng bao lâu, có bị xe cán qua không.

Hỏi đúng câu cần hỏi. "Ổ này và dây phía sau có chịu được sạc liên tục vài giờ không?", "Nhánh này đã có aptomat chống rò chưa?", "Nhà em nên dùng ổ riêng hay lắp bộ sạc treo tường?", "Sau khi sửa, anh đo giúp em và ghi lại kết quả được không?".

Giữ lại giấy tờ. Phiếu sửa chữa, hoá đơn thay ổ hoặc thay cáp, ghi chú của thợ về những gì đã làm nên cất cùng sổ hướng dẫn xe. Khi cần làm việc với đại lý hay bảo hiểm nhà, các giấy này giúp bạn kể lại sự việc có căn cứ.

Cảnh giác với lời khuyên dễ dãi. Câu "cứ dùng tiếp, nóng tí không sao" hoặc gợi ý "cắt bỏ phích, đấu thẳng vào cho chắc" là dấu hiệu nên tìm người khác. Người làm đúng sẽ đo, kiểm, và nói rõ vì sao nóng.

Những việc không nên làm khi thấy đầu cắm nóng

Phần lớn sự cố nặng bắt đầu từ một lần nóng nhẹ mà người dùng tìm cách "chữa cháy" tại chỗ. Danh sách dưới đây là những thói quen nên bỏ hẳn:

  • Không đổ nước, chườm khăn ướt hay dùng quạt thổi để làm nguội phích đang cắm điện.
  • Không chuyển sang cắm qua ổ cắm kéo dài, ổ chia hay ổ cắm ở phòng khác bằng dây nối cho "mát hơn".
  • Không quấn băng dính quanh phích hoặc chèn giấy, chèn nêm vào ổ cho phích chặt lại.
  • Không dùng giấy nhám, dao cạo chân phích hay đầu cắm xe; lớp mạ trên chân cắm bị cạo sẽ xuống cấp nhanh hơn.
  • Không tự tháo hộp điều khiển trên cáp sạc hay mở mặt ổ cắm để "xem bên trong".
  • Không mua đầu chuyển, cáp nối trôi nổi để thay tạm cáp sạc theo xe.
  • Không để sạc tiếp qua đêm sau khi đã thấy nóng, dù sáng ra "vẫn chưa sao".

Nếu cần đi xe gấp mà ổ ở nhà đã ngừng dùng, phương án an toàn là sạc ở trạm sạc công cộng hoặc chỗ sạc đã được lắp đúng cho đến khi thợ kiểm xong. Một vài ngày bất tiện vẫn nhẹ hơn nhiều so với rủi ro.

Ví dụ giả định: chiếc phích ố vàng nhà anh Minh

Anh Minh sạc ô tô điện cỡ nhỏ bằng cáp sạc theo xe, cắm vào ổ cắm đôi gắn tường trong gara đã dùng nhiều năm. Ba tuần đầu không có gì. Đến tuần thứ tư, anh để ý mặt ổ ấm hơn hẳn, rồi một tối thấy một chân phích có vệt ố vàng. Anh dừng sạc bằng ứng dụng của hãng xe, ngắt aptomat gara, đợi nguội mới rút phích, chụp ảnh và nhắn cho thợ điện quen.

Thợ đến xem, cho biết ổ cắm đôi này dùng chung với máy bơm và bóng đèn gara, kẹp bên trong đã yếu. Anh Minh được tư vấn hai hướng: thay ổ riêng, đúng loại cho tải liên tục, có aptomat chống rò riêng; hoặc lắp bộ sạc treo tường. Trong lúc chờ, anh sạc ở trạm công cộng gần nơi làm. Sau khi thợ lắp xong, anh xin thợ ghi lại những gì đã thay và giữ phiếu cùng sổ hướng dẫn xe. Ba tuần tiếp theo, anh vẫn kiểm bằng mu bàn tay sau nửa giờ sạc và ghi "ấm nhẹ".

Điều đáng học ở ví dụ này không phải là kỹ thuật, mà là thói quen để ý: anh Minh có mốc so sánh từ những tuần trước nên nhận ra khác thường sớm, lúc mới chỉ là vệt ố, chưa thành chuyện lớn.

Câu hỏi thường gặp

Phích cắm sạc xe máy điện ấm lên có phải là hỏng không?

Không hẳn. Phích và bộ sạc ấm lên khi sạc vài giờ là bình thường. Cần lo khi chạm vào phải rụt tay, có mùi nhựa, vỏ đổi màu hoặc mức nóng tăng dần qua các lần sạc dù bạn sạc như cũ. Khi đó dừng sạc và mang bộ sạc tới cửa hàng ủy quyền của hãng kiểm.

Có nên rút phích ngay khi thấy ổ cắm nóng không?

Nên dừng phiên sạc từ xe hoặc ứng dụng trước, hoặc ngắt aptomat của nhánh đó nếu đứng ở chỗ an toàn, sau đó chờ nguội rồi mới rút. Rút phích khi dòng điện lớn đang chạy qua một chỗ tiếp xúc đã hỏng dễ sinh tia lửa đúng lúc kéo ra.

Ổ cắm đã từng nóng một lần thì có dùng lại được không?

Không nên dùng lại để sạc xe cho đến khi thợ điện có chứng chỉ kiểm ổ, dây phía sau và aptomat. Một lần nóng bất thường thường để lại hư hại bên trong như lò xo kẹp yếu, nhựa biến dạng, và lần sau sẽ nóng nhanh hơn.

Hộp điều khiển trên cáp sạc nóng có nguy hiểm không?

Hộp điều khiển ấm là bình thường vì nó làm việc liên tục. Nếu nóng quá tay, có đèn báo lỗi hoặc tự ngắt nhiều lần, hãy ngừng dùng và liên hệ kỹ thuật viên của hãng xe. Đừng tháo hộp ra, đừng che phủ nó, và đừng để nó nằm dưới nắng khi sạc.

Nhà dùng ổ cắm đời cũ thì có cần thay trước khi sạc ô tô điện không?

Nên mời thợ điện có chứng chỉ xem trước. Thợ sẽ kiểm ổ, đường dây, aptomat và cho biết nên dùng ổ riêng, chỉnh giảm dòng trên cáp sạc theo xe hay lắp bộ sạc treo tường. Quyết định dựa trên đường điện thật của nhà bạn chứ không dựa vào việc ổ đó dùng tốt cho đồ khác.

Chân phích cắm có vệt đen thì lau sạch rồi dùng tiếp được không?

Vệt đen hay ố vàng trên chân phích là dấu vết của nhiệt, thường đi kèm lớp mạ đã hỏng. Lau đi không xoá được nguyên nhân. Hãy chụp ảnh, ngừng dùng và hỏi đại lý ủy quyền của hãng xe về việc thay cáp hoặc phích đúng loại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138