SacDien.comSạc Điện
Pin và thói quen sạc

Tin đồn về sạc pin xe điện: sạc qua đêm, cắm liền tay, sạc lần đầu và hiểu đúng

Sạc qua đêm có làm hỏng pin, xe mới phải sạc 12 tiếng, cắm sạc liền tay hại pin? Gom các tin đồn hay nghe nhất về sạc xe điện, cái nào đúng một phần và cái nào nên quên.

Two Vietnamese neighbors seen from the side chat beside a row of plain electric scooters in a rented room corridor at evening, warm hanging bulb light, relaxed mood, medium shot

Phần lớn tin đồn về sạc pin xe điện đến từ thời pin niken và ắc quy chì, hoặc từ điện thoại đời cũ, rồi được áp nguyên sang pin lithium trên xe điện hôm nay. Sạc qua đêm bằng bộ sạc đúng loại không làm hỏng pin vì xe tự ngắt khi đầy; xe mới không cần "sạc lần đầu 12 tiếng"; cắm sạc nhiều lần trong ngày không làm hao "lượt sạc". Những thứ thật sự ảnh hưởng tới pin ít hơn và đơn giản hơn: nhiệt độ, để lâu ở mức rất cao hoặc rất thấp, và dùng bộ sạc không đúng loại.

Có một điểm cần tách riêng: "pin không hỏng" khác với "an toàn tuyệt đối". Sạc qua đêm không hại pin, nhưng nơi sạc vẫn cần đúng chỗ, đúng ổ cắm, có người nghe thấy khi có chuyện. Bài này đi qua từng tin đồn, nói cái nào sai, cái nào đúng một phần, và ba câu hỏi để tự lọc tin lần sau.

Tin đồn và hiểu đúng

Đây là những câu nghe nhiều nhất ở bãi xe, ở tiệm, trong nhóm chủ xe.

Tin đồnMức đúngHiểu đúng
Sạc qua đêm làm hỏng pinSai với pin lithium dùng bộ sạc đúng loạiXe và bộ sạc tự ngắt khi đầy. Cái nên tránh là để pin nằm lâu ở 100% khi nóng, đặt giới hạn là giải quyết
Xe mới phải sạc lần đầu 12 tiếng để "kích pin"Sai với pin lithiumĐây là lời khuyên cho pin niken đời cũ. Xe mới sạc như bình thường, theo sổ hướng dẫn
Mỗi lần cắm sạc là mất một "lượt sạc"SaiChu kỳ tính theo tổng lượng điện. Sạc hai lần từ 50 lên 75 chỉ bằng một nửa chu kỳ
Phải để pin cạn rồi mới sạcSai với lithiumSạc khi còn khoảng 20–30% là thói quen tốt
Sạc nhanh làm pin hỏng sau vài nămĐúng một phần, bị phóng đạiPin mỏi nhanh hơn chút ít, không phải hỏng; dừng ở 80% và tránh sạc khi pin quá nóng
Bộ sạc nào cùng điện áp cũng dùng đượcSaiCùng điện áp chưa chắc cùng cách sạc; dùng sai bộ có thể làm pin quá áp, mất an toàn
Rút sạc nửa chừng làm pin "nhớ" mức đóSai với lithiumPin lithium không có hiệu ứng nhớ; rút lúc nào cũng được
Ắc quy chì và pin lithium sạc giống nhauSaiẮc quy chì thích được sạc đầy sau mỗi lần dùng; lithium thích ở vùng giữa

Để ý cột giữa: nhiều tin đồn không sai hoàn toàn, mà đúng ở một bối cảnh khác, với một loại pin khác hoặc một bộ sạc khác.

Sạc qua đêm: tách chuyện pin và chuyện an toàn

Đây là tin đồn hay nghe nhất, và cũng là chỗ người ta trộn hai câu hỏi làm một. Câu hỏi thứ nhất: sạc qua đêm có hại pin không. Với pin lithium và bộ sạc đúng loại, câu trả lời là không đáng kể. Khi pin đầy, hệ thống quản lý pin ra lệnh dừng; điện không tiếp tục đổ vào. Nếu muốn nhẹ cho pin hơn, đặt giới hạn sạc hoặc giờ khởi hành để pin không nằm ở 100% cả đêm.

Câu hỏi thứ hai: sạc lúc cả nhà ngủ có an toàn không. Câu này không phụ thuộc vào pin mà phụ thuộc vào chỗ sạc: ổ cắm cố định hay ổ kéo dài, dây có hư không, xe hay pin rời đặt ở đâu, có gần lối thoát hay đồ dễ cháy không, có báo khói không. Ô tô điện sạc trong gara có bộ sạc treo tường do thợ có chứng chỉ lắp, có aptomat chống rò đúng chuẩn, khác hẳn với một cục pin xe đạp điện cắm qua ổ chia ở chân cầu thang.

Vì vậy câu trả lời đúng cho "có nên sạc qua đêm không" là: pin thì không sao, còn chỗ sạc thì phải đúng. Nếu chỗ sạc chưa đúng, việc cần sửa là chỗ sạc, chứ không phải giờ sạc.

Xe mới, pin mới: không có nghi thức gì đặc biệt

Người mua xe điện lần đầu hay được dặn đủ thứ: sạc lần đầu thật lâu, chạy cạn ba lần đầu, không sạc nhanh trong tháng đầu. Phần lớn đến từ thời pin niken, loại cần vài chu kỳ đầu để "mở" hết dung lượng, hoặc từ ắc quy chì. Pin lithium trên xe điện được nhà sản xuất kích hoạt và kiểm tra trong nhà máy; khi tới tay bạn, nó đã sẵn sàng.

Việc nên làm với xe mới chỉ là đọc mục sạc trong sổ hướng dẫn. Có hãng khuyên sạc đầy một lần để hệ thống làm quen; có hãng không nói gì. Nếu có, làm theo hãng. Ngoài ra, sạc như bình thường.

Có một ngoại lệ đáng nhắc: xe đạp điện và một số xe máy điện dùng ắc quy chì thường được dặn sạc đầy ngay khi nhận xe và sạc đầy sau mỗi lần dùng. Đây không phải tin đồn mà là đặc tính đúng của ắc quy chì. Biết xe của mình dùng loại nào là bước đầu để biết lời khuyên nào áp dụng.

Cũng có tin đồn ngược chiều: "xe mới thì cứ sạc nhanh thoải mái, pin còn khoẻ". Pin mới hay cũ thì cách đối xử hợp lý vẫn như nhau. Không cần nâng niu đặc biệt trong tháng đầu, cũng không có lý do để dùng xe mới mạnh tay hơn. Thói quen bạn tập trong vài tuần đầu thường theo bạn suốt thời gian dùng xe, nên đây là lúc tốt để đặt giới hạn sạc và chọn chỗ sạc cho đúng.

Bốn thứ thật sự đáng để ý

Nhiệt độ. Pin nóng mỏi nhanh hơn. Đỗ xe trong bóng râm, không sạc ngay khi pin rời còn nóng hổi, không cất pin trong cốp xe đỗ nắng. Đây là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất mà người dùng tự kiểm soát được.

Thời gian nằm ở hai đầu. Để pin nằm lâu ở 100% hoặc gần 0% là thứ nên tránh. Không phải chạm vào hai đầu đó, mà là nằm lâu ở đó. Đặt giới hạn sạc, sạc lại khi còn khoảng 20–30%, cất xe ở mức giữa khi đi vắng.

Bộ sạc và ổ cắm đúng. Bộ sạc theo xe hoặc do hãng cung cấp, cắm vào ổ cắm cố định tốt, không qua ổ kéo dài. Bộ sạc rẻ không rõ nguồn gốc có thể không ngắt đúng lúc, là chỗ tin đồn "sạc qua đêm hỏng pin" có phần đúng: hỏng không vì qua đêm, mà vì bộ sạc sai.

Va đập và nước. Pin rời bị rơi, xe bị va mạnh vào gầm, xe lội nước sâu là những lúc pin có thể hư bên trong mà bề ngoài không thấy. Sau những lần như vậy, nhờ kỹ thuật viên kiểm trước khi sạc tiếp, thay vì đoán.

Lời khuyên đúng nhưng hay bị làm quá đà

"Đừng sạc đầy" thành "giới hạn 50% cho chắc". Đặt giới hạn thấp quá khiến bạn phải sạc thường xuyên hơn, chạy sát đáy nhiều hơn, và với pin LFP còn làm đồng hồ báo lệch. Mức giới hạn hợp lý là mức đủ dùng cộng dư, không phải mức thấp nhất có thể.

"Sạc nhanh làm pin mỏi" thành "không bao giờ sạc nhanh". Có người đi xa vẫn cố tìm trụ AC, ngồi chờ hàng giờ để "giữ pin". Khi cần đi tiếp, sạc nhanh là đúng công cụ. Mức mỏi thêm là nhỏ so với thời gian bạn tiết kiệm được.

"Không để pin nằm ở 100%" thành "nửa đêm dậy rút sạc". Nếu xe không có giới hạn sạc, một đêm ở 100% không phải chuyện lớn. Mất ngủ để rút sạc là đổi chác không đáng. Với ô tô điện, chỉ cần đặt giới hạn hoặc giờ khởi hành một lần là xong.

"Pin sợ nóng" thành "đỗ xe trong phòng máy lạnh". Bóng râm, mái che, chỗ thoáng là đủ. Không cần và không nên mang pin rời vào phòng ngủ có máy lạnh để sạc cho "mát".

Vì sao tin đồn sống dai

Chị Hà kể lần đầu mua xe máy điện, chú bán nước đầu ngõ dặn "nhớ sạc 12 tiếng lần đầu, không là pin chai". Chú nói với thiện ý, và chú đúng, với chiếc xe đạp điện ắc quy chì chú dùng hơn mười năm trước. Người dặn và người nghe không ai sai, chỉ là đang nói về hai loại pin khác nhau.

Tin đồn về pin cũng dai vì kết quả đến chậm, và vì pin không lên tiếng phản bác. Không ai thấy được bên trong một cục pin, nên câu nói của người đi trước dễ được tin hơn bất kỳ lời giải thích nào. Một thói quen sai hôm nay phải vài năm mới thấy pin yếu đi, và lúc đó không ai biết là do thói quen nào. Ngược lại, một thói quen vô hại như sạc qua đêm lại dễ bị đổ lỗi khi pin già đi theo tuổi.

Cách tự lọc tin lần sau, chỉ cần hỏi ba câu. Lời khuyên này nói về loại pin nào? Nó có trùng với sổ hướng dẫn xe mình không? Nó dựa trên cơ chế gì, hay chỉ là "nghe nói"? Nếu không trả lời được câu đầu tiên, đặt lời khuyên đó sang một bên.

Danh sách việc nên làm thay cho các nghi thức truyền miệng

Một danh sách ngắn thay cho mọi thứ ở trên, tick nếu bạn đã làm:

  • Đã đọc mục sạc pin trong sổ hướng dẫn của xe, biết xe dùng loại pin nào.
  • Đã đặt giới hạn sạc hằng ngày nếu xe có chức năng này, hoặc rút sạc khi đầy với xe không có.
  • Đang dùng đúng bộ sạc theo xe hoặc do hãng cung cấp.
  • Chỗ sạc dùng ổ cắm cố định, không qua ổ kéo dài, ổ chia, không chắn lối thoát và xa đồ dễ cháy.
  • Không sạc pin rời khi còn nóng sau chuyến dài.
  • Biết sạc lại khi pin còn khoảng 20–30%, không chờ cạn.
  • Đi vắng lâu thì cất pin ở khoảng giữa.

Bảy dòng này thay được gần hết những lời dặn truyền miệng. Phần còn lại, như hiệu chỉnh đồng hồ hay chỉ số sức khoẻ pin, là việc thỉnh thoảng mới cần, và khi cần thì hỏi đại lý ủy quyền.

Câu hỏi thường gặp

Sạc xe máy điện qua đêm có làm phồng pin không?

Với pin lithium và bộ sạc đúng loại, sạc qua đêm không làm phồng pin vì bộ sạc tự ngắt khi đầy. Pin phồng thường do pin đã hư, bị va đập, nóng quá mức hoặc dùng sai bộ sạc. Thấy phồng thì ngừng sạc và gọi kỹ thuật viên.

Xe điện mới mua có cần sạc đầy lần đầu thật lâu không?

Với pin lithium thì không cần nghi thức đặc biệt. Đọc sổ hướng dẫn xem hãng có dặn gì không. Riêng xe dùng ắc quy chì thường được khuyên sạc đầy ngay khi nhận và sau mỗi lần dùng.

Cắm sạc nhiều lần trong ngày có hại pin không?

Không. Pin không đếm số lần cắm mà tính tổng lượng điện sạc xả. Sạc vài lần ngắn trong ngày tính chung lại vẫn chỉ là một phần của một chu kỳ, không làm pin mỏi thêm.

Dùng bộ sạc của xe khác cùng điện áp có được không?

Không nên. Cùng điện áp chưa chắc cùng dòng sạc, cùng ngưỡng ngắt và cùng loại pin. Bộ sạc sai có thể làm pin quá áp hoặc nóng, mất an toàn. Mất bộ sạc thì mua đúng loại ở đại lý ủy quyền.

Rút sạc khi chưa đầy có làm pin bị nhớ mức đó không?

Không với pin lithium, loại không có hiệu ứng nhớ. Bạn có thể rút sạc ở bất kỳ mức nào. Hiệu ứng nhớ là chuyện của pin niken đời cũ, không áp dụng cho pin xe điện hiện nay.

Làm sao biết một lời khuyên về pin có đáng tin không?

Hỏi ba câu: lời khuyên nói về loại pin nào, có trùng với sổ hướng dẫn xe mình không, và dựa trên cơ chế gì. Không trả lời được câu đầu thì nên đặt lời khuyên đó sang một bên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138