Nếu xe điện sắp nằm yên vài tuần đến vài tháng, để pin ở khoảng giữa, thường quanh 50–60%, ở nơi khô ráo, thoáng mát, không nắng chiếu trực tiếp. Không cất xe ở 100% và cũng không để ở mức thấp gần cạn. Với ô tô điện, đọc sổ hướng dẫn xem hãng khuyên để cắm sạc với giới hạn thấp hay rút hẳn, và để ý ắc quy phụ 12V vì đây thường là thứ hết trước. Với xe máy điện pin rời, tháo pin cất riêng trong nhà và kiểm lại định kỳ.
Lý do: pin nằm lâu ở mức đầy mỏi nhanh hơn, còn nằm ở mức thấp thì có nguy cơ tự xả xuống dưới ngưỡng an toàn. Mức giữa là chỗ pin "nghỉ" thoải mái nhất. Phần dưới đi qua chuẩn bị trước khi đi, các khoảng thời gian khác nhau, việc nhờ người nhà, và những bước khi quay về.
Đi vắng bao lâu thì làm gì
Mỗi khoảng thời gian cần chuẩn bị khác nhau. Các mức phần trăm là ví dụ giả định, ưu tiên lời khuyên trong sổ hướng dẫn xe bạn.
| Thời gian xe nằm | Ô tô điện | Xe máy điện, xe đạp điện |
|---|---|---|
| Dưới một tuần | Không cần làm gì đặc biệt, tránh để ở mức rất thấp | Không cần làm gì, sạc lại khi dùng |
| Một đến bốn tuần | Để khoảng 50–70%, tắt các chức năng chạy ngầm không cần | Để khoảng 50–60%, rút bộ sạc, cất pin rời trong nhà |
| Một đến ba tháng | Để khoảng 50–60%, cân nhắc cắm sạc với giới hạn thấp nếu hãng khuyên, theo dõi ắc quy phụ | Để khoảng 50–60%, nhờ người kiểm mức pin mỗi tháng một lần |
| Trên ba tháng | Làm theo sổ hướng dẫn mục cất xe lâu ngày; nên hỏi đại lý ủy quyền | Kiểm và sạc bù lên khoảng giữa mỗi một đến hai tháng |
| Xe dùng ắc quy chì | Không áp dụng | Sạc đầy trước khi cất, sạc bù định kỳ vì loại này không chịu được mức thấp |
Lý do mức pin cất xe lại ở khoảng giữa mà không phải đầy để "dư dả": pin tự xả rất chậm, vài tháng chỉ tụt một ít. Để ở giữa thì sau vài tháng vẫn còn xa đáy, mà lại không chịu cái mỏi của mức đầy.
Ắc quy phụ trên ô tô điện: thứ hay hết trước
Ô tô điện ngoài pin lớn để chạy còn có một ắc quy nhỏ, thường là 12V, nuôi khoá cửa, màn hình, hệ thống điều khiển và mở công tắc nối pin lớn. Khi xe nằm lâu, các thiết bị chạy ngầm như kết nối mạng của xe, hệ thống báo động, camera giám sát khi đỗ vẫn rút điện từ ắc quy phụ. Nhiều xe tự dùng pin lớn để sạc bù ắc quy phụ, nhưng không phải xe nào cũng làm vậy khi xe "ngủ" lâu.
Hậu quả hay gặp: chủ xe đi vắng một tháng về, pin lớn còn nhiều mà xe không mở được, không vào chế độ sạc. Thủ phạm thường là ắc quy phụ đã cạn.
Việc nên làm trước khi đi: tắt camera giám sát khi đỗ, chế độ canh gác, các tính năng kết nối không cần thiết nếu sổ hướng dẫn cho phép. Đọc mục "cất xe lâu ngày" hoặc "để xe không sử dụng" trong sổ, nhiều hãng có chế độ riêng cho việc này. Nếu xe từng có dấu hiệu ắc quy phụ yếu, như mở xe chậm, báo lỗi lặt vặt khi khởi động, nhờ đại lý ủy quyền kiểm trước chuyến đi.
Nếu về nhà xe không mở được, gọi cứu hộ hoặc đại lý của hãng. Không tự câu bình từ xe khác khi chưa đọc kỹ hướng dẫn của hãng về việc này, vì cách làm ở ô tô điện có thể khác xe xăng.
Chuẩn bị trước khi đi vắng dài ngày
Thứ tự gợi ý cho cả ô tô điện lẫn xe máy điện, làm trong một hai ngày trước khi đi.
- Đọc mục cất xe lâu ngày trong sổ hướng dẫn. Đó là lời khuyên chính thức cho đúng xe của bạn.
- Chạy hoặc sạc để pin về khoảng mức giữa như bảng trên. Nếu đang 90%, chạy vài chuyến lặt vặt cho tụt xuống thay vì cố xả.
- Với ô tô điện: tắt các chế độ canh gác, camera khi đỗ, hẹn giờ điều hoà; nếu hãng khuyên cắm sạc trong lúc cất, đặt giới hạn sạc thấp theo đúng hướng dẫn.
- Với xe máy điện pin rời: tháo pin, cất trong nhà ở chỗ khô ráo, thoáng, xa nguồn nhiệt và đồ dễ cháy, đặt trên nền cứng. Rút bộ sạc khỏi ổ cắm.
- Chọn chỗ đỗ có mái che, không đọng nước khi mưa lớn. Nếu khu vực hay ngập, chuyển xe lên chỗ cao hơn trước khi đi.
- Ghi lại mức pin và ngày, chụp ảnh đồng hồ xe để khi về có số mà so.
- Nếu nhờ người nhà kiểm giúp, chỉ cho họ cách xem mức pin và dặn sẵn khi nào thì sạc bù.
Không để xe cắm sạc liên tục mà không có giới hạn trong suốt thời gian đi vắng, trừ khi sổ hướng dẫn nói rõ là nên làm vậy. Với xe máy điện, không bao giờ để bộ sạc cắm vào pin trong nhiều tuần không ai trông.
Nhờ người nhà trông giúp: dặn gì cho đủ
Chị Hà đi học ở nước ngoài ba tháng, nhờ em trai trông chiếc xe máy điện và cục pin rời. Chị không dặn chung chung "thỉnh thoảng sạc giúp chị", mà ghi ra mấy dòng rõ ràng và dán lên mặt trong cửa tủ cất pin.
Nội dung chị dặn: mỗi tháng một lần vào đầu tháng, mang pin ra, cắm vào bộ sạc theo xe ở ổ cắm cạnh cửa bếp; xem đèn hiện mức pin; nếu dưới khoảng một nửa thì sạc thêm chừng một tiếng rồi rút, không để sạc qua đêm; nếu pin phồng, có mùi lạ, hay nóng khi không sạc thì đừng sạc, mang ra ngoài hiên để trên nền gạch, xa đồ dễ cháy, và gọi tiệm đại lý chị đã lưu số trong máy em.
Điều chị làm đúng là đưa người trông xe một quy trình ngắn, có điểm dừng rõ ràng, thay vì để họ tự đoán. Người trông không cần hiểu về pin, chỉ cần biết làm gì và khi nào thì không làm.
Với ô tô điện, nhờ người nhà bật xe, chạy một vòng ngắn mỗi vài tuần cũng giúp xe tự kiểm và sạc bù ắc quy phụ. Nhớ dặn họ không đổi các cài đặt sạc.
Quay về sau thời gian dài: kiểm gì trước khi chạy
Đừng cắm sạc hay chạy đi ngay. Dành vài phút đi một vòng quanh xe.
- Nhìn quanh chỗ đỗ: có vết nước đọng, dấu côn trùng, chuột làm tổ gần bánh xe hay trong khoang trước không.
- Nhìn và ngửi pin rời: vỏ có phồng, nứt, có mùi lạ không. Có thì không sạc, đặt ra chỗ thoáng và gọi kỹ thuật viên.
- Mở xe, xem mức pin so với lúc đi. Tụt vài phần trăm là bình thường; tụt mạnh bất thường thì ghi lại để hỏi đại lý.
- Kiểm áp suất lốp, vì lốp cũng xẹp dần sau nhiều tuần.
- Cắm sạc như bình thường và để ý mười phút đầu. Nếu xe báo lỗi, rút sạc và liên hệ đại lý.
- Lần chạy đầu tiên, đi quãng ngắn quanh nhà trước khi đi xa.
Nếu pin rời của xe máy điện không nhận sạc sau thời gian dài, đừng thử bộ sạc khác hay cách "kích pin". Mang tới đại lý ủy quyền, nói rõ pin đã để bao lâu và ở mức nào.
Ở chung cư, nhà trọ mà đi vắng dài ngày
Người ở chung cư hay nhà trọ có thêm một lớp việc: xe nằm ở chỗ gửi chung, nơi mình không trông được. Trước khi đi, báo cho bảo vệ hoặc chủ trọ biết xe sẽ nằm lâu, để họ không tưởng xe bỏ và không xếp xe khác chèn lên ổ cắm, lối thoát. Nếu toà nhà có khu sạc chung, đừng để xe cắm sạc ở đó trong lúc đi vắng; khu sạc là chỗ dùng xong thì nhường.
Với xe máy điện pin rời, câu hỏi là cất pin ở đâu. Nhiều toà nhà và nhà trọ không cho mang pin lên phòng; số khác cho mang lên nhưng cấm sạc trong phòng. Tuân theo quy định đó. Nếu được mang lên, cất pin ở chỗ khô ráo, xa giường ngủ, xa rèm, không để trong tủ quần áo kín.
Câu nói mẫu với chủ trọ: "Em về quê khoảng hai tháng, xe em để ở góc trong cùng, pin em đã để khoảng một nửa và rút sạc rồi. Nếu có việc cần dời xe, cô cứ dắt giúp em, khoá em gửi lại đây ạ." Một câu như vậy giúp tránh hiểu lầm và giúp người ở lại biết bạn đã chuẩn bị đúng cách.
Bốn câu hỏi hay gặp khi cất xe
Có nên rửa xe kỹ trước khi cất lâu không? Lau sạch bụi bẩn, lá cây, nhất là quanh bánh và gầm, giúp xe không bị bám ẩm và côn trùng. Nhưng đừng xịt nước áp lực mạnh vào cổng sạc, hộc pin hay đầu nối. Lau xong để xe khô hẳn rồi mới phủ bạt, và chọn bạt thoáng hơi để hơi ẩm không bị nhốt bên dưới.
Cắm sạc liên tục có tốt hơn rút ra không? Tuỳ xe. Nhiều ô tô điện được thiết kế để cắm sạc với giới hạn thấp khi cất lâu, xe tự giữ pin ở mức đặt và sạc bù ắc quy phụ. Một số hãng khuyên rút hẳn. Xe máy điện thì nên rút. Sổ hướng dẫn là nơi trả lời chính xác.
Để xe ở hầm gửi xe công cộng có được không? Được nếu nơi đó cho phép xe điện, khô ráo, không ngập khi mưa lớn. Hỏi ban quản lý hoặc bãi giữ xe quy định về xe điện để lâu ngày và có được cắm sạc không, đừng tự kéo điện.
Pin để lâu có bị "ngủ" phải kích mới sạc được không? Nếu pin đã tụt xuống dưới ngưỡng an toàn, hệ thống có thể tự khoá để bảo vệ. Lúc đó cần kỹ thuật viên kiểm, không tự kích. Để ở mức giữa trước khi đi là cách phòng.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô điện đi vắng một tháng nên để pin bao nhiêu phần trăm?
Thường quanh mức giữa, khoảng 50–70%, tuỳ lời khuyên của hãng. Tắt các tính năng chạy ngầm không cần thiết và đọc mục cất xe lâu ngày trong sổ hướng dẫn để biết có nên cắm sạc với giới hạn thấp hay không.
Pin rời xe máy điện cất trong nhà mấy tháng có cần sạc bù không?
Nên kiểm khoảng mỗi tháng một lần. Nếu mức pin xuống dưới khoảng một nửa thì sạc bù lên quanh mức giữa rồi rút. Không để pin cắm bộ sạc nhiều ngày liền khi không ai trông.
Vì sao ô tô điện để lâu về không mở được dù pin lớn còn nhiều?
Thường do ắc quy phụ 12V đã cạn vì các thiết bị chạy ngầm. Gọi cứu hộ hoặc đại lý của hãng. Trước chuyến đi sau, tắt các chức năng canh gác, camera khi đỗ nếu sổ hướng dẫn cho phép.
Xe dùng ắc quy chì để lâu thì sao?
Ắc quy chì nên được sạc đầy trước khi cất và sạc bù định kỳ, vì loại này mất dung lượng nhanh khi nằm ở mức thấp. Cách này khác với pin lithium, nên đừng áp dụng lẫn lời khuyên.
Cất xe điện lâu ngày nên để ở đâu?
Nơi có mái che, khô ráo, thoáng mát, không nắng chiếu trực tiếp và không đọng nước khi mưa lớn. Pin rời nên cất trong nhà trên nền cứng, xa nguồn nhiệt và đồ dễ cháy.
Sau khi để lâu, có cần chạy thử trước khi đi xa không?
Nên. Kiểm pin, lốp, cắm sạc và theo dõi mười phút đầu, rồi chạy một quãng ngắn quanh nhà. Nếu xe báo lỗi hoặc mức pin tụt bất thường, liên hệ đại lý ủy quyền trước khi đi xa.