SacDien.comSạc Điện
Pin và thói quen sạc

Sạc nhanh DC thường xuyên có hại pin không: hiểu đúng mức độ và cách dùng cho nhẹ pin

Sạc nhanh DC làm pin nóng hơn và mỏi nhanh hơn chút ít so với sạc AC, nhưng không đến mức phải sợ. Khi nào dùng thoải mái, khi nào nên bớt và cách sạc cho nhẹ pin.

A middle-aged Vietnamese driver seen from behind waits on a bench beside a small unbranded electric car at a highway rest stop at dusk, a plain charging post with a blank dark display

Sạc nhanh DC thường xuyên có làm pin mỏi nhanh hơn sạc AC chậm, nhưng mức chênh nhỏ hơn nhiều người nghĩ, và với phần lớn xe đời mới, hệ thống quản lý pin đã tự giới hạn để pin không bị ép quá sức. Nếu bạn chỉ có trạm DC để sạc, cứ dùng. Điều đáng làm là bớt những thứ thật sự làm pin mệt: sạc nhanh khi pin đang quá nóng hoặc quá lạnh, cố sạc lên sát 100% ở trụ DC, và để xe nằm ở mức cao ngay sau đó.

Nếu có lựa chọn, sạc AC ở nhà hoặc ở nơi làm cho nhu cầu hằng ngày, còn DC để dành cho lúc đi xa hoặc cần gấp, là cách dùng nhẹ nhàng nhất. Phần dưới giải thích vì sao sạc nhanh làm pin nóng, các tình huống nên và không nên, và vài thói quen nhỏ làm khác biệt.

Sạc nhanh khác sạc chậm ở chỗ nào đối với pin

Khi sạc AC, bộ sạc nằm trên xe đổi điện xoay chiều thành một chiều với công suất khiêm tốn, pin nhận điện từ từ. Khi sạc DC, trụ sạc đổi điện sẵn và đẩy thẳng vào pin với công suất lớn hơn nhiều lần. Dòng điện lớn sinh nhiệt nhiều hơn, và nhiệt chính là thứ làm các phản ứng phụ trong pin chạy nhanh hơn.

Thứ hai, ở dòng lớn, các ion lithium phải di chuyển và cắm vào điện cực rất nhanh. Khi pin lạnh hoặc đã gần đầy, chúng "xếp hàng" không kịp, và một phần có thể đọng lại ở bề mặt thay vì vào đúng chỗ. Đó là lý do hệ thống quản lý pin luôn hạ công suất khi pin lạnh, khi pin nóng, và khi mức pin lên cao.

Nghĩa là trụ sạc không quyết định mọi thứ. Xe mới là bên quyết định nhận bao nhiêu. Một trụ DC công suất lớn cắm vào xe chỉ cho phép nhận một phần, thì pin cũng chỉ nhận đúng phần đó. Hãng xe đã tính sẵn giới hạn để pin chịu được trong nhiều năm sử dụng, nên với người dùng bình thường, sạc DC không phải chuyện đáng sợ.

Kinh nghiệm chung của những người chạy xe dịch vụ, vốn sạc nhanh gần như mỗi ngày, là pin vẫn giữ khá tốt; chênh lệch so với xe chủ yếu sạc chậm có nhưng không lớn như lời đồn. Cái tạo khác biệt rõ hơn là nhiệt độ và cách để xe sau khi sạc.

Khi nào sạc DC thoải mái, khi nào nên bớt

Bảng dưới gom các tình huống hay gặp. Công suất, phần trăm là ví dụ giả định để dễ hình dung.

Tình huốngSạc DC được khôngLưu ý
Đang đi xa, cần đi tiếpThoải máiSạc từ khoảng 15% lên 70–80% rồi đi, đó là đoạn sạc nhanh nhất
Chạy dịch vụ, không có chỗ sạc ở nhàĐược, là lựa chọn chínhTránh sạc lên trên 90% ở DC, chia làm hai lần ngắn nếu cần
Trưa nắng, vừa chạy đường dài, pin nóngĐược nhưng sẽ chậmXe tự hạ công suất; nghỉ ít phút ở chỗ râm trước khi cắm cũng không sao
Sáng sớm trời lạnh, xe đỗ ngoài trời cả đêmĐược nhưng rất chậm lúc đầuNếu xe có chức năng làm ấm pin trước khi sạc, bật nó khi đang trên đường tới trạm
Có sạc ở nhà, chỉ tiện đường ghéĐược, nhưng không cần thiếtSạc AC ở nhà nhẹ cho pin hơn; tiền mỗi kWh thì so hoá đơn điện nhà với bảng giá trên trụ
Pin đã trên 85%Nên thôiĐoạn cuối chậm, tốn tiền phí theo thời gian nếu có, chiếm trụ của người khác

Quy tắc dễ nhớ: DC để đi, AC để ở. Khi cần đi tiếp, DC là đúng công cụ. Khi xe nằm yên qua đêm, AC là đủ.

Năm thói quen làm sạc nhanh nhẹ cho pin hơn

Dừng ở khoảng 80%. Phần lớn thời gian và nhiệt sinh ra ở đoạn cuối. Rút ở 80% vừa tiết kiệm thời gian vừa đỡ cho pin. Nếu cần đầy, sạc nốt bằng AC ở điểm tới.

Làm ấm pin trước khi tới trạm nếu xe có chức năng này. Nhiều ô tô điện tự làm ấm hoặc làm mát pin khi bạn chọn trạm sạc làm điểm đến trên bản đồ của xe. Pin ở đúng nhiệt độ sẽ nhận điện nhanh hơn và đỡ chịu đựng hơn. Xem sổ hướng dẫn để biết xe của bạn có không và bật thế nào.

Không để xe nằm ở mức cao ngay sau khi sạc nhanh. Sạc nhanh lên 80% rồi đi ngay là hợp lý. Sạc nhanh lên 100% rồi đỗ ngoài nắng nguyên buổi chiều là cách tệ nhất.

Đừng sạc nhanh liên tục nhiều lần khi pin đã rất nóng. Đi đường dài, sạc rồi chạy rồi sạc ngay, pin có thể nóng dần qua mỗi chặng. Xe sẽ tự hạ công suất. Đó là tín hiệu nên nghỉ lâu hơn một chút, ăn bữa trưa, cho pin hạ nhiệt.

Xen kẽ sạc AC khi có dịp. Tài xế chạy dịch vụ không có sạc ở nhà vẫn có thể tìm trụ AC ở bãi đỗ nơi nghỉ trưa, sạc xen kẽ vài lần mỗi tuần. Không bắt buộc, nhưng là cách giảm tải cho pin mà không tốn thêm công.

Chị Hà chạy xe dịch vụ, không có chỗ sạc ở nhà

Chị Hà thuê nhà trong hẻm, không có chỗ đỗ ô tô có điện, nên chiếc ô tô điện cỡ nhỏ chạy dịch vụ của chị gần như chỉ sạc ở trạm DC. Lúc đầu chị lo vì đọc thấy "sạc nhanh hại pin". Sau một thời gian chị rút ra một lịch khá gọn.

Sáng chị ra khỏi nhà với mức pin tối hôm trước để lại. Giờ ăn trưa chị ghé một trạm có trụ AC ở bãi đỗ gần quán quen, cắm trong lúc ăn, được thêm một ít. Cuối ngày chị ghé trạm DC trên đường về, sạc từ khoảng 20% lên 75–80%, rồi về nhà. Hôm nào hôm sau có chuyến xa, chị sạc lên cao hơn vào sáng sớm.

Chị cũng để ý hai điều: không sạc DC ngay sau khi vừa chạy một cuốc dài giữa trưa mà nghỉ uống nước mười phút trước, và không bao giờ đỗ xe ở 100% ngoài trời nắng. Sau hơn một năm, chị hỏi kỹ thuật viên ở đại lý thì được biết chỉ số sức khoẻ pin vẫn trong mức bình thường với một chiếc xe chạy nhiều như vậy.

Cách chị làm không có gì đặc biệt, chỉ là tránh ba thứ làm pin mệt và dùng AC khi tiện. Đó là phần lớn những gì người dùng có thể làm được.

Đọc sổ hướng dẫn: hãng có giới hạn gì không

Một số hãng ghi rõ trong sổ hướng dẫn rằng sạc nhanh quá thường xuyên có thể làm hệ thống tự giảm công suất sạc nhanh về sau để bảo vệ pin. Có hãng ghi khuyến nghị tỷ lệ sạc AC và DC. Có hãng không nói gì. Đọc mục pin và sạc trong sổ, đó là thông tin chính thức duy nhất áp dụng cho chiếc xe của bạn.

Nếu sổ hướng dẫn có lưu ý riêng về sạc nhanh mà bạn đọc chưa hiểu, hỏi thêm đại lý ủy quyền. Câu hỏi mẫu: "Xe em chủ yếu sạc nhanh DC vì không có chỗ sạc ở nhà, như vậy có ảnh hưởng gì tới pin không, và em nên chú ý gì khi sạc?" Ghi lại câu trả lời, hỏi tên người tư vấn.

Cũng nên biết xe của bạn nhận tối đa bao nhiêu kW ở DC. Con số này nằm trong thông số kỹ thuật của xe. Biết nó giúp bạn không tốn công tìm trụ công suất lớn mà xe không dùng hết, và hiểu vì sao có lúc màn hình trụ hiện công suất thấp hơn con số in trên trụ.

Tự theo dõi xem sạc nhanh có ảnh hưởng gì tới xe của mình

Thay vì đoán, bạn có thể ghi lại vài con số đơn giản trong vài tháng. Không cần dụng cụ gì ngoài màn hình xe và một cuốn sổ hoặc ghi chú trên điện thoại.

  1. Mỗi lần sạc, ghi ngày, nơi sạc (nhà, trụ AC, trụ DC), mức pin lúc cắm và lúc rút.
  2. Mỗi tháng một lần, sau một lần sạc đầy, ghi quãng đường dự kiến xe hiện trên đồng hồ. Nên đọc ở cùng một điều kiện, ví dụ buổi sáng, trời mát, điều hoà tắt.
  3. Nếu xe hoặc ứng dụng của hãng có hiện chỉ số sức khoẻ pin, ghi lại con số đó mỗi tháng.
  4. Ở trụ DC, ghi công suất cao nhất xe nhận được trong mười phút đầu khi pin khoảng 20%. Công suất này tụt dần qua các tháng trong cùng điều kiện là thông tin đáng hỏi đại lý.
  5. Sau sáu tháng, so các con số. Thay đổi nhỏ là bình thường; con số nhảy mạnh trong thời gian ngắn thì mang sổ ghi chép tới đại lý ủy quyền để họ kiểm.

Cuốn sổ này còn có ích khi bạn hỏi đại lý: thay vì nói "hình như pin yếu đi", bạn đưa ra được số liệu cụ thể, người kiểm biết bắt đầu từ đâu.

Hiểu lầm về sạc nhanh

Một vài câu hay nghe ở trạm và trong nhóm chủ xe.

Hiểu lầmHiểu đúng
Sạc nhanh là pin chai sau vài nămPin có mỏi theo thời gian dù sạc kiểu gì. Sạc nhanh làm nhanh thêm một chút, không biến pin thành đồ hỏng
Trụ càng mạnh càng hại pinXe tự giới hạn mức nhận. Trụ mạnh hơn mức xe nhận thì phần dư không vào pin
Xe máy điện cũng nên tìm trạm sạc nhanhPhần lớn xe máy điện phổ thông chỉ sạc bằng bộ sạc theo xe hoặc đổi pin. Không dùng bộ sạc "nhanh" không rõ nguồn gốc
Sạc nhanh xong phải để pin nghỉ mới chạyKhông cần. Chạy ngay sau khi sạc là bình thường

Với xe máy điện, lời khuyên duy nhất về "sạc nhanh" là: chỉ dùng bộ sạc đúng loại theo xe hoặc do hãng cung cấp. Bộ sạc công suất cao tự mua ngoài hoặc độ lại có thể làm pin nóng quá mức và mất an toàn; nếu muốn sạc nhanh hơn, hỏi đại lý ủy quyền xem hãng có phụ kiện chính thức không.

Câu hỏi thường gặp

Sạc nhanh DC mỗi ngày thì pin ô tô điện có hỏng sớm không?

Pin sẽ mỏi nhanh hơn một chút so với sạc AC chậm, nhưng không hỏng sớm theo nghĩa thường hiểu. Hệ thống quản lý pin đã tự giới hạn công suất. Dừng ở khoảng 80% và tránh sạc khi pin quá nóng sẽ giúp nhiều hơn.

Vì sao sạc nhanh lúc trời lạnh lại rất chậm?

Pin lạnh nhận điện kém, nên xe tự hạ công suất để bảo vệ pin. Nếu xe có chức năng làm ấm pin trước khi sạc, bật khi đang tới trạm. Sạc vài phút pin ấm lên thì tốc độ thường tăng dần.

Có nên sạc DC lên 100% khi đi xa không?

Thường không cần. Đoạn trên 80% sạc rất chậm ở trụ DC. Đi tiếp với khoảng 80% và ghé trạm kế tiếp thường nhanh hơn. Nếu đoạn sắp đi không có trạm, sạc thêm là hợp lý.

Tài xế chạy dịch vụ không có chỗ sạc ở nhà thì làm sao giữ pin?

Sạc DC lên khoảng 75–80% thay vì đầy, tránh sạc ngay khi pin vừa nóng sau cuốc dài, không đỗ xe ở mức cao ngoài nắng, và xen kẽ sạc AC ở bãi đỗ khi có dịp.

Xe máy điện có nên dùng bộ sạc nhanh mua ngoài không?

Không nên. Bộ sạc không đúng loại có thể sạc quá dòng, làm pin nóng và mất an toàn. Chỉ dùng bộ sạc theo xe hoặc phụ kiện chính hãng, hỏi đại lý ủy quyền nếu cần sạc nhanh hơn.

Làm sao biết xe mình nhận tối đa bao nhiêu kW khi sạc DC?

Con số này có trong thông số kỹ thuật ở sổ hướng dẫn hoặc trang thông tin của hãng xe. Trụ mạnh hơn mức đó thì xe vẫn chỉ nhận đúng mức tối đa của mình, còn thường thấp hơn khi pin lạnh hoặc gần đầy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138