SacDien.comSạc Điện
Pin và thói quen sạc

Có nên sạc đầy 100% mỗi ngày: đặt mức sạc hằng ngày và lúc nào mới sạc đầy

Sạc đầy mỗi ngày không làm xe hỏng ngay, nhưng phần lớn pin thích được dừng sớm hơn. Cách chọn mức sạc hằng ngày theo quãng đường thật và lúc nào nên lên 100%.

A young Vietnamese woman seen from the side holds a phone with a blank screen beside a small unbranded electric car in a quiet home garage, soft morning light

Với phần lớn ô tô điện và nhiều xe máy điện đời mới, không cần sạc đầy 100% mỗi ngày. Thói quen dễ giữ nhất là đặt một mức dừng hằng ngày đủ cho quãng đường bạn thật sự chạy cộng một khoảng dư, rồi chỉ sạc đầy vào hôm trước chuyến đi dài. Nhưng có một ngoại lệ quan trọng: một số loại pin, và chính sổ hướng dẫn của một số xe, lại khuyên sạc đầy định kỳ. Vì vậy việc đầu tiên là mở sổ hướng dẫn, tìm mục về sạc pin và đọc xem hãng khuyên gì cho đúng chiếc xe của bạn.

Sạc đầy một lần không làm pin hỏng. Cái làm pin mỏi dần là để pin nằm lâu ở mức rất cao, nhất là khi trời nóng. Bài này đi qua cách chọn con số cho riêng mình, cách đặt giới hạn trên xe hoặc trên bộ sạc, những ngày nên lên 100% và vài cái sai hay gặp khi người mới cố "giữ pin" quá mức.

Vì sao pin không thích nằm lâu ở mức đầy

Pin lithium trên xe điện giống một chiếc lò xo được nén. Càng sạc gần đầy, điện áp mỗi tế bào càng cao, các phản ứng phụ bên trong càng dễ xảy ra. Mỗi lần như vậy chỉ lấy đi một chút xíu, không ai nhận ra trong một ngày hay một tháng. Nhưng nếu chiếc xe ngày nào cũng đứng cả đêm và cả buổi sáng ở 100%, rồi đỗ ngoài trời nắng thêm vài tiếng, phần "một chút xíu" đó cộng dồn theo năm.

Điều đáng nhớ là thời gian nằm ở mức cao quan trọng hơn chuyện có chạm 100% hay không. Sạc đầy lúc năm giờ sáng rồi bảy giờ chạy đi ngay khác hẳn sạc đầy lúc tám giờ tối rồi để nguyên tới trưa hôm sau. Ở trường hợp đầu, pin chỉ ở mức đỉnh một lúc ngắn rồi tụt xuống trong lúc chạy.

Đầu kia cũng vậy: để pin cạn sát đáy lâu ngày cũng không tốt. Vùng giữa, khoảng từ hai mươi mấy đến tám mươi mấy phần trăm, là vùng pin chịu đựng thoải mái nhất. Các con số cụ thể tuỳ hoá học pin và cách hãng giữ phần dự phòng, nên dùng chúng như hướng chung chứ không phải luật cứng.

Cũng cần nói cho công bằng: hãng xe nào cũng giữ sẵn một phần dung lượng không cho người dùng chạm tới, ở cả đầu trên lẫn đầu dưới. Con số 100% trên đồng hồ thường không phải mức tuyệt đối của tế bào pin. Đó là lý do sạc đầy thỉnh thoảng không đáng lo, và cũng là lý do không cần ép mình xuống những mức rất thấp như 50% chỉ để "giữ pin".

Chọn con số cho riêng mình theo quãng đường thật

Cách chọn đơn giản nhất là bắt đầu từ quãng đường bạn chạy trong một ngày bình thường, không phải ngày dài nhất. Bảng dưới là ví dụ giả định cho một chiếc ô tô điện cỡ nhỏ đi được khoảng 300 km khi đầy, chạy trong phố.

Kiểu dùng (ví dụ giả định)Quãng đường mỗi ngàyMức sạc dừng gợi ýGhi chú
Đi làm gần, sạc ở nhà mỗi tốiKhoảng 30–40 km70–80%Còn dư nhiều cho việc phát sinh, pin ít nằm ở mức cao
Đi làm xa, sạc ở nhà mỗi tốiKhoảng 80–100 km80–90%Mức pin về nhà vẫn trên 40%, không phải sạc gấp
Chạy dịch vụ cả ngàyTrên 150 km90% hoặc 100% sáng sớmSạc đầy sát giờ đi, không để đầy qua đêm dài
Chỉ sạc ở trạm công cộng hai ba ngày một lầnTuỳ tuần80% ở trạm DC, đầy ở trạm AC khi cầnĐoạn trên 80% ở trạm DC thường chậm và tốn chỗ của người khác
Xe nằm nhà cả tuầnRất ít50–60%Không cần cắm sạc liên tục

Cách tự kiểm cho xe của mình: ghi mức pin lúc rời nhà và lúc về trong khoảng một tuần, lấy ngày tốn nhiều nhất, cộng thêm khoảng hai mươi phần trăm làm dự phòng cho kẹt xe, mưa, chở thêm người. Đó là mức bạn cần có mỗi sáng. Mức dừng sạc chỉ cần cao hơn con số đó một chút là đủ.

Đặt giới hạn sạc ở đâu và làm thế nào

Phần lớn ô tô điện cho đặt mức dừng ngay trên màn hình xe hoặc trong ứng dụng của hãng xe. Một số bộ sạc treo tường cũng có hẹn giờ, nhưng mức phần trăm thường do xe quyết định, vì bộ sạc không biết pin đang ở bao nhiêu. Thứ tự làm như sau:

  1. Tìm trong menu xe mục có tên kiểu "sạc", "pin" hoặc "năng lượng", rồi tìm dòng "giới hạn sạc" hay "mức sạc mục tiêu". Không thấy thì tra sổ hướng dẫn, mục cài đặt sạc.
  2. Đặt mức hằng ngày theo con số đã tính ở trên. Nhiều xe có hai chế độ: hằng ngày và chuyến đi. Đặt sẵn cả hai để khỏi chỉnh tay mỗi lần.
  3. Nếu sạc ở nhà, xem xe có cho chọn "giờ khởi hành" không. Có thì đặt giờ bạn hay đi, xe sẽ tự tính để sạc xong sát giờ đó, pin không phải chờ ở mức cao suốt đêm.
  4. Cắm thử một đêm rồi sáng ra xem mức pin có dừng đúng như đã đặt không. Nếu dừng sai, kiểm lại xem có lịch sạc nào khác trong ứng dụng đè lên không.
  5. Ở trạm công cộng, xe vẫn tôn trọng mức đã đặt. Muốn sạc đầy cho chuyến đi thì nhớ nâng mức trước khi cắm, kẻo xe dừng ở 80% trong khi bạn tưởng đã đầy.

Xe máy điện phổ thông thường không có mục đặt giới hạn. Với loại này, cách thực tế là canh giờ rút sạc, hoặc dùng bộ sạc đi kèm xe như bình thường rồi rút khi đèn báo đầy, không để cắm thêm cả ngày. Đừng tự gắn công tắc hẹn giờ hay thiết bị lạ vào giữa bộ sạc và ổ cắm nếu sổ hướng dẫn không nói là được.

Những ngày nên sạc đầy 100%

Ngày trước một chuyến đi dài là lý do rõ ràng nhất. Đầy pin giúp bạn có thêm vài chục cây số dự phòng, bớt phụ thuộc vào trạm đầu tiên trên đường. Điều nên làm là canh cho pin đầy sát giờ đi, chứ không sạc đầy từ hai hôm trước rồi để đó.

Lý do thứ hai là khi sổ hướng dẫn yêu cầu. Một số xe dùng pin lithium sắt phốt phát (LFP) khuyên sạc đầy ít nhất mỗi tuần một lần. Lý do không phải để "nuôi" pin, mà để hệ thống quản lý pin có một điểm mốc tính lại số phần trăm cho đúng. Với loại pin này, đặt giới hạn 80% suốt mấy tháng có khi làm đồng hồ báo lệch dần, tới lúc cần lại không tin được con số.

Lý do thứ ba là khi bạn thấy số phần trăm nhảy bất thường, ví dụ từ 30% rơi thẳng xuống 15% trong mấy phút. Một lần sạc đầy rồi để xe nghỉ một lúc thường giúp hệ thống tính lại. Nếu vẫn nhảy thì đó là việc của đại lý ủy quyền, không phải việc tự xử lý.

Ngoài những trường hợp trên, sạc đầy không có lợi gì thêm cho pin. Nó chỉ cho thêm quãng đường, và quãng đường đó bạn không dùng tới thì cũng không đem lại gì.

Sạc mỗi tối hay vài ngày sạc một lần

Câu hỏi đi kèm với chuyện mức sạc là nên cắm mỗi tối hay để vài ngày mới sạc một lần. Với pin lithium, sạc mỗi tối từ 50% lên 75% nhẹ nhàng hơn cho pin so với ba ngày mới sạc một lần từ 15% lên 100%. Lý do đơn giản: lần sạc nhỏ giữ pin ở vùng giữa, lần sạc lớn kéo pin qua cả hai đầu.

Nếu bạn sạc ở nhà, cắm mỗi tối là thói quen dễ nhất, cứ về là cắm như cắm điện thoại, để xe tự dừng ở mức đã đặt. Không có chuyện "cắm nhiều lần thì hao pin". Nếu bạn chỉ sạc được ở trạm công cộng, thì việc sạc thưa hơn là chuyện bắt buộc, khi đó cứ sạc tới khoảng 80% mỗi lần và để pin xuống chừng 20–30% mới ghé trạm, không cần ép thêm.

Với xe máy điện để ngoài hành lang hay dưới tầng trệt, cũng không cần ngày nào cũng cắm nếu pin còn nhiều. Điều quan trọng hơn là không cắm sạc rồi bỏ quên cả ngày lẫn đêm, và luôn dùng đúng bộ sạc theo xe ở ổ cắm cố định, không qua ổ kéo dài.

Bốn cái sai hay gặp khi cố giữ pin

Đặt giới hạn quá thấp rồi lo hết pin giữa đường. Có người đọc đâu đó rằng 50% là tốt nhất, đặt luôn rồi ngày nào cũng phải ghé trạm. Lợi cho pin không đáng bao nhiêu so với cái mệt của việc chạy với mức pin sát đáy, mà chạy sát đáy thường xuyên lại là thói quen xấu ở đầu kia.

Rút ra cắm vào nhiều lần trong ngày cho "đúng vùng". Không cần thiết. Pin không đếm số lần cắm, nó chỉ "cảm" mức điện áp và nhiệt độ. Sạc mỗi tối một lần, dừng ở mức hợp lý, là đủ.

Sạc đầy ở trạm nhanh cho bằng được. Đoạn từ 80% lên 100% ở trạm DC thường chậm hẳn, có khi mất gần bằng thời gian từ 20% lên 80%. Bạn tốn thời gian, người chờ phía sau cũng tốn thời gian. Nếu thật sự cần đầy, sạc phần cuối ở nhà hoặc ở trụ AC sẽ hợp lý hơn.

Tin rằng xe máy điện nào cũng giống ô tô điện. Xe dùng ắc quy chì có thói quen khác hẳn: loại này lại thích được sạc đầy sau mỗi lần dùng, để lâu ở mức lưng chừng mới hại. Kiểm xem xe của bạn dùng loại nào trước khi áp dụng lời khuyên đọc được.

Một tuần thử của anh Minh

Anh Minh đi làm khoảng 25 km mỗi chiều bằng một chiếc ô tô điện cỡ nhỏ, sạc ở nhà bằng bộ sạc treo tường. Trước đây anh để mặc định 100%, tối nào về cũng cắm, sáng ra pin đầy. Đọc sổ hướng dẫn, anh thấy xe của mình dùng pin loại có niken và hãng khuyên đặt mức hằng ngày thấp hơn.

Tuần đầu anh ghi lại: sáng rời nhà, tối về, pin tụt khoảng 18–22%, ngày mưa tắc đường tụt 25%. Anh đặt giới hạn 75% và đặt giờ khởi hành 6 giờ 45. Tối cắm vào, xe đợi tới khuya mới bắt đầu sạc và xong khoảng sáu giờ sáng. Hôm có việc đi thêm, anh mở ứng dụng nâng lên 90% từ tối hôm trước.

Sau một tháng, điều anh để ý nhất không phải là pin, vì pin thì một tháng không thể hiện được gì, mà là anh bớt băn khoăn. Mức về nhà luôn còn trên 50%, chưa lần nào phải ghé trạm. Đó là dấu hiệu con số đã đặt hợp với cách anh dùng. Nếu ngày nào về nhà pin cũng dưới 20% thì con số đó quá thấp, cần nâng lên.

Câu hỏi thường gặp

Sạc đầy 100% một lần có làm hỏng pin xe điện không?

Không. Một lần sạc đầy, nhất là khi sau đó bạn chạy đi ngay, gần như không ảnh hưởng gì đáng kể. Điều nên tránh là để pin nằm ở mức đầy nhiều giờ liền mỗi ngày, đặc biệt khi xe đỗ nơi nóng.

Xe máy điện có đặt được giới hạn sạc không?

Phần lớn xe máy điện phổ thông không có chức năng này. Cách thực tế là rút sạc khi đèn báo đầy và không để cắm cả ngày. Không tự gắn thiết bị hẹn giờ lạ vào giữa bộ sạc và ổ cắm khi sổ hướng dẫn không cho phép.

Pin LFP có cần đặt giới hạn 80% như các loại pin khác không?

Thường là không. Nhiều hãng khuyên xe dùng pin LFP sạc đầy định kỳ, có khi mỗi tuần một lần, để hệ thống quản lý pin tính lại số phần trăm. Lời khuyên chính xác nằm trong sổ hướng dẫn của xe bạn.

Đặt giới hạn sạc trên xe hay trên bộ sạc treo tường thì đúng hơn?

Mức phần trăm nên đặt trên xe hoặc trong ứng dụng của hãng xe, vì chỉ xe biết pin đang ở bao nhiêu. Bộ sạc treo tường thường chỉ hẹn giờ bật tắt, dùng để chọn khung giờ chứ không để chọn mức pin.

Ngày mai đi xa thì nên sạc đầy lúc nào?

Nên canh để pin đầy sát giờ khởi hành, ví dụ đặt giờ khởi hành trên xe hoặc cắm sạc đủ trễ để xong lúc gần sáng. Sạc đầy từ hai hôm trước rồi để đó không có lợi gì thêm.

Làm sao biết mức sạc hằng ngày mình đặt là hợp lý?

Ghi lại mức pin về nhà trong một hai tuần. Nếu ngày bình thường vẫn còn khoảng 30% trở lên và chưa phải ghé trạm bất ngờ thì mức đó ổn. Thường xuyên về dưới 20% thì nên nâng giới hạn lên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138