Ở trọ mà đi xe điện, hãy nói chuyện với chủ trọ trước khi cắm sạc lần đầu, và ghi lại những gì đã thống nhất. Bốn điều cần rõ: sạc ở đâu, sạc giờ nào, tính tiền điện cách nào, và ai chịu trách nhiệm nếu có hư hỏng. Thoả thuận miệng thì vài tháng sau mỗi bên nhớ một kiểu.
Dưới đây là những điều nên nói, các cách tính tiền hay gặp ở nhà trọ, một phép ước số điện bằng đơn vị giả định để bạn tự kiểm xem mức khoán có hợp lý không, câu nói mẫu khi xin chủ trọ, và vài dòng ghi chép đủ dùng. Việc đi ổ cắm riêng hay làm chỗ sạc chung cho dãy trọ là việc của chủ trọ và thợ điện có chứng chỉ, bạn không tự làm.
Vì sao phải nói trước, kể cả khi phòng có công tơ riêng
Nhiều người nghĩ phòng có công tơ riêng thì cứ cắm sạc trong phòng, tiền điện tự tính vào. Về tiền thì đúng, nhưng vẫn còn hai chuyện. Thứ nhất, chủ trọ có quy định riêng về chỗ để xe và chỗ sạc; nhiều nhà trọ không cho đưa xe vào phòng, có nơi không cho mang pin rời lên. Thứ hai, đường điện của phòng trọ thường được tính cho đèn, quạt, tủ lạnh nhỏ, nồi cơm — một bộ sạc chạy liên tục nhiều giờ là tải mới mà chủ trọ cần biết.
Nếu phòng không có công tơ riêng mà tính điện theo đầu người hay khoán, thì càng phải nói. Sạc xe làm tăng điện của cả dãy, và những người thuê khác sẽ hỏi.
Nói trước còn có lợi cho bạn: khi có chuyện mất điện, nhảy aptomat hay ổ cắm hư, chủ trọ biết bạn đã xin phép đàng hoàng, và cùng tìm cách xử lý thay vì đổ lỗi. Người thuê đã thoả thuận rõ ràng thường được chủ trọ ưu ái khi cần đổi chỗ sạc hoặc gia hạn hợp đồng.
Những điều nên thoả thuận
Đi qua từng dòng với chủ trọ, mỗi dòng chọn một phương án và ghi lại:
| Điều cần thoả thuận | Phương án thường gặp | Câu hỏi mẫu |
|---|---|---|
| Chỗ sạc | Ổ cắm riêng ở khu để xe; trong phòng; mang pin rời lên phòng | "Cô cho em sạc ở chỗ nào là được ạ, khu để xe có ổ riêng cho xe điện không?" |
| Giờ sạc | Tự do; chỉ ban ngày; chỉ khi có người ở nhà | "Em sạc buổi tối lúc về, khoảng bốn năm tiếng, cô thấy có ổn không ạ?" |
| Cách tính tiền | Đã gồm trong công tơ phòng; khoán theo tháng; công tơ riêng cho chỗ sạc | "Tiền điện sạc xe cô muốn tính theo cách nào, em trả cùng tiền phòng được không ạ?" |
| Thiết bị được dùng | Chỉ bộ sạc theo xe; không ổ kéo dài, không ổ chia | "Em chỉ dùng bộ sạc theo xe, cắm thẳng vào ổ, không dùng ổ kéo dài ạ." |
| Khi có sự cố | Báo ngay chủ trọ; ai chịu chi phí sửa ổ, sửa đường điện | "Nếu ổ cắm có vấn đề, em báo cô ngay, cô gọi thợ quen của nhà mình kiểm được không ạ?" |
| Khi đổi xe hoặc thêm xe | Báo lại để thoả thuận lại | "Nếu em đổi sang xe khác hoặc có thêm xe, em sẽ báo cô trước ạ." |
Dòng "khi có sự cố" thường bị bỏ qua nhất, mà lại là dòng hay gây mất lòng nhất. Nói trước rằng mọi việc liên quan tới đường điện do thợ của chủ trọ xử lý, bạn không tự sửa, sẽ tránh được rất nhiều chuyện về sau.
Mở lời với chủ trọ: câu nói mẫu
Chủ trọ thường lo ba chuyện: cháy, tiền điện và người thuê khác phàn nàn. Câu mở lời tốt trả lời trước cả ba. Vài câu có thể dùng nguyên hoặc sửa theo ý mình:
- "Cô ơi, tuần sau em chuyển sang đi xe máy điện. Em muốn hỏi cô trước chỗ nào trong nhà mình cho sạc xe, để em làm đúng ý cô."
- "Xe em có pin tháo rời được. Cô cho em mang pin lên phòng sạc, hay cô muốn em sạc ở khu để xe ạ?"
- "Em sạc khoảng bốn lần mỗi tuần, mỗi lần chừng bốn tiếng. Em có tính thử, một tháng hết khoảng ba chục số điện. Cô muốn tính tiền theo cách nào cũng được ạ."
- "Em chỉ dùng bộ sạc theo xe, cắm thẳng vào ổ, không dùng ổ kéo dài. Nếu ổ có gì lạ, em báo cô ngay để cô gọi thợ."
- "Mình ghi lại vài dòng cho rõ nha cô, để sau này cả hai bên khỏi phải nhớ."
Đưa ra con số ước tính ngay từ đầu, dù là ước, làm chủ trọ yên tâm hơn nhiều so với câu "chắc tốn ít thôi cô". Nó cho thấy bạn đã tính và sẵn sàng trả phần của mình.
Nếu chủ trọ chưa đồng ý ngay, đừng nài. Hẹn hỏi lại sau vài ngày, trong lúc đó sạc ở nơi làm hoặc trạm công cộng. Một lời từ chối hôm nay có thể thành cái gật đầu khi chủ trọ đã hỏi thợ và thấy yên tâm.
Ba cách tính tiền sạc hay gặp ở nhà trọ
Đã gồm trong công tơ phòng. Nếu bạn sạc trong phòng hoặc ổ ngoài hành lang nối vào công tơ phòng, tiền sạc tự nằm trong số điện tháng. Cách này công bằng nhất về tiền, nhưng chỉ dùng được khi chủ trọ cho phép sạc ở đó.
Khoán theo tháng. Chủ trọ thu thêm một khoản cố định mỗi tháng cho mỗi xe. Đơn giản, nhưng có thể thiệt cho bên này hoặc bên kia tuỳ bạn đi nhiều hay ít. Bạn nên tự ước số điện (xem phần dưới) để biết khoản khoán có hợp lý không.
Công tơ riêng cho chỗ sạc. Chủ trọ cho thợ lắp một ổ sạc riêng ở khu để xe, có công tơ nhỏ. Mỗi tháng ghi số, nhân đơn giá mà chủ trọ đang tính cho phòng. Đây là cách rõ ràng nhất khi dãy trọ có nhiều người đi xe điện.
Một lưu ý về đơn giá. Đơn giá điện ở nhà trọ do chủ trọ đặt và ghi trong hợp đồng thuê. Nếu bạn thấy đơn giá chưa rõ, hỏi chủ trọ đơn giá đang áp là bao nhiêu và tra quy định hiện hành về giá điện cho người thuê nhà để hiểu quyền lợi của mình.
Ước số điện một tháng bằng đơn vị giả định
Trước khi đồng ý mức khoán, hãy tự ước bằng một phép tính đơn giản. Thông tin cần có nằm trong sổ hướng dẫn xe hoặc trên tem pin: dung lượng pin, tính bằng kWh. Nếu chỉ thấy vôn và ampe giờ, nhân hai số đó rồi chia một nghìn.
Ví dụ giả định: pin xe máy điện của anh Minh là 2 kWh. Anh đi làm, mỗi lần sạc nạp vào khoảng ba phần tư pin, tức 1,5 kWh. Sạc có hao hụt, giả sử thêm khoảng một phần mười, thành gần 1,7 kWh mỗi lần lấy từ ổ. Anh sạc bốn lần mỗi tuần, khoảng mười bảy lần mỗi tháng. Tổng: 1,7 × 17 ≈ 29 kWh mỗi tháng.
Giả sử đơn giá điện ở nhà trọ là 1 đơn vị mỗi kWh, tiền sạc cả tháng khoảng 29 đơn vị. Đem con số này so với khoản khoán chủ trọ đề nghị (cũng quy ra đơn vị theo đơn giá của nhà trọ). Nếu khoản khoán gấp đôi trở lên, bạn có cơ sở để đề nghị lắp công tơ riêng hoặc xin khoán thấp hơn. Nếu khoản khoán thấp hơn, bạn đang được lợi, nên giữ đúng thoả thuận về giờ sạc và chỗ sạc.
Với ô tô điện, phép tính giống hệt nhưng số kWh lớn hơn nhiều; hầu hết nhà trọ không có điều kiện cho sạc ô tô, và việc này phải có thợ điện khảo sát trước khi nói tới chuyện tiền. Để biết đơn giá thật, xem hợp đồng thuê và hoá đơn điện mà chủ trọ nhận từ bên bán điện, không dùng con số nghe kể.
Ghi ra giấy: vài dòng là đủ
Không cần hợp đồng dài. Một phụ lục ngắn, hai bên ký, mỗi người giữ một bản, gồm:
- Họ tên người thuê, số phòng, loại xe (xe máy điện hay xe đạp điện), có pin tháo rời không.
- Vị trí được sạc và giờ được sạc.
- Cách tính tiền: gồm trong công tơ phòng, khoán bao nhiêu mỗi tháng, hay theo công tơ riêng; ngày trả.
- Thiết bị: chỉ dùng bộ sạc theo xe, không dùng ổ kéo dài, ổ chia, không tự sửa ổ hay dây điện.
- Khi có sự cố: báo chủ trọ ngay; chủ trọ gọi thợ có chuyên môn; chi phí sửa chữa do ai chịu trong trường hợp nào.
- Khi đổi xe, thêm xe hoặc chuyển đi: báo trước để điều chỉnh, chốt tiền điện tới ngày đi.
- Ngày ký, chữ ký hai bên.
Có thể viết tay, chụp ảnh lưu vào điện thoại. Quan trọng là cả hai cùng có một bản giống nhau để khi có chuyện thì mở ra xem, không phải dựa vào trí nhớ.
Những việc không nên làm ở nhà trọ
Cắm sạc vào ổ hành lang chung khi chưa hỏi. Ổ đó có thể nối vào công tơ của người khác hoặc của chủ trọ. Một lần bị phát hiện là mất lòng cả dãy.
Kéo dây từ phòng ra chỗ để xe. Dây vắt qua cửa, qua hành lang dễ bị kẹp, bị dẫm, hở vỏ, và nằm đúng lối đi ra ngoài khi có sự cố.
Sạc trong phòng khi ngủ say, cửa đóng kín, cạnh giường. Nếu chủ trọ cho sạc trong phòng, đặt pin hoặc xe xa giường, xa đồ dễ cháy, xa lối ra cửa, và sạc khi có người thức là tốt nhất.
Tự thay ổ, tự đấu thêm ổ. Đường điện là của chủ trọ. Thấy ổ lỏng, nóng hay cháy sém, báo chủ trọ để gọi thợ, không tự xử lý.
Im lặng khi đổi xe. Đổi sang xe pin lớn hơn hay thêm một xe nữa làm số điện tăng. Báo trước giữ được lòng tin, khỏi bị nghi là giấu.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ có công tơ riêng thì có cần xin phép chủ trọ sạc xe không?
Nên xin phép. Công tơ riêng giải quyết chuyện tiền, nhưng chủ trọ vẫn có quy định về chỗ để xe, chỗ sạc và việc mang pin lên phòng. Đường điện phòng trọ cũng cần được chủ trọ biết là có thêm tải sạc.
Chủ trọ đòi khoán tiền sạc cao quá thì nói thế nào?
Tự ước số kWh mỗi tháng theo dung lượng pin và số lần sạc, nhân với đơn giá điện của nhà trọ, rồi đưa phép tính cho chủ trọ xem. Nếu chênh nhiều, đề nghị lắp công tơ riêng cho chỗ sạc để trả đúng theo số đo.
Làm sao biết pin xe máy điện bao nhiêu kWh để ước tiền điện?
Xem sổ hướng dẫn xe hoặc tem trên pin. Nếu chỉ ghi vôn và ampe giờ, nhân hai số rồi chia một nghìn sẽ ra kWh. Cộng thêm khoảng một phần mười cho hao hụt khi sạc để ước số điện lấy từ ổ.
Ổ cắm ở nhà trọ nóng khi sạc xe thì làm gì?
Rút phích cắm nếu làm được an toàn, ngừng sạc ở ổ đó và báo chủ trọ ngay để gọi thợ có chuyên môn kiểm. Không tự tháo ổ, không chuyển sang ổ kéo dài. Nếu có mùi khét hay khói, ngắt điện từ aptomat nếu an toàn và tránh xa.
Có nên ghi thoả thuận sạc xe ra giấy với chủ trọ không?
Nên. Chỉ cần vài dòng ghi chỗ sạc, giờ sạc, cách tính tiền, thiết bị được dùng và cách xử lý khi có sự cố, hai bên ký và mỗi người giữ một bản. Có giấy tờ thì khi có chuyện không phải dựa vào trí nhớ.
Nhà trọ có cho sạc ô tô điện không?
Đa số nhà trọ không có điều kiện, vì ô tô điện cần đường điện riêng và công suất lớn hơn hẳn xe máy. Nếu chủ trọ muốn làm, việc này cần thợ điện có chứng chỉ khảo sát trước, và bạn nên tính phương án sạc ở trạm công cộng trong lúc chờ.