Phí chiếm chỗ (có nơi gọi là phí chiếm trụ, phí lưu xe) là khoản tiền một số mạng trạm sạc thu khi xe vẫn cắm hoặc vẫn đỗ ở trụ sau khi phiên sạc đã xong. Nó thường không tính ngay khi pin đầy mà sau một khoảng thời gian ân hạn, và tính theo phút hoặc theo khối thời gian. Muốn không bao giờ phải trả, bạn chỉ cần biết ba thứ: mốc bắt đầu tính của trạm đó, độ dài thời gian ân hạn, và cách để ứng dụng báo cho mình trước khi mốc đó tới.
Khoản phí này không nhằm thu thêm tiền từ người sạc mà nhằm giải phóng trụ cho người kế tiếp. Ở trạm đông, một xe đã đầy nằm im một tiếng nghĩa là một tiếng có người phải chờ. Hiểu như vậy, bạn sẽ thấy cách tránh phí cũng chính là cách cư xử tử tế ở trạm.
Vì sao trạm đặt ra phí chiếm chỗ
Một trụ sạc nhanh có thể phục vụ nhiều xe trong một ngày nếu mỗi xe rời đi ngay khi đủ. Nhưng thực tế có người cắm sạc rồi đi ăn, đi họp, đi xem phim, quay lại khi pin đã đầy từ lâu. Với trạm chỉ có vài trụ, chỉ cần hai xe như vậy là cả trạm tắc. Phí chiếm chỗ là công cụ để đổi hành vi: nó làm cho việc quay lại đúng lúc trở thành lựa chọn rẻ hơn.
Ở trụ sạc chậm (sạc AC) đặt tại bãi xe toà văn phòng hay khách sạn, nhiều trạm không thu phí chiếm chỗ hoặc chỉ thu sau thời gian ân hạn rất dài, vì người ta vốn đỗ lâu ở đó. Còn ở trụ sạc nhanh (sạc DC) tại trạm dọc đường hay trong thành phố, phí chiếm chỗ phổ biến hơn và thời gian ân hạn ngắn hơn. Cùng một mạng trạm, mỗi loại trụ có thể có quy định khác nhau, nên đừng suy từ trạm này sang trạm khác.
Cũng có trạm dùng cách khác thay cho phí: giới hạn thời gian mỗi phiên, tự ngắt khi đạt một mức phần trăm nhất định ở giờ cao điểm, hoặc chỉ cho đặt trước theo khung giờ. Mục đích đều giống nhau. Việc của bạn là đọc cho đúng quy định của trạm mình đang dùng.
Mốc bắt đầu tính phí: ba kiểu hay gặp
Điều khoản của các mạng trạm khác nhau, nhưng mốc bắt đầu tính thường rơi vào một trong ba kiểu dưới đây. Đọc kỹ để biết trạm của bạn theo kiểu nào:
| Kiểu mốc | Nghĩa là | Điều dễ hiểu lầm | Đọc ở đâu |
|---|---|---|---|
| Tính từ khi phiên sạc kết thúc | Pin đạt mức bạn đặt hoặc bạn bấm dừng, sau đó cộng thời gian ân hạn | Xe đặt giới hạn sạc thấp thì phiên kết thúc sớm hơn bạn nghĩ | Mục biểu phí, điều khoản sử dụng trong ứng dụng |
| Tính từ khi xe ngừng nhận điện | Kể cả xe tự ngắt vì đầy hay vì hẹn giờ trong xe | Hẹn giờ sạc trong xe có thể làm phiên "nằm chờ" và bị tính như chiếm chỗ | Phần giải thích phí, câu hỏi thường gặp |
| Tính theo tổng thời gian ở trụ | Vượt một số phút nhất định kể từ lúc cắm là bắt đầu tính, bất kể đã đầy chưa | Xe sạc chậm vì pin lạnh hay trụ chia công suất vẫn bị tính | Nhãn trên trụ, mô tả trạm trong ứng dụng |
Nếu không tìm thấy điều khoản, hãy hỏi bộ phận hỗ trợ trong ứng dụng bằng một câu cụ thể: "Ở trụ sạc nhanh của trạm này, phí chiếm chỗ bắt đầu tính sau khi phiên dừng bao nhiêu phút, và tính theo phút hay theo khối thời gian ạ?" Giữ lại câu trả lời bằng ảnh chụp màn hình.
Năm câu cần trả lời được trước khi rời xe
Mỗi lần cắm sạc rồi đi đâu đó, hãy chắc mình trả lời được năm câu này. Nếu chưa, đừng đi xa:
- Trạm này có thu phí chiếm chỗ không, với loại trụ mình đang dùng?
- Thời gian ân hạn dài bao nhiêu phút sau mốc tính?
- Ứng dụng có gửi thông báo khi pin đạt mức đã đặt và khi sắp hết thời gian ân hạn không, và mình đã bật thông báo chưa?
- Mình đã đặt mức sạc dừng ở bao nhiêu phần trăm, và với tốc độ sạc hiện tại thì khoảng mấy giờ xe đạt mức đó?
- Từ chỗ mình định đi tới chỗ đỗ mất bao lâu đi bộ, kể cả thời gian chờ thang máy, xếp hàng thanh toán?
Câu cuối hay bị quên. Từ rạp chiếu phim trên tầng cao xuống hầm sâu của trung tâm thương mại vào giờ tan có thể mất mười lăm phút, đủ để vượt thời gian ân hạn ngắn.
Nếu đi cùng người khác, hãy thống nhất trước ai sẽ xuống dời xe khi có thông báo. Một cuộc họp kéo dài hay bữa ăn đông người là lúc dễ quên nhất, và cũng là lúc người kế tiếp ở trạm phải chờ lâu nhất.
Ví dụ giả định: một buổi xem phim và chiếc xe đã đầy
Chị Hà cắm sạc nhanh ở hầm trung tâm thương mại lúc bảy giờ tối, pin 30 phần trăm, đặt dừng ở 80 phần trăm, rồi lên xem phim. Giả định trụ cho xe khoảng 40 phút để lên 80 phần trăm, thời gian ân hạn sau khi phiên dừng là 10 phút, và sau đó phí chiếm chỗ là 1 đơn vị mỗi phút (mọi con số là ví dụ giả định, mức thật xem trong ứng dụng của trạm).
Phim dài hai tiếng. Phiên sạc dừng lúc khoảng bảy giờ bốn mươi, hết ân hạn lúc bảy giờ năm mươi. Chị xuống tới xe lúc chín giờ mười lăm, tức 85 phút chiếm chỗ, bằng 85 đơn vị, trong khi tiền điện của cả phiên có khi còn ít hơn thế. Có mạng trạm đặt mức trần cho khoản phí này, nhưng dù dừng ở trần thì đó vẫn là một khoản không đáng mất.
Có ba cách khác chị Hà có thể chọn: sạc ở trụ AC trong cùng hầm (nếu có) vì thường ít hoặc không thu phí chiếm chỗ và hai tiếng là vừa với thời gian xem phim; hoặc sạc nhanh trước khi vào rạp, ngồi uống nước 40 phút rồi dời xe sang ô thường; hoặc chọn suất chiếu ngắn hơn. Cách đúng phụ thuộc vào việc chị cần bao nhiêu pin, nhưng chọn loại trụ theo thời gian mình định ở lại là thói quen nên có.
Thói quen để gần như không bao giờ phải trả
Chọn loại trụ theo thời gian ở lại. Ở lâu thì dùng trụ AC hoặc nơi ghi rõ không thu phí chiếm chỗ; chỉ ghé ngắn thì dùng trụ DC.
Bật đủ thông báo. Thông báo khi đạt mức sạc và thông báo trước khi hết ân hạn. Kiểm tra điện thoại không để chế độ im lặng chặn thông báo của ứng dụng trạm.
Đặt mức dừng hợp lý. Cần bao nhiêu thì sạc tới đó. Đặt dừng ở mức bạn thật sự cần giúp phiên kết thúc đúng lúc bạn quay lại, không sớm hơn cả tiếng.
Tắt hẹn giờ sạc của xe khi ở trạm. Hẹn giờ dùng ở nhà để sạc giờ thấp điểm, nhưng ở trạm nó có thể khiến xe cắm mà không nhận điện, rồi bị tính thời gian chiếm chỗ.
Đặt báo thức riêng. Ngoài thông báo của ứng dụng, đặt một báo thức trên điện thoại vào giờ dự kiến đầy. Mạng yếu trong rạp hay trong hầm có thể làm thông báo đến muộn.
Rút xong là dời xe. Ở nhiều trạm, đỗ trong ô mà không cắm cũng bị coi là chiếm chỗ, nhất là khi có camera hoặc nhân viên trực.
Phí chiếm chỗ khác phí gửi xe của bãi
Ở trạm đặt trong bãi xe trung tâm thương mại, bệnh viện, toà văn phòng, bạn thường gặp hai khoản tách biệt: phí gửi xe do bãi thu theo giờ hoặc lượt, và tiền sạc cùng phí chiếm chỗ do mạng trạm sạc thu qua ứng dụng. Hai bên không phải lúc nào cũng là một đơn vị, nên việc trả tiền sạc trong ứng dụng không có nghĩa là đã trả phí gửi xe, và ngược lại.
Một số bãi có chính sách miễn hoặc giảm phí gửi xe cho người sạc trong một khoảng thời gian, thường yêu cầu xuất trình lịch sử phiên trên ứng dụng khi ra cổng. Hãy hỏi nhân viên bãi ngay khi vào: "Em vào sạc xe ở ô có trụ, bên mình tính phí gửi xe riêng hay có ưu đãi cho xe sạc không ạ, và khi ra cần trình gì ạ?"
Khi tổng kết chi phí một lần sạc, nhớ cộng cả hai khoản. Có những lần sạc nhanh trong bãi đắt hơn sạc ở trạm ngoài đường chỉ vì phí gửi xe, dù đơn giá điện như nhau. Phép tính chi tiết tiền sạc thuộc về một chuyện khác; ở đây chỉ cần nhớ là đừng bỏ sót dòng nào.
Bị tính phí chiếm chỗ mà thấy không đúng
Có những lần phí phát sinh không phải lỗi của bạn: phiên báo đã dừng nhưng đầu cắm bị khoá không rút ra được, trụ lỗi không cho kết thúc phiên, thông báo không đến, hoặc xe khác đỗ chắn khiến bạn không dời xe được. Khi đó, đừng chỉ bực mà hãy giữ bằng chứng ngay tại chỗ: ảnh chụp đầu cắm đang kẹt, ảnh màn hình trụ, ảnh màn hình ứng dụng có giờ, ảnh xe đỗ chắn.
Sau đó gửi yêu cầu xem xét qua mục hỗ trợ của ứng dụng, ghi mã trụ, mã phiên, mốc giờ từng việc và đính kèm ảnh. Câu viết nên ngắn, rõ: "Phiên sạc kết thúc lúc 20 giờ 05 nhưng đầu cắm bị kẹt tới 20 giờ 40, em đã gọi hỗ trợ lúc 20 giờ 10, xin xem xét lại khoản phí chiếm chỗ của phiên này." Thông thường bên vận hành sẽ đối chiếu với nhật ký của trụ.
Nếu phí phát sinh vì bạn quay lại muộn thật, cách tốt nhất là coi đó là học phí, xem lại thói quen ở mục trên và không lặp lại. Tranh cãi với nhân viên trạm về một khoản đúng quy định không giúp gì, chỉ làm người khác chờ lâu hơn.
Câu hỏi thường gặp
Phí chiếm chỗ ở trạm sạc có tính ngay khi pin đầy không?
Thường là không. Phần lớn mạng trạm cho một khoảng thời gian ân hạn sau khi phiên sạc kết thúc rồi mới bắt đầu tính. Độ dài ân hạn và cách tính theo phút hay theo khối khác nhau giữa các trạm và loại trụ, nên cần đọc điều khoản trong ứng dụng.
Trụ sạc AC ở bãi xe có thu phí chiếm chỗ như trụ sạc nhanh không?
Nhiều nơi không thu hoặc thời gian ân hạn rất dài với trụ AC, vì người dùng vốn đỗ lâu. Tuy vậy, mỗi mạng trạm có quy định riêng cho từng loại trụ. Hãy xem mô tả trạm và biểu phí trong ứng dụng trước khi để xe lại lâu.
Hẹn giờ sạc trong xe có làm phát sinh phí chiếm chỗ không?
Có thể. Nếu xe đang bật hẹn giờ sạc, nó cắm vào trụ nhưng không nhận điện cho tới giờ hẹn. Với trạm tính phí theo thời gian ở trụ hoặc theo lúc xe ngừng nhận điện, khoảng chờ đó có thể bị tính. Tắt hẹn giờ khi sạc ở trạm.
Đầu sạc bị kẹt không rút được thì có bị tính phí chiếm chỗ không?
Hệ thống có thể vẫn tính vì nó chỉ thấy xe còn cắm. Hãy chụp ảnh đầu cắm, màn hình trụ và ứng dụng có giờ, gọi hỗ trợ ngay, rồi gửi yêu cầu xem xét lại phí kèm mã trụ, mã phiên. Bên vận hành thường đối chiếu với nhật ký của trụ.
Đã trả tiền sạc trong ứng dụng thì có phải trả phí gửi xe của bãi nữa không?
Thường vẫn phải trả nếu bãi thu phí, vì bãi xe và mạng trạm sạc có thể là hai đơn vị khác nhau. Một số bãi có ưu đãi cho xe sạc khi trình lịch sử phiên. Hỏi nhân viên bãi ngay khi vào để biết cần trình gì lúc ra.