Lần đầu sạc ở trạm công cộng, phần lớn sự lúng túng không nằm ở cái trụ mà nằm ở những việc chưa làm từ ở nhà: chưa biết xe mình nhận đầu sạc nào, chưa có tài khoản, chưa thiết lập cách trả tiền, và chọn ngay một trạm xa lạ lúc pin đã gần cạn. Làm xong sáu việc dưới đây trước khi ra khỏi nhà thì phiên sạc đầu tiên thường chỉ mất vài phút thao tác, phần còn lại là ngồi chờ.
Nguyên tắc chung cho người mới: lần sạc đầu nên là một chuyến tập dượt có chủ đích, không phải lần sạc cứu nguy. Bạn đi lúc pin còn dư nhiều, tới trạm gần nhà vào ban ngày, có thời gian đọc nhãn trụ và hỏi người xung quanh. Khi đã làm trót lọt một lần trong điều kiện thong thả, những lần sau dù ở trạm lạ hay lúc vội cũng nhẹ hơn hẳn.
Sáu việc làm xong ở nhà trước lần sạc đầu
Đây là danh sách nên tick từng dòng, mỗi dòng chỉ mất vài phút nhưng thiếu một dòng là có thể đứng trước trụ mà không sạc được:
- Mở nắp cổng sạc trên xe một lần ở nhà, xem cổng có mấy phần, nắp mở bằng nút trong xe, bằng chìa hay ấn tay. Chụp lại hình cổng để lúc ở trạm so với đầu cắm.
- Đọc trang về sạc trong sổ hướng dẫn của xe: xe nhận sạc AC qua đầu nào, sạc DC qua đầu nào, công suất tối đa xe nhận khi sạc AC và khi sạc DC. Ghi hai con số đó vào ghi chú điện thoại.
- Cài ứng dụng của mạng trạm sạc mà khu bạn ở có nhiều trạm nhất, hoặc ứng dụng của hãng xe nếu hãng có mạng sạc riêng. Tạo tài khoản, xác minh số điện thoại và email ngay ở nhà, đừng để tới trạm mới chờ mã xác minh.
- Thiết lập một cách trả tiền trong ứng dụng: nạp trước vào tài khoản, liên kết thẻ, hoặc chọn trả sau theo hướng dẫn của ứng dụng. Nếu là nạp trước, nạp một khoản vừa phải cho vài lần sạc, đủ để không bị dừng giữa chừng vì thiếu tiền.
- Chọn sẵn hai trạm: một trạm chính gần nhà để tập, một trạm dự phòng trong bán kính đi được thoải mái với mức pin hiện có. Lưu cả hai vào mục yêu thích của ứng dụng.
- Mang theo cáp sạc của xe nếu xe có kèm, vì một số trụ AC chỉ có ổ cắm, không có cáp gắn sẵn. Kiểm tra cáp không nứt vỏ, chân cắm không cong.
Nếu xe của bạn là xe máy điện, phần lớn trạm công cộng dành cho ô tô sẽ không dùng được; hãy đọc kỹ ứng dụng xem trạm có ổ dành cho xe máy điện hay không trước khi đi, đừng mang bộ sạc theo xe tìm ổ cắm ở trạm ô tô.
Biết xe mình nhận đầu nào và cổng nằm ở đâu
Trên trụ thường có hai loại đầu: đầu cho sạc xoay chiều (sạc AC, phổ biến là chuẩn Type 2) và đầu cho sạc một chiều (sạc DC, phổ biến là chuẩn CCS2, trông như đầu Type 2 có thêm hai chân to phía dưới). Nhiều ô tô điện có một cổng kết hợp: phần trên nhận đầu AC, cả cổng nhận đầu DC. Có xe đặt cổng ở hông trước, có xe ở hông sau, có xe ở đầu xe. Biết trước điều này quyết định bạn đỗ xe tiến vào hay lùi vào chỗ, để cáp của trụ với tới mà không phải kéo căng.
Cái sai hay gặp của người mới là thấy trụ ghi công suất lớn rồi chọn ngay trụ đó, tới nơi mới biết đầu của trụ không hợp với cổng xe, hoặc xe chỉ nhận một phần công suất nên sạc ở trụ nhỏ cũng nhanh gần bằng. Vì vậy hai con số ghi từ sổ hướng dẫn rất có ích: nếu xe chỉ nhận sạc AC ở mức giả định 7 kW, thì trụ AC nào ghi 11 kW hay 22 kW cũng chỉ cho xe 7 kW. Lần đầu, bạn không cần trụ mạnh nhất, cần trụ có đúng đầu và đang trống.
Đừng mua hay mượn đầu chuyển để cắm vào một trụ không hợp chuẩn trong lần đầu. Đầu chuyển chỉ nên dùng khi sổ hướng dẫn của xe hoặc đại lý ủy quyền nói rõ loại nào dùng được; đầu chuyển trôi nổi, tự chế là thứ không nên đưa vào một dòng điện lớn.
Tài khoản, thẻ và cách trả tiền: chọn một cách, thử trước
Kích hoạt bằng ứng dụng. Cách phổ biến nhất: mở ứng dụng, chọn trụ hoặc quét mã trên trụ, chọn đầu sạc, bấm bắt đầu. Cần điện thoại có mạng ở chỗ đỗ; trạm trong hầm sâu đôi khi sóng yếu, nên tải sẵn ứng dụng và đăng nhập trước khi xuống hầm.
Kích hoạt bằng thẻ. Một số mạng trạm phát thẻ từ cho thành viên, chạm thẻ vào vùng đọc trên trụ là bắt đầu. Ưu điểm là không phụ thuộc sóng điện thoại; nhược điểm là phải đăng ký và chờ nhận thẻ, mất thẻ thì phải khoá ngay trong tài khoản.
Thanh toán tại trụ. Một vài trụ cho trả tiền trực tiếp bằng cách quét mã hoặc chạm thẻ ngân hàng mà không cần tài khoản. Tiện cho người đi qua một lần, nhưng lịch sử phiên và hoá đơn thường khó xem lại hơn so với có tài khoản.
Thử trước khi cần. Dù chọn cách nào, hãy thử một phiên ngắn ở trạm gần nhà khi pin còn nhiều. Nếu ứng dụng báo lỗi thanh toán, bạn còn thời gian liên hệ bộ phận hỗ trợ của ứng dụng mà không bị kẹt giữa đường.
Số dư và hạn mức. Với kiểu nạp trước, phiên sạc có thể tự dừng khi số dư gần hết. Ghi nhớ thói quen nhìn số dư trước mỗi chuyến, nhất là chuyến xa.
Chọn trạm cho lần đầu: gần, ban ngày, có người qua lại
Trạm tốt cho lần tập đầu không phải trạm mạnh nhất mà là trạm dễ nhất: gần nhà, đường vào rộng, chỗ đỗ rõ ràng, có bảo vệ hoặc nhân viên bãi xe, có nhiều trụ để nếu một trụ trục trặc còn trụ khác. Trạm ở bãi xe trung tâm thương mại, bãi xe toà văn phòng hay khu dịch vụ thường đáp ứng được những điều này, chỉ cần để ý có thêm phí gửi xe của bãi tách riêng với tiền sạc.
Hãy đi vào khung giờ vắng, ví dụ giữa buổi sáng ngày thường. Giờ tan tầm và cuối tuần là lúc trạm đông, người mới đứng loay hoay trước trụ sẽ thấy áp lực vì xe phía sau chờ. Ban ngày cũng giúp bạn đọc rõ nhãn trụ, nhìn rõ chân cắm và mặt đất quanh trụ.
Chị Hà, một người mới nhận ô tô điện cỡ nhỏ, chọn trạm ở bãi xe siêu thị cách nhà hai cây số cho lần đầu, đi lúc pin còn khoảng 60 phần trăm (con số giả định). Chị dành hẳn một buổi sáng: đỗ xe, đọc trụ, cắm, xem ứng dụng nhận phiên, đi chợ ba mươi phút rồi quay lại dừng sạc. Lần thứ hai chị sạc ở một trạm khác trên đường đi làm và không còn phải mở sổ hướng dẫn nữa.
Ở trụ trong lần đầu: thứ tự thao tác nên giữ
Các trụ khác nhau có giao diện khác nhau, nhưng thứ tự thao tác an toàn gần như giống nhau. Lần đầu, làm chậm và đúng thứ tự này:
- Đỗ xe vào đúng ô của trụ, tắt máy hoặc chuyển xe về chế độ đỗ, mở nắp cổng sạc.
- Nhìn nhãn trên trụ: loại đầu, công suất, mã trụ. Nhìn đầu cắm và cáp: vỏ không rách, chân không cong, không ướt.
- Kích hoạt phiên bằng ứng dụng hoặc thẻ theo hướng dẫn trên trụ. Có trụ yêu cầu kích hoạt trước rồi mới cắm, có trụ cắm trước rồi kích hoạt; màn hình trụ hoặc ứng dụng sẽ báo bước tiếp theo.
- Cắm đầu sạc thẳng, dứt khoát tới khi nghe tiếng khớp hoặc chốt khoá. Không bẻ nghiêng cáp, không treo cáp lơ lửng kéo xệ đầu cắm.
- Chờ một hai phút xem ứng dụng hoặc màn hình xe có báo đang sạc, công suất bao nhiêu. Nếu không, xem phần xử lý ở dưới chứ đừng cắm rút liên tục.
- Khi đủ mức cần, dừng phiên bằng ứng dụng hoặc nút trên trụ, chờ chốt nhả rồi mới rút đầu. Treo đầu sạc về đúng chỗ, cuộn cáp gọn.
Với nhiều xe, đầu sạc bị khoá trong cổng khi đang sạc. Nếu rút không ra, đừng giật mạnh; mở khoá xe bằng chìa hoặc ứng dụng của hãng, chờ vài giây rồi thử lại, vẫn không được thì gọi hỗ trợ của trạm.
Những lúng túng hay gặp ở lần đầu và câu hỏi mẫu
Phần lớn sự cố lần đầu không phải hỏng hóc mà là chưa quen. Bảng dưới gom những tình huống người mới hay gặp:
| Tình huống | Vì sao thường xảy ra | Làm gì trước | Câu hỏi mẫu nếu cần người giúp |
|---|---|---|---|
| Ứng dụng không thấy trụ | Đăng nhập sai mạng trạm, hoặc trụ thuộc mạng khác | Đọc tên mạng ghi trên trụ, mở đúng ứng dụng | "Anh ơi, trụ này dùng ứng dụng nào để kích hoạt ạ?" |
| Cắm vào nhưng xe không nhận | Chưa kích hoạt phiên, xe đang khoá cổng, hoặc hẹn giờ sạc trong xe đang bật | Kiểm tra cài đặt hẹn giờ sạc trong xe, rút ra cắm lại một lần | "Em cắm rồi mà trụ chưa nhận, nhờ anh xem giúp trụ có đang lỗi không ạ?" |
| Đầu cắm không vừa cổng | Chọn nhầm đầu AC/DC | So đầu với ảnh cổng đã chụp ở nhà | "Trụ bên kia có đầu Type 2 không anh?" |
| Thanh toán bị từ chối | Số dư thiếu, thẻ chưa xác minh | Xem số dư, phương thức trong tài khoản | Gọi hỗ trợ trong ứng dụng, đọc mã trụ và giờ |
| Không rút được đầu sạc | Xe còn khoá cổng sau khi dừng | Mở khoá xe, chờ vài giây | "Đầu sạc bị kẹt, anh có cách nhả khoá từ trụ không ạ?" |
Câu hỏi càng cụ thể (mã trụ, giờ, mình đã làm bước nào) thì người hỗ trợ càng giúp nhanh. Hãy hỏi lịch sự và ngắn; nhân viên bãi xe không phải lúc nào cũng là người của mạng trạm sạc, có khi họ chỉ biết chỉ đường tới số hỗ trợ ghi trên trụ.
Sau phiên đầu tiên: ghi lại vài dòng cho lần sau
Khi về nhà, mở lịch sử phiên trong ứng dụng và ghi vào sổ tay hay ghi chú điện thoại vài thông tin: trạm nào, trụ loại gì, sạc từ bao nhiêu phần trăm lên bao nhiêu, mất bao lâu, ứng dụng tính bao nhiêu kWh, tiền trừ bao nhiêu. Chỉ cần ba bốn lần ghi như vậy, bạn sẽ có cảm giác rất thực về tốc độ sạc của xe mình ở từng loại trụ, thứ mà bảng thông số không cho bạn.
Ghi thêm những điều nhỏ: trạm có mái che không, bãi có thu phí gửi xe riêng không, sóng điện thoại ở chỗ đỗ ra sao, nhà vệ sinh hay quán nước gần nhất ở đâu. Đó là những thứ quyết định trạm nào bạn sẽ quay lại.
Việc không nên làm sau lần đầu suôn sẻ là chủ quan để pin xuống thật thấp rồi mới đi tìm trạm lạ. Hãy giữ thói quen tới trạm khi pin còn dư một khoảng, đủ để nếu trạm đông hay hỏng, bạn còn đi tiếp được tới trạm dự phòng.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu sạc ở trạm công cộng có cần đăng ký tài khoản trước không?
Phần lớn trạm công cộng kích hoạt bằng ứng dụng hoặc thẻ thành viên nên cần tài khoản. Hãy tạo tài khoản, xác minh và thiết lập cách trả tiền ở nhà, vì tới trạm mới làm thì dễ bị kẹt ở bước nhận mã xác minh hoặc liên kết thanh toán.
Làm sao biết ô tô điện của mình dùng đầu sạc nào ở trạm?
Mở nắp cổng sạc và đọc trang về sạc trong sổ hướng dẫn của xe. Sổ sẽ ghi xe nhận sạc AC qua đầu nào, sạc DC qua đầu nào và công suất tối đa. Chụp ảnh cổng để lúc ở trạm so trực tiếp với đầu cắm trên trụ.
Có nên chọn trụ công suất lớn nhất cho lần sạc đầu tiên không?
Không cần. Xe chỉ nhận tới mức công suất tối đa của chính nó, trụ mạnh hơn cũng không làm xe sạc nhanh hơn mức đó. Lần đầu nên ưu tiên trụ có đúng đầu, đang trống, ở nơi dễ đỗ và có người qua lại để hỏi.
Nếu cắm sạc mà trụ không nhận thì người mới nên làm gì?
Kiểm tra phiên đã được kích hoạt trong ứng dụng chưa, xe có đang bật hẹn giờ sạc không, rồi rút ra cắm lại một lần cho thẳng. Không được thì đổi sang trụ khác cùng loại và báo lỗi qua mục hỗ trợ của ứng dụng kèm mã trụ.
Xe máy điện có sạc được ở trạm sạc ô tô điện công cộng không?
Thường là không, vì trụ dành cho ô tô dùng đầu cắm và cách giao tiếp riêng của ô tô. Chỉ những trạm có ổ hoặc khu riêng ghi rõ dành cho xe máy điện mới dùng được. Hãy đọc mô tả trạm trong ứng dụng trước khi đi.