SacDien.comSạc Điện
Đi xa bằng xe điện

Đi đèo bằng ô tô điện: lên dốc tốn pin, xuống dốc hãm tái sinh và trạm sạc thưa

Chuyến đi núi bằng ô tô điện: tính pin cho đoạn leo dài, dùng hãm tái sinh khi đổ dốc, vì sao không sạc đầy ở đỉnh đèo và cách xoay xở khi trạm vùng núi thưa.

Aerial drone view of a small unbranded electric car descending a winding mountain pass through green forest, morning mist in the valleys, soft diffused light

Đi đèo bằng ô tô điện cần tính pin khác đường bằng ở ba điểm: đoạn leo dài tốn pin hơn hẳn nên chặng có đèo phải để dư nhiều hơn, đoạn đổ dốc thu hồi lại được một phần nhờ hãm tái sinh nên đừng sạc đầy ngay trước khi xuống, và trạm vùng núi thưa, ít trụ, sóng điện thoại chập chờn nên cần trạm dự phòng ghi sẵn trên giấy. Làm đủ ba việc đó thì chuyến núi không khó hơn chuyến đồng bằng là bao.

Xe điện vốn có lợi thế ở đường đèo: lực kéo đều ngay từ khi đạp ga, hãm tái sinh đỡ cho phanh khi xuống dốc dài. Điều bạn cần là đổi cách nhìn đồng hồ pin: trên đèo, phần trăm pin không giảm đều theo km như đường bằng, và con số km còn lại trên màn hình có thể nhảy lên xuống khá mạnh. Các mục dưới đây đi qua từng đoạn của một chuyến đèo.

Vì sao lên dốc tốn pin đến vậy

Khi xe leo, ngoài việc lăn bánh và chống sức cản không khí, động cơ phải nâng toàn bộ khối lượng xe, người và hành lý lên cao. Phần năng lượng để nâng này tỉ lệ với khối lượng và độ cao phải leo, không phụ thuộc nhiều vào việc bạn leo nhanh hay chậm. Một con đèo cao vài trăm mét đến cả nghìn mét có thể ăn một phần đáng kể của pin chỉ trong vài chục km.

Ví dụ giả định: xe của chị Hà trên đường bằng đi được khoảng 3 km mỗi phần trăm pin. Trên một đoạn leo liên tục khoảng 25 km, đồng hồ cho thấy mỗi phần trăm chỉ đi được khoảng 1,5 km; đoạn leo đó ăn khoảng 17 phần trăm thay vì 8 như trên đường bằng. Nếu chị lập chặng bằng số đường bằng, chị sẽ tới trạm ở đỉnh đèo với ít hơn dự tính gần mười phần trăm.

Ứng dụng tính lộ trình của hãng xe thường đã tính tới độ cao, nên con số dự báo đến nơi còn bao nhiêu phần trăm thường sát hơn cách tính tay. Nhưng nó vẫn có thể lệch khi bạn chở nặng hơn bình thường, trời lạnh hoặc mưa. Tự cộng thêm dư cho chặng có đèo là cách chắc nhất.

Xuống dốc: hãm tái sinh lấy lại một phần, không phải tất cả

Khi xe đổ dốc, động cơ có thể làm việc như máy phát: nó hãm xe lại và nạp ngược điện vào pin. Đó là hãm tái sinh. Trên một con dốc dài, bạn có thể thấy phần trăm pin đứng yên hoặc tăng lên vài phần trăm. Cảm giác này rất dễ chịu, nhưng phần lấy lại luôn nhỏ hơn phần đã tiêu khi lên, vì có hao hụt ở mỗi lần biến đổi năng lượng, và vì sẽ có lúc bạn phải dùng phanh cơ.

Nhiều xe cho chọn mức hãm tái sinh, từ nhẹ tới mạnh, có xe có chế độ lái một bàn đạp. Trên đường đèo, mức hãm mạnh giúp xe giữ tốc độ ổn định khi đổ dốc mà ít phải đạp phanh, đỡ cho phanh khỏi nóng. Hãy làm quen với chế độ này trên đường bằng trước, đừng đợi tới giữa đèo mới thử.

Hãm tái sinh không thay thế được phanh. Ở khúc cua gắt, khi cần dừng đột ngột hay khi đường ướt, bạn vẫn phải phanh bình thường. Giữ tốc độ vừa phải ngay từ đầu dốc, đừng để xe trôi nhanh rồi mới hãm.

Một thói quen của người hay đi đèo: trước khi vào đoạn đổ dốc dài, nhìn phần trăm pin và ghi nhớ. Tới chân dốc, nhìn lại. Sau vài chuyến, bạn biết một con dốc kiểu đó trả lại cho xe mình khoảng bao nhiêu, và lập chuyến sau sát hơn mà không cần đoán.

Đừng sạc đầy ngay trước khi đổ dốc dài

Pin đầy không còn chỗ nhận điện. Khi pin đã ở mức rất cao, xe có thể hạn chế hoặc tạm tắt hãm tái sinh để bảo vệ pin. Bạn sẽ thấy xe trôi nhiều hơn bình thường khi nhả ga, và phải dùng phanh nhiều hơn trên cả đoạn đổ dốc.

Phanh cơ làm việc nhiều thì nóng. Trên dốc dài, phanh nóng làm giảm hiệu quả phanh. Đây là chuyện an toàn, không chỉ là chuyện tiết kiệm pin.

Phần điện lẽ ra lấy lại được thì mất. Nếu trạm nằm ở đỉnh đèo và chặng sau là đoạn đổ dốc dài, sạc tới mức vừa đủ cho chặng sau cộng dư, để pin còn chỗ nhận điện khi xuống.

Xem sổ hướng dẫn của xe bạn. Mỗi xe xử lý khác nhau, có xe giới hạn hãm tái sinh khi pin cao, có xe khi pin lạnh. Sổ hướng dẫn hoặc đại lý ủy quyền sẽ cho bạn biết xe của mình làm gì và báo thế nào trên màn hình.

Trạm ở chân dốc thì ngược lại. Nếu trạm ở chân đèo và chặng sau là đoạn leo dài, sạc cao hơn bình thường vì bạn biết mình sắp tiêu nhiều.

Lập chặng cho một chuyến có đèo

Bảng dưới là cách chia một chuyến giả định khoảng 220 km có một con đèo ở giữa, xe đi được khoảng 3 km mỗi phần trăm trên đường bằng. Mọi con số đều là ví dụ:

ĐoạnĐịa hìnhƯớc pin tiêuGhi chú
Nhà đến chân đèo, 90 kmđường bằngkhoảng 30%xuất phát 90%, tới chân đèo còn khoảng 60%
Trạm ở chân đèosạcsạc thêm lên khoảng 80%sạc cao hơn bình thường vì sắp leo dài
Leo đèo, 30 kmdốc lên liên tụckhoảng 20%tính gấp đôi đường bằng cho chắc, tới đỉnh còn khoảng 60%
Đổ đèo, 25 kmdốc xuống dàigần như không tiêu, có thể lấy lại vài %không sạc ở đỉnh, giữ chỗ cho hãm tái sinh
Chân đèo bên kia đến đích, 75 kmđường bằng có đồi nhỏkhoảng 27%tới nơi còn khoảng 30%, đủ dư cho vùng núi ít trạm

Để ý cột ghi chú: điểm sạc khôn nhất trong chuyến này là trạm ở chân đèo, không phải ở đỉnh. Nếu tuyến thật của bạn chỉ có trạm ở đỉnh, sạc ở đó vừa đủ cho chặng sau cộng mức dư, đừng sạc đầy.

Đọc đồng hồ pin trên đèo: đừng hoảng khi con số nhảy

Trên đường bằng, số km còn lại trên màn hình giảm khá đều. Trên đèo, nó có thể tụt rất nhanh khi leo, rồi đứng yên hoặc tăng khi đổ dốc. Lý do là xe ước số km còn lại từ mức tiêu thụ gần đây; khi leo, mức tiêu thụ vọt lên, xe tưởng bạn sẽ tiêu như thế mãi nên con số tụt mạnh. Ra khỏi đoạn leo, con số sẽ dần hồi lại.

Vì vậy, trên đèo, nhìn phần trăm pin và so với kế hoạch theo từng mốc thì đáng tin hơn nhìn số km còn lại. Trước khi đi, ghi ra vài mốc: tới chân đèo còn khoảng bao nhiêu phần trăm, tới đỉnh còn khoảng bao nhiêu, tới trạm kế tiếp còn khoảng bao nhiêu. Tới mỗi mốc, so một lần. Lệch vài phần trăm là bình thường; lệch gần mười phần trăm thì chỉnh ngay: giảm tốc độ, tính lại xem có cần ghé trạm dự phòng không.

Nếu xe có dẫn đường tích hợp với dự báo mức pin khi tới nơi, đặt đích là trạm sạc kế tiếp chứ không phải điểm cuối chuyến đi. Con số dự báo cho trạm gần thường chính xác hơn con số cho đích ở xa, và nó cập nhật liên tục theo cách bạn chạy, theo độ cao còn lại.

Trạm vùng núi: thưa, ít trụ và sóng yếu

Vùng núi thường ít trạm hơn, mỗi trạm ít trụ hơn, và đôi khi trạm nằm ở khách sạn, khu du lịch có giờ mở cửa riêng. Mất sóng điện thoại cũng hay xảy ra trên đèo, đúng lúc bạn cần mở ứng dụng kiểm tra trạng thái trụ. Vì vậy, chuẩn bị cho vùng núi cần kỹ hơn đường đồng bằng một bậc.

Trước khi vào vùng núi, ghi ra giấy hoặc chụp màn hình: tên và vị trí trạm chính, trạm dự phòng, số trụ, loại sạc AC hay DC, giờ hoạt động, số tổng đài. Nếu trạm nằm trong khách sạn hay khu du lịch, gọi trước hỏi: "Dạ cho em hỏi, trụ sạc ô tô bên mình khách ngoài vào sạc được không, buổi tối mấy giờ thì đóng cổng ạ?" Một cuộc gọi tránh cho bạn một lần rẽ vào uổng công.

Ở vùng núi, nâng mức dư khi tới trạm lên khoảng 25 đến 30 phần trăm, cao hơn nữa nếu đi ban đêm. Với trạm thưa, nếu trạm chính có vấn đề, quãng tới trạm dự phòng có thể dài và lại có dốc. Mức dư cao là thứ cho bạn quyền lựa chọn.

Thời tiết vùng núi và những thứ cần để ý

Vùng núi thường lạnh hơn, nhất là sáng sớm và đêm. Trời lạnh làm pin hoạt động kém hơn một chút, sưởi trong xe tốn điện, và khi sạc, pin lạnh có thể nhận điện chậm hơn lúc ấm. Nhiều xe có chức năng làm ấm pin trước khi tới trạm sạc nhanh nếu bạn đặt trạm làm đích trong hệ thống dẫn đường của xe; xem sổ hướng dẫn để biết xe bạn có không.

Sương mù, mưa trên đèo khiến bạn phải chạy chậm, bật đèn, gạt mưa, sấy kính. Chậm lại thì tiết kiệm pin hơn ở phần sức cản, nhưng các thiết bị chạy liên tục cũng lấy điện. Nhìn chung, chuyến đèo mưa lạnh không tốn hơn bao nhiêu, nhưng mất thời gian hơn, nên lập chuyến với thời gian rộng.

Một điều nhỏ: trên đèo dốc, khi đỗ xe để chụp ảnh hay nghỉ, đặt chế độ đỗ, kéo phanh tay, quay bánh vào phía vách núi. Xe điện rất êm, người mới quen dễ quên rằng xe vẫn đang sẵn sàng chạy khi chưa tắt hẳn.

Câu hỏi thường gặp

Ô tô điện leo đèo có tốn pin nhiều hơn đường bằng không?

Có, khá rõ. Khi leo, xe phải nâng cả khối lượng xe, người và hành lý lên cao, nên một đoạn leo dài có thể tiêu gấp đôi hoặc hơn so với cùng quãng đường bằng. Chặng có đèo nên để mức pin dư khi tới trạm cao hơn bình thường.

Xuống dốc dài thì ô tô điện có sạc lại pin được không?

Có, nhờ hãm tái sinh, xe nạp ngược một phần năng lượng vào pin khi đổ dốc. Phần lấy lại luôn ít hơn phần đã tiêu khi lên dốc. Nếu pin đang rất đầy, xe có thể hạn chế hãm tái sinh, vì vậy đừng sạc đầy ngay trước một đoạn đổ dốc dài.

Trên đường đèo nên sạc ở trạm chân đèo hay đỉnh đèo?

Nếu có lựa chọn, trạm ở chân đèo trước đoạn leo thường hợp lý hơn: bạn sạc cao hơn bình thường vì sắp tiêu nhiều. Nếu chỉ có trạm ở đỉnh và chặng sau là đổ dốc, sạc vừa đủ cho chặng sau cộng mức dư để pin còn chỗ nhận điện khi xuống.

Có nên dùng chế độ hãm tái sinh mạnh khi xuống đèo không?

Mức hãm tái sinh mạnh giúp xe giữ tốc độ ổn định khi đổ dốc mà ít phải đạp phanh, đỡ cho phanh khỏi nóng. Nên làm quen với chế độ này trên đường bằng trước. Hãm tái sinh không thay phanh: ở khúc cua gắt hay khi cần dừng gấp vẫn phải phanh bình thường.

Đi vùng núi bằng xe điện cần chuẩn bị gì về trạm sạc?

Ghi ra giấy hoặc chụp màn hình thông tin trạm chính và trạm dự phòng, số trụ, giờ hoạt động và số tổng đài, vì trên đèo hay mất sóng. Gọi trước cho trạm ở khách sạn hay khu du lịch để hỏi khách ngoài có sạc được không. Nâng mức pin dư khi tới trạm lên cao hơn đường bằng.

Vì sao số km còn lại trên đồng hồ nhảy lên xuống khi đi đèo?

Xe ước số km còn lại từ mức tiêu thụ gần đây. Khi leo, mức tiêu thụ vọt lên nên con số tụt mạnh; khi đổ dốc, xe thu hồi điện nên con số đứng yên hoặc tăng. Trên đèo, so phần trăm pin với các mốc đã tính trước thì đáng tin hơn nhìn số km còn lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138