Xe máy điện đi xa trong ngày được, nhưng phải lập theo nhịp khác ô tô điện: hầu hết xe máy điện phổ thông sạc chậm, mỗi lần dừng sạc tính bằng giờ chứ không phải phút, nên chuyến đi phải chia quãng sao cho chỗ dừng sạc trùng với bữa ăn, giờ nghỉ hoặc việc cần làm ở nơi đến. Nếu xe dùng pin đổi ở tủ, việc chia quãng xoay quanh vị trí các tủ dọc đường thay vì ổ cắm.
Ba thứ quyết định chuyến đi: quãng đi được thật của xe bạn ở tốc độ bạn chạy, chỗ sạc dọc đường mà bạn chắc được trước, và bộ sạc đúng loại mang theo trong cốp. Các mục dưới đây đi qua từng thứ, kèm ví dụ một chuyến khoảng 100 km giả định.
Quãng đi được thật: đo trước, đừng lấy số in trên tờ giới thiệu
Quãng đường ghi trên tờ giới thiệu xe máy điện thường đo ở tốc độ thấp, chở một người nhẹ, đường bằng. Trên đường ra ngoại thành, bạn chạy nhanh hơn, có đoạn gió ngược, có dốc cầu, có khi chở thêm người hoặc đồ. Quãng đi được thật có thể thấp hơn đáng kể.
Cách đo đơn giản: sạc đầy, đặt lại đồng hồ quãng đường, chạy một vòng ngoài phố ở tốc độ bạn định chạy khi đi xa, với đúng tải. Chạy tới khi pin xuống khoảng một nửa, ghi số km. Nhân đôi, rồi lấy khoảng bảy phần mười con số đó làm quãng an toàn cho một lần sạc đầy, phần còn lại là dư cho chuyện bất ngờ.
Ví dụ giả định: xe của chị Hà đi được khoảng 35 km khi pin từ đầy xuống một nửa, tức khoảng 70 km cả pin. Quãng an toàn chị dùng để lập chuyến là khoảng 50 km mỗi lần đầy. Chuyến về nhà mẹ đẻ của chị dài khoảng 100 km, nghĩa là phải có ít nhất một lần sạc dọc đường, tốt nhất là hai lần sạc ngắn hoặc một lần sạc dài.
Chia quãng cho một chuyến khoảng 100 km
Bảng dưới là cách chị Hà chia chuyến đi giả định của mình. Thời gian sạc là ví dụ, xe của bạn có thể khác; sổ hướng dẫn ghi thời gian sạc đầy với bộ sạc theo xe:
| Đoạn | Quãng | Pin khi tới (ước) | Chỗ dừng | Làm gì trong lúc sạc |
|---|---|---|---|---|
| Nhà đến điểm dừng 1 | khoảng 40 km | khoảng 40% | quán ăn sáng đã hỏi trước có cho sạc | ăn sáng, uống cà phê, khoảng 2 giờ |
| Điểm dừng 1 đến điểm dừng 2 | khoảng 35 km | khoảng 30% | nhà người quen ở thị trấn | ăn trưa, nghỉ trưa, sạc gần đầy |
| Điểm dừng 2 đến nơi | khoảng 25 km | khoảng 50% | nhà mẹ | sạc qua đêm cho chuyến về |
Chị chia hai điểm dừng thay vì một, vì một lần dừng giữa chặng mà sạc đầy có thể mất cả buổi. Hai lần dừng trùng bữa ăn sáng và trưa thì thời gian sạc gần như không bị phí. Chuyến về chị lập ngược lại, cùng các điểm dừng đó.
Tìm chỗ sạc dọc đường: hỏi trước, đừng tới rồi mới xin
Với xe máy điện cắm sạc bằng bộ sạc theo xe, chỗ sạc dọc đường thường là quán ăn, quán cà phê, tiệm sửa xe, nhà người quen, hoặc điểm sạc xe máy ở bãi giữ xe, trạm dừng nghỉ. Ứng dụng của hãng xe hay của mạng sạc đôi khi có hiện những điểm này, nhưng ở ngoại thành và vùng quê, thông tin thường không đầy đủ. Hỏi trước bằng điện thoại hay nhờ người quen ở vùng đó là cách chắc nhất.
Câu nói mẫu khi gọi trước: "Dạ quán mình cho em hỏi, sáng mai khoảng bảy giờ em ghé ăn sáng, xin cắm sạc xe máy điện khoảng hai tiếng được không ạ? Em mang bộ sạc theo, em gửi tiền điện riêng." Đa số quán vui vẻ, nhất là khi bạn gọi món và nói rõ tiền điện.
Khi tới, hỏi chủ quán chỗ cắm và chỗ để xe. Chọn ổ cắm gắn chắc trên tường, ở chỗ có mái che, không phải lối đi. Không cắm qua ổ chia đang có nhiều thiết bị khác, không dùng dây nối kéo ra vỉa hè. Đặt bộ sạc ở chỗ thoáng, không đè lên đệm ghế hay để dưới nắng gắt, đúng như sổ hướng dẫn của xe dặn.
Nếu xe dùng pin đổi ở tủ
Lập chuyến theo tủ đổi pin, không theo ổ cắm. Mở ứng dụng của mạng đổi pin, xem các tủ dọc tuyến, khoảng cách giữa chúng, và tủ có thường còn pin đầy không. Ở ngoại thành, tủ có thể thưa hơn trong phố nhiều.
Mỗi chặng có một tủ dự phòng. Tủ có thể hết pin đầy vào giờ cao điểm hoặc tạm ngừng. Chọn tủ chính khi pin còn khá, tủ dự phòng trong tầm với.
Kiểm điều khoản thuê pin cho chuyến đi xa. Có gói thuê tính theo lượt đổi hoặc theo quãng đường; đi xa có thể tốn hơn dự tính. Đọc trong ứng dụng hoặc hỏi tổng đài trước.
Pin đổi về yếu hơn thường lệ thì báo. Nếu sau khi đổi, xe đi được ít hơn rõ rệt, ghi lại thời gian, vị trí tủ và báo qua ứng dụng. Đổi lại ở tủ kế tiếp nếu được.
Không có tủ trên đoạn cuối thì tính sạc nhờ. Nếu xe cho sạc pin bằng bộ sạc thường, mang theo bộ sạc cho đoạn không có tủ. Nếu xe chỉ dùng pin đổi, lập chuyến sao cho đoạn cuối nằm trong một lần pin đầy.
Đồ mang theo cho chuyến xe máy điện
Cốp xe máy điện nhỏ, nên chọn kỹ những thứ thật cần:
- Bộ sạc đúng loại đi kèm xe, kiểm dây và phích cắm không nứt vỡ trước khi đi; không mang bộ sạc không rõ nguồn gốc hay của xe khác.
- Túi chống nước nhỏ cho bộ sạc, để trời mưa không ướt.
- Áo mưa, găng tay, khẩu trang; đi xe máy điện đường xa vẫn là đi xe máy.
- Điện thoại có pin đầy và sạc dự phòng; ghi số hỗ trợ của hãng xe ra giấy.
- Ghi chú các điểm dừng đã hỏi trước, tên chủ quán, số điện thoại.
- Ít tiền mặt cho tiền điện và đồ ăn ở quán.
- Nếu xe có pin rời mang lên được, túi đựng chắc để xách pin không va đập.
Không mang ổ cắm kéo dài để tự nối ra xe ở chỗ không có ổ gần. Nếu ổ trên tường không với tới, dắt xe lại gần hoặc xin chỗ khác; với xe có pin rời, có thể tháo pin mang vào gần ổ sạc theo đúng hướng dẫn của hãng.
Gặp mưa giữa đường thì làm gì với chuyện sạc
Đi cả ngày thì khả năng gặp mưa không nhỏ. Xe máy điện phổ thông được thiết kế để chạy dưới mưa thường, nhưng chuyện sạc thì cần cẩn thận hơn. Khi đang mưa to, đừng cắm sạc ở chỗ hở, ổ cắm ngoài hiên bị hắt nước, hay đặt bộ sạc trên nền ướt. Đẩy xe vào trong mái che, lau khô tay và khu vực cổng sạc trước khi cắm, đúng như sổ hướng dẫn của xe dặn.
Nếu xe vừa đi qua đoạn nước sâu, ngập tới gầm hay tới chỗ đặt pin, đừng sạc ngay. Để xe ở chỗ khô, báo cho đại lý ủy quyền hoặc kỹ thuật viên của hãng, hỏi họ cần kiểm gì trước khi sạc lại. Chuyện này không đáng để đánh cược trên đường xa.
Mưa cũng làm chuyến đi chậm hơn và tốn pin hơn một chút, vì bạn chạy chậm, đường ướt cản hơn, có khi phải chờ mưa tạnh. Nếu trời có dấu hiệu mưa lớn, dừng sớm ở điểm sạc đã hỏi trước, sạc tranh thủ trong lúc chờ, thay vì cố chạy thêm một đoạn trong mưa với pin đang vơi.
Chở thêm người, thêm đồ: tính lại trước khi đi
Quãng an toàn bạn đo được khi chạy một mình sẽ ngắn đi khi chở thêm người hoặc đồ nặng. Xe máy điện có công suất và pin nhỏ hơn ô tô nhiều, nên khối lượng thêm ảnh hưởng rõ hơn, nhất là khi tăng tốc và leo dốc cầu. Một chuyến về quê có chở con nhỏ cùng túi đồ Tết có thể chỉ đi được khoảng bảy phần mười quãng bạn quen đi một mình.
Nếu chuyến đi có chở người, đo lại với đúng tải đó, hoặc cứ trừ bớt thêm vài chục phần trăm vào quãng an toàn, và thêm một điểm dừng sạc. Đồng thời, kiểm tải trọng tối đa của xe trong sổ hướng dẫn; chở quá tải không chỉ tốn pin mà còn ảnh hưởng tới phanh và độ ổn định trên đường dài.
Đồ nặng nên đặt thấp và gần giữa xe, buộc chắc, không treo lủng lẳng ở tay lái. Nếu chuyến đi có nhiều đồ, cân nhắc gửi bớt theo xe khách hoặc dịch vụ chuyển hàng, để xe nhẹ và quãng đi gần với con số bạn đã đo.
Chạy xe máy điện đường dài: giữ pin và giữ người
Tốc độ ảnh hưởng tới xe máy điện cũng như ô tô điện, nhưng rõ hơn, vì xe máy cản gió không tốt. Chạy nhanh hết ga trên đường vắng có thể làm pin tụt nhanh gấp rưỡi so với chạy vừa phải. Giữ tốc độ đều ở mức vừa, tránh tăng tốc giật cục, tránh phanh gấp. Nhiều xe có chế độ lái tiết kiệm; dùng chế độ đó cho đoạn đường dài.
Khi pin xuống thấp, nhiều xe máy điện giới hạn tốc độ để kéo dài quãng đi. Lúc đó xe yếu hẳn, vượt xe khác rất khó, leo dốc cầu cũng chậm. Đừng để tới lúc này mới tìm chỗ sạc; khi pin còn khoảng một phần ba và còn xa điểm dừng, giảm tốc và chuẩn bị phương án.
Người lái cũng cần nghỉ. Xe máy điện chạy êm, ít rung, nhưng ngồi hai ba tiếng liền trên đường vẫn mỏi và dễ mất tập trung. Các điểm dừng sạc là lúc nghỉ thật sự: uống nước, ăn, duỗi lưng. Chuyến đi xa bằng xe máy điện thành công là chuyến bạn tới nơi còn khoẻ, không phải chuyến chạy liền một mạch.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy điện có đi xa hơn một trăm km trong một ngày được không?
Được, nếu bạn chia quãng hợp lý và có chỗ sạc dọc đường. Vì xe máy điện phổ thông sạc chậm, mỗi lần dừng sạc mất vài giờ, hãy đặt điểm dừng trùng bữa ăn hoặc giờ nghỉ. Xe dùng pin đổi thì lập chuyến theo vị trí các tủ đổi pin dọc tuyến.
Làm sao biết xe máy điện của mình đi được bao xa thật?
Sạc đầy, đặt lại đồng hồ quãng đường, chạy ở tốc độ và tải giống chuyến đi xa tới khi pin còn khoảng một nửa rồi nhân đôi số km. Lấy khoảng bảy phần mười con số đó làm quãng an toàn cho một lần sạc đầy, phần còn lại để dư.
Có thể xin sạc xe máy điện ở quán ăn, quán cà phê dọc đường không?
Nhiều quán đồng ý, nhất là khi bạn gọi trước, gọi món và nói rõ sẽ gửi tiền điện. Mang bộ sạc đúng loại của xe, cắm vào ổ gắn chắc trên tường ở chỗ có mái che, không dùng ổ chia hay dây nối kéo ra vỉa hè.
Đi xa bằng xe máy điện có cần mang theo bộ sạc không?
Có, trừ khi xe chỉ dùng pin đổi ở tủ và tuyến đường có đủ tủ. Mang bộ sạc đúng loại đi kèm xe, để trong túi chống nước, kiểm dây và phích cắm trước khi đi. Không dùng bộ sạc của xe khác hay bộ sạc không rõ nguồn gốc.
Xe máy điện bị giới hạn tốc độ khi pin yếu thì làm sao?
Đây là cách xe kéo dài quãng đi khi pin thấp. Giữ làn bên phải, chạy đều, tránh vượt xe khác và tìm chỗ sạc gần nhất. Lần sau, bắt đầu tìm chỗ sạc khi pin còn khoảng một phần ba, đừng đợi tới khi xe tự giới hạn.
Xe dùng pin đổi thì đi xa có khó hơn không?
Phụ thuộc vào mật độ tủ đổi pin dọc tuyến. Trong phố tủ thường dày, ngoại thành thưa hơn. Xem vị trí tủ trong ứng dụng, chọn tủ chính và tủ dự phòng cho mỗi chặng, đọc điều khoản thuê pin cho quãng đi xa trước khi lên đường.