Cách giữ trụ sạc quay vòng gồm ba lớp: một nội quy ngắn niêm yết ngay ở trụ, một quy trình nhắc khách theo mốc thời gian mà nhân viên nào cũng làm giống nhau, và một vài câu nói mẫu lịch sự. Phí chiếm chỗ, nếu có, chỉ là lớp cuối cùng và phải được báo trước; quán thu bất ngờ thì mất khách nhanh hơn mất trụ.
Chiếm chỗ hiếm khi do khách cố ý. Phần lớn là khách quên, ngồi lâu hơn dự định, hoặc không biết xe đã đầy. Vì vậy cách làm hiệu quả là giúp khách biết sớm và rời dễ, chứ không phải tìm cách phạt.
Vì sao chuyện chiếm chỗ hay xảy ra
Sạc AC ở quán chậm, khách cắm rồi vào ngồi, quên luôn chiếc xe ngoài bãi. Nhiều xe báo đầy qua ứng dụng của hãng xe, nhưng khách đang nói chuyện không để ý điện thoại. Khi xe đầy, trụ ngừng cấp điện nhưng cáp vẫn cắm, chỗ đỗ vẫn bị chiếm, và người đến sau chỉ thấy một xe đang "sạc".
Ở chiều ngược lại, xe xăng đỗ vào ô sạc vì bãi đông, vì ô đó gần cửa, hoặc vì vạch sơn mờ không ai nhận ra. Người lái xe xăng thường không biết mình đang làm khó ai.
Thêm một lý do ít ai nghĩ: nội quy mỗi ca một kiểu. Ca sáng cho đỗ thoải mái, ca chiều nhắc gắt; khách quen thấy không thống nhất nên không coi là quy định. Một nội quy viết ra và một quy trình nhắc giống nhau cho mọi ca giải quyết được phần lớn chuyện này.
Mẫu nội quy ngắn đặt ở khu sạc
Nội quy ở trụ nên đọc hết trong mười giây. Mẫu dưới đây chủ quán sửa theo cách thu của mình:
- Ô đỗ này dành cho xe điện đang sạc.
- Vui lòng báo nhân viên trước khi cắm sạc để được ghi giờ.
- Thời gian sạc tối đa: một tiếng rưỡi (hoặc theo mức quán quy định).
- Xe đã đầy hoặc hết thời gian, vui lòng dời xe để khách khác sạc.
- Quá thời gian sau khi đầy, quán tính phí chiếm chỗ theo bảng ở quầy (nếu áp dụng).
- Thấy bất thường như nóng, mùi lạ, tiếng lạ: dừng sạc và báo nhân viên ngay.
Chữ to, nền sáng, dán ngang tầm mắt. Một bản giống hệt để ở quầy, để nhân viên chỉ vào khi giải thích, khỏi phải nói theo trí nhớ.
Đừng nhồi thêm điều khoản vào biển ở trụ. Những chi tiết như miễn phí cho khách dùng nước, mức phí từng khoảng thời gian, cách thanh toán thì để ở bảng tại quầy. Biển ở trụ chỉ cần làm một việc: cho khách biết ô này có luật, và luật đó là gì trong một câu.
Nhắc khách theo mốc thời gian
Quy trình mẫu cho quán có trụ AC, ví dụ giả định thời gian tối đa là một tiếng rưỡi. Điều quan trọng là mọi ca làm giống nhau.
| Mốc | Nhân viên làm gì | Câu nói hoặc cách báo | Ghi vào sổ |
|---|---|---|---|
| Lúc khách cắm | Ghi giờ cắm, số bàn hoặc tên | "Dạ em ghi giờ giúp anh chị, khoảng một tiếng rưỡi em báo ạ." | Giờ cắm, bàn |
| Trước hạn mười lăm phút | Nhắc nhẹ tại bàn | "Xe mình sắp tới giờ, anh chị cần sạc thêm thì báo em xem có ai chờ không ạ." | Đã nhắc lần một |
| Tới hạn | Báo lại, đề nghị dời xe nếu có người chờ | "Dạ đang có khách chờ trụ, anh chị dời xe giúp em ạ." | Đã nhắc lần hai |
| Quá hạn, khách đã rời quán | Liên lạc qua số khách để lại khi ghi giờ (nếu khách đồng ý để lại) | Nhắn ngắn, lịch sự | Giờ liên lạc, phản hồi |
| Quá hạn lâu, không liên lạc được | Báo quản lý ca, không tự rút cáp | Treo thẻ nhắc ở tay nắm cửa xe | Ghi sự việc, chụp ảnh khu vực |
Bước ghi số liên lạc chỉ làm khi khách đồng ý, và chỉ dùng để nhắc dời xe. Sổ ghi phiên nên cất ở quầy, không để trên bàn ai cũng xem được.
Câu nói mẫu cho từng tình huống
Khách quen ngồi quá giờ. "Anh ơi, xe anh đầy rồi đó, có chị khách mới tới đang chờ sạc, anh dời giúp em qua ô bên kia nha, em giữ chỗ cho anh."
Khách mới, chưa biết nội quy. "Dạ chỗ sạc quán em mỗi xe khoảng một tiếng rưỡi để ai cũng có lượt, anh chị cần thêm thì em xếp sau khách đang chờ ạ."
Xe xăng đỗ nhầm ô sạc. "Dạ ô này quán em để cho xe điện đang sạc, anh chị đỗ giúp em qua dãy bên này, em dắt hướng cho ạ."
Khách nhờ sạc thêm khi không có ai chờ. "Dạ được ạ, hiện chưa có ai chờ, em ghi thêm nửa tiếng cho anh, nếu có khách tới em báo anh trước nha."
Khách đã rời quán, nhắn qua số để lại. "Dạ quán cà phê nhắn anh: xe anh đã sạc xong, đang có khách chờ trụ, anh tiện thì ghé dời xe giúp quán. Cảm ơn anh."
Khách phàn nàn bị nhắc. "Dạ em xin lỗi đã làm phiền, quán có một trụ nên phải chia lượt, lần sau anh chị muốn sạc lâu em xếp vào giờ vắng cho thoải mái ạ."
Xe xăng và xe không sạc đỗ vào ô sạc
Cách phòng tốt nhất là làm ô sạc khác hẳn ô thường: sơn nền màu khác, ký hiệu sạc xe điện vẽ to trên nền, biển nhỏ ở đầu ô. Người lái xe xăng nhìn thấy từ xa thì ít khi đỗ vào.
Người giữ xe là lớp thứ hai. Dặn họ hướng xe xăng sang ô khác ngay từ cổng, trước khi xe vào tới ô sạc. Đã đỗ rồi mới nhắc thì khách phải lùi ra, dễ khó chịu hơn.
Có những lúc bãi đầy và quán chấp nhận cho xe xăng đỗ tạm ô sạc vào giờ trưa khi không có xe điện nào. Điều đó được, miễn là có người biết chiếc xe đó của ai để gọi dời khi có xe điện tới. Còn ô sạc cho ô tô điện của khách đã đặt trước thì phải giữ trống, không cho đỗ tạm.
Xe điện đỗ vào ô sạc mà không cắm sạc cũng là chiếm chỗ. Nhân viên nhắc giống như với xe đã đầy.
Hai xe cùng chờ một trụ: xếp lượt cho rõ
Quán chỉ có một trụ ô tô mà giờ trưa có hai khách cùng cần sạc là chuyện sẽ gặp. Nếu không có quy tắc, ai tới trước cắm trước, người sau đứng nhìn, và nhân viên bị kẹt giữa hai khách.
Cách đơn giản là một tờ danh sách chờ ở quầy: khách thứ hai ghi tên, số bàn, giờ đến. Nhân viên báo cho khách đang sạc biết có người chờ, để họ tự cân nhắc dời sớm. Khi tới lượt, nhân viên báo khách thứ hai ra cắm.
Với khu sạc xe máy nhiều ổ, xếp lượt ít khi cần, nhưng nên giữ một hai ổ không cho cắm qua đêm hay cắm cả ngày, để khách vãng lai luôn có chỗ.
Nói trước với khách chờ một câu thật: "Dạ xe trước còn khoảng hai mươi phút, anh chị ngồi trong quán em báo, hoặc nếu gấp em chỉ trạm công cộng gần nhất ạ." Khách được biết thời gian chờ và có lựa chọn thì ít bực hơn khách bị bảo "chờ chút" mà không biết chút là bao lâu.
Trụ thuộc mạng trạm sạc: quán làm được gì
Nếu trụ là của một mạng trạm sạc đặt ở quán, việc dừng phiên, tính phí chiếm chỗ và liên lạc khách thường nằm trong ứng dụng của mạng, quán không can thiệp được. Quán vẫn làm được phần của mình: sơn ô rõ ràng, nhắc khách ngồi trong quán, hướng xe xăng sang ô khác, ghi lại các lần chiếm chỗ kéo dài.
Nếu chiếm chỗ xảy ra thường xuyên, mang sổ ghi chép đến nói chuyện với mạng trạm sạc. Hỏi xem họ có thể bật thông báo nhắc khách, đặt phí chiếm chỗ trong ứng dụng, hay điều chỉnh giờ hoạt động của trụ không. Những thay đổi đó thường cần thoả thuận trong hợp đồng, nên có số liệu cụ thể thì dễ đề nghị hơn.
Câu mẫu khi gặp đại diện mạng: "Trong tháng qua quán em ghi được mười hai lần xe đầy mà đỗ quá một tiếng, khách sau phải bỏ đi. Bên anh chị có cách nào nhắc khách qua ứng dụng không?"
Phí chiếm chỗ: nếu thu thì thu thế nào
Phí chiếm chỗ là khoản thu khi xe đã đầy hoặc đã hết thời gian mà vẫn đỗ ở trụ. Mục đích là để trụ quay vòng, không phải để kiếm thêm. Muốn dùng thì ba điều phải có trước: niêm yết rõ ở trụ và quầy, có cách ghi giờ đáng tin (sổ, trụ ghi giờ, camera), và nhân viên đã nhắc ít nhất một lần.
Mức thu là việc của chủ quán; bài không gợi ý con số. Có thể tính theo từng khoảng thời gian quá hạn, có thể miễn cho lần đầu với khách mới. Nếu trụ thuộc một mạng trạm sạc và ứng dụng của mạng đã tự tính phí chiếm chỗ, quán không thu thêm lần nữa, chỉ nhắc khách xem trong ứng dụng.
Thu phí mà không nhắc, hoặc thu cho khách chưa từng được báo, là cách nhanh nhất để một chuyện nhỏ thành một lời phàn nàn công khai. Trong ba tháng đầu, nên nhắc nhiều và thu ít.
Những việc không nên làm
Không tự rút cáp sạc của khách. Có xe khoá cáp vào cổng, rút mạnh làm hỏng đầu cắm; có xe đang trong phiên sạc mà ngắt ngang thì khách có lý do khiếu nại. Muốn ngắt thì liên lạc khách hoặc dùng chức năng dừng phiên trên trụ nếu quán là chủ trụ và nội quy đã ghi rõ.
Không khoá bánh, không chặn xe. Khoá bánh xe khách trong khuôn viên quán dễ dẫn tới tranh cãi và rắc rối pháp lý. Nhắc, ghi lại, và nếu lặp lại thì từ chối phục vụ sạc cho lần sau là đủ.
Không chụp ảnh biển số đăng lên mạng. Bêu tên khách trên trang của quán có thể vi phạm quyền riêng tư và làm xấu hình ảnh quán. Giữ ảnh khu vực trong sổ nội bộ nếu cần làm căn cứ.
Không để nhân viên tự quyết mức phạt. Mọi khoản thu phải theo bảng đã niêm yết. Nhân viên chỉ nhắc và ghi, quản lý ca mới xử lý trường hợp đặc biệt.
Câu hỏi thường gặp
Khách sạc đầy rồi nhưng vẫn ngồi trong quán thì nhắc thế nào?
Nhắc tại bàn, nói rõ có khách đang chờ và đề nghị dời xe sang ô khác, kèm lời giữ chỗ hay cảm ơn. Nhắc sớm trước hạn mười lăm phút thường nhẹ nhàng hơn nhắc khi đã quá giờ.
Quán có được thu phí chiếm chỗ không?
Quán có thể đặt quy định riêng trong khuôn viên của mình, nhưng phải niêm yết rõ trước, có cách ghi giờ đáng tin và đã nhắc khách. Nếu thu tiền như một dịch vụ, nên hỏi cơ quan thuế về hoá đơn và tra quy định hiện hành.
Xe xăng đỗ vào ô sạc thì làm sao?
Phòng từ đầu bằng sơn nền khác màu, ký hiệu rõ, người giữ xe hướng từ cổng. Đã đỗ rồi thì nhắc lịch sự và chỉ ô khác. Có thể cho đỗ tạm khi không có xe điện, miễn là biết xe của ai để gọi dời.
Nhân viên có được tự rút cáp sạc của khách không?
Không nên. Rút sai cách có thể hỏng đầu cắm hoặc gây tranh cãi về phiên sạc. Nên liên lạc khách, hoặc nếu quán là chủ trụ thì dùng chức năng dừng phiên trên trụ khi nội quy đã ghi rõ trường hợp đó.
Nội quy khu sạc nên dài bao nhiêu?
Ngắn nhất có thể, khoảng năm sáu dòng, đọc trong mười giây: ô dành cho xe đang sạc, báo nhân viên trước khi cắm, thời gian tối đa, dời xe khi đầy, phí nếu có, báo ngay khi có bất thường.