SacDien.comSạc Điện
Xe máy điện, xe đạp điện và đổi pin

Sạc xe máy điện dùng ắc quy chì: những thói quen khác hẳn pin lithium

Xe máy điện, xe đạp điện dùng ắc quy chì cần sạc khác pin lithium: sạc đầy sau mỗi ngày, không để cạn lâu, chỗ sạc thoáng, đọc đèn bộ sạc và dấu hiệu phải dừng.

An elderly Vietnamese man seen from behind wheels an older plain electric scooter into an open ventilated carport beside a village house, late afternoon golden light

Xe dùng ắc quy chì nên được sạc đầy sau mỗi ngày đi, không để ở trạng thái cạn qua nhiều ngày, sạc ở chỗ thoáng khí và chỉ dùng bộ sạc dành cho ắc quy chì. Đó là ba khác biệt lớn nhất so với xe pin lithium, vốn sạc lúc nào cũng được và không cần đầy hằng ngày.

Nhiều gia đình có cả hai loại xe: chiếc xe đạp điện cũ của con dùng ắc quy chì, chiếc xe máy điện mới của bố mẹ dùng lithium. Thói quen của xe này mang sang xe kia là chuyện thường gặp. Bài này không bàn nên chọn loại nào, chỉ nói cách sạc cho đúng với chiếc xe bạn đang có.

Biết chắc xe mình dùng loại nào

Cách chắc nhất là đọc tem trên khối ắc quy hoặc trang thông số trong sổ hướng dẫn: ắc quy chì thường ghi là ắc quy axit chì, ắc quy khô kín khí, hoặc ghi viết tắt theo tiếng Anh; pin lithium ghi rõ lithium. Tem bộ sạc cũng thường ghi loại pin mà nó dành cho.

Dấu hiệu ngoài: ắc quy chì thường là vài bình chữ nhật giống nhau nối với nhau, nằm dưới sàn để chân hoặc dưới yên, nặng hơn hẳn pin lithium cùng cỡ xe. Pin lithium thường là một khối liền, nhiều xe có quai xách để tháo rời. Nhưng dấu hiệu ngoài chỉ để đoán; khi không chắc, hỏi đại lý ủy quyền, đọc số khung cho họ tra.

Biết đúng loại rất quan trọng vì mọi lời khuyên về thói quen sạc trên mạng thường mặc định một loại mà không nói ra. Lời khuyên "không cần sạc đầy, giữ ở mức giữa" đúng với nhiều loại pin lithium nhưng không hợp với ắc quy chì. Ngược lại, lời dặn "đi về là cắm, sạc cho đầy hẳn" là thói quen tốt cho ắc quy chì nhưng không bắt buộc với lithium.

Hai loại, hai thói quen

Bảng nói theo nguyên lý chung. Khi sổ hướng dẫn của xe dặn khác, làm theo sổ hướng dẫn.

ViệcẮc quy chìPin lithium
Khi nào sạcSau mỗi ngày đi, sạc cho đầy hẳnLúc nào tiện; không cần đầy mỗi ngày
Để cạnTránh để cạn rồi bỏ đó nhiều ngày, ắc quy dễ xuống cấp nhanhCũng không nên để cạn lâu, nhưng ít nhạy hơn
Sạc dở dangSạc nửa chừng rồi rút thường xuyên không tốt, nên để bộ sạc chạy hết chu trìnhSạc nửa chừng là bình thường
Thời gian sạcThường lâu, giai đoạn cuối chậm và kéo dàiThường nhanh hơn, chậm lại khi gần đầy
Chỗ sạcCần thoáng khí vì giai đoạn cuối có thể sinh khíThoáng, khô, xa đồ dễ cháy
Bộ sạcChỉ dùng bộ dành cho ắc quy chì, đúng điện ápChỉ dùng bộ dành cho lithium, đúng điện áp
Để xe lâuSạc đầy trước khi cất, sạc bổ sung định kỳ theo sổ hướng dẫnĐể ở mức pin vừa phải theo sổ hướng dẫn

Dòng cuối bảng là chỗ hai loại khác nhau rõ nhất. Cất xe ắc quy chì cả tháng hè mà để gần cạn là cách nhanh nhất làm ắc quy yếu hẳn khi năm học mới bắt đầu.

Dòng thứ ba cũng đáng để ý: người quen pin lithium hay cắm xe ăn trưa nửa tiếng rồi rút. Với ắc quy chì, thói quen đó lặp lại mỗi ngày làm các bình không bao giờ được nạp trọn vẹn. Nếu muốn sạc thêm giữa ngày, cố để bộ sạc chạy tới khi đèn chuyển màu.

Vì sao ắc quy chì cần chỗ sạc thoáng hơn

Theo nguyên lý, khi ắc quy chì được nạp tới gần đầy, phản ứng bên trong có thể sinh ra một lượng khí nhỏ. Ắc quy kín khí loại thường dùng trên xe điện được thiết kế để giữ lại phần lớn lượng khí đó, nhưng không có nghĩa là bạn nên sạc nó trong một không gian kín bưng. Chỗ sạc thoáng gió giúp mọi thứ an toàn hơn, nhất là khi bộ sạc hay ắc quy đã cũ.

Vì vậy chỗ sạc tốt cho xe ắc quy chì là nhà xe có cửa thông gió, hiên có mái che, góc sân có mái, chứ không phải gầm cầu thang kín, nhà kho đóng cửa hay phòng ngủ. Không sạc gần bếp đang đun, gần chỗ hút thuốc hay bất kỳ nguồn lửa nào. Không đặt đồ đạc đè lên xe khi đang sạc.

Một lưu ý về mùi: nếu chỗ sạc có mùi hắc lạ, mùi giống trứng thối, hay mùi chua của axit, đó không phải mùi bình thường của việc sạc. Ngừng sạc, mở thông gió, để xe ở chỗ thoáng và mang tới đại lý ủy quyền kiểm tra.

Đọc đèn bộ sạc ắc quy chì

Bộ sạc ắc quy chì thường có vài giai đoạn: nạp mạnh lúc đầu, nạp chậm dần khi gần đầy, rồi có loại chuyển sang chế độ duy trì. Đèn báo đổi màu khi qua từng giai đoạn, nhưng mỗi nhà sản xuất quy ước màu một kiểu. Đọc trang về bộ sạc trong sổ hướng dẫn một lần, ghi lại ý nghĩa từng màu lên một mẩu giấy dán ở chỗ sạc.

Hiểu lầm hay gặp là thấy đèn chuyển màu thì rút ngay. Với nhiều bộ sạc ắc quy chì, đèn chuyển màu nghĩa là đã gần đầy và đang nạp nốt phần cuối; rút sớm thường xuyên làm các bình không được nạp đều. Ngược lại, để bộ sạc cắm cả ngày lẫn đêm sau khi đã đầy cũng không phải thói quen tốt nếu sổ hướng dẫn không nói bộ sạc có chế độ duy trì.

Ví dụ giả định: chiếc xe đạp điện của con chị Hà sạc từ bảy giờ tối, tới khoảng mười giờ đèn chuyển màu, sổ hướng dẫn ghi nên để thêm một thời gian sau khi chuyển màu. Chị dặn con cắm sớm hơn, lúc vừa đi học về và xe đã nguội, để trước giờ đi ngủ bộ sạc đã chạy xong chu trình và rút được.

Sạc ắc quy chì theo mùa

Ắc quy chì nhạy với nhiệt độ theo cả hai chiều. Mùa nắng, xe đỗ ngoài sân buổi trưa làm ắc quy nóng lên; cắm sạc ngay lúc đó khiến nhiệt độ tăng thêm trong giai đoạn cuối. Dắt xe vào bóng râm, đợi ắc quy nguội rồi mới cắm. Buổi chiều mát là lúc sạc hợp lý hơn buổi trưa.

Mùa lạnh ở vùng có mùa đông, ắc quy chì nhận điện chậm hơn và cho ra ít điện hơn khi trời rét. Xe hụt quãng vào sáng sớm mùa đông là đặc tính chung, không phải ắc quy hỏng. Sạc trong nhà xe kín gió nhưng vẫn thông thoáng, đừng mang ắc quy vào phòng ngủ cho ấm.

Mùa mưa thì để ý độ ẩm. Ắc quy và bộ sạc đặt dưới mái che, không sát tường thấm, không trên nền đọng nước. Sau những trận mưa lớn mà xe đã đi qua chỗ ngập, không sạc cho tới khi đại lý ủy quyền kiểm tra, dù xe vẫn chạy được bình thường.

Một mẹo dễ làm: ghi lại thời gian sạc tới khi đèn chuyển màu theo từng mùa. Sau một năm bạn có một mốc so sánh. Nếu thời gian sạc mùa này khác hẳn cùng mùa năm trước, đó là tín hiệu nên mang xe đi kiểm.

Dấu hiệu ắc quy cần đại lý kiểm

Gặp một trong những dấu hiệu dưới đây, ngừng sạc và mang xe tới đại lý ủy quyền:

  • Vỏ bình phồng, nứt, biến dạng.
  • Có chất lỏng rỉ ra quanh bình, vết ăn mòn trắng hay xanh quanh cực bình.
  • Mùi hắc, mùi chua hoặc mùi trứng thối quanh chỗ sạc.
  • Ắc quy nóng rõ khi sạc, hoặc bộ sạc chạy mãi không bao giờ báo đầy.
  • Xe vừa sạc đầy mà chạy một đoạn ngắn đã yếu hẳn, hụt rõ so với trước.
  • Cực bình lỏng, dây nối có vết cháy xém.

Không tự mở nắp bình, châm thêm gì vào, tháo bình ra thay lẻ hay nối thêm bình. Ắc quy chì chứa axit, việc kiểm và thay thế là việc của kỹ thuật viên có dụng cụ và đồ bảo hộ. Bạn chỉ cần nhận ra dấu hiệu, ngừng sạc, và mô tả lại cho đại lý thật rõ.

Khi mang xe tới, kể cho kỹ thuật viên ba điều: dấu hiệu bạn thấy là gì, xuất hiện từ bao giờ, và gần đây thói quen sạc có gì thay đổi, ví dụ đổi chỗ sạc, để xe lâu không đi, hay vừa đi qua đường ngập. Thông tin đó giúp họ khoanh vùng nhanh hơn nhiều so với câu "xe yếu quá".

Nhà có cả hai loại xe: tránh nhầm bộ sạc

Nhầm bộ sạc là lỗi nghiêm trọng nhất khi trong nhà có xe ắc quy chì cạnh xe pin lithium. Hai bộ sạc có thể trông na ná, đầu cắm có khi vừa với nhau. Dùng bộ sạc ắc quy chì cho pin lithium hay ngược lại là sai từ nguyên lý điều khiển quá trình sạc, dù đèn vẫn lên như thường.

Cách phòng đơn giản: dán băng dính khác màu lên phích và đầu cắm của mỗi bộ sạc, màu nào trùng với một miếng dán ở cổng sạc của xe tương ứng. Treo hai bộ sạc ở hai móc khác nhau, mỗi móc cạnh chỗ đỗ của xe mình. Dặn người trong nhà, nhất là trẻ và người giúp việc, chỉ cắm theo màu.

Chú Tư có chiếc xe đạp điện ắc quy chì dùng đi chợ, còn con trai chú đi xe máy điện pin lithium. Một tối mất điện, hai bộ sạc bị dồn chung một góc, sáng ra đứa cháu cắm nhầm. May là chú nhìn thấy kịp vì bộ sạc kêu khác thường. Từ đó nhà chú dán màu cho cả hai, và đặt hai bộ sạc ở hai phía nhà xe.

Câu hỏi thường gặp

Xe đạp điện ắc quy chì có nên sạc qua đêm không?

Nên sạc sao cho bộ sạc chạy xong chu trình trong lúc còn người thức, ví dụ cắm ngay khi đi về và xe đã nguội. Sạc qua đêm khi cả nhà ngủ không phải thói quen nên có với bất kỳ loại pin nào. Đọc sổ hướng dẫn để biết bộ sạc có chế độ duy trì hay không.

Ắc quy chì có cần xả cạn rồi mới sạc không?

Không. Ắc quy chì không thích bị để cạn, nhất là để cạn lâu. Đi về là sạc cho đầy là thói quen tốt hơn. Lời khuyên xả cạn rồi mới sạc là chuyện của một số loại pin cũ khác, không áp dụng cho ắc quy chì trên xe điện.

Nghỉ hè hai tháng không đi xe đạp điện ắc quy chì thì làm gì?

Sạc đầy trước khi cất, để xe ở chỗ khô mát, và sạc bổ sung định kỳ theo khoảng thời gian sổ hướng dẫn dặn, thường là vài tuần một lần. Đánh dấu lịch sạc trên điện thoại. Trước ngày đi học lại, sạc đầy và đi thử một vòng ngắn.

Mùi trứng thối khi sạc xe ắc quy chì có nguy hiểm không?

Đó là dấu hiệu bất thường, có thể ắc quy đang bị nạp quá hoặc đã hỏng. Rút phích nếu làm được an toàn, mở cửa cho thoáng, để xe ở chỗ thông gió, tránh xa nguồn lửa. Mang xe tới đại lý ủy quyền kiểm tra trước khi sạc lại.

Dùng bộ sạc pin lithium cho xe ắc quy chì có được không nếu cùng điện áp?

Không nên. Cùng điện áp danh định không có nghĩa là cùng cách điều khiển quá trình sạc. Bộ sạc ắc quy chì và bộ sạc lithium được thiết kế cho đặc tính khác nhau của từng loại. Chỉ dùng bộ sạc theo xe hoặc bộ thay đúng loại mua qua đại lý ủy quyền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138