Hai con đường chính là để một mạng trạm sạc đến đặt trụ trên mặt bằng của mình, hoặc tự bỏ tiền lắp và tự vận hành. Không có đường nào đúng cho mọi nơi; điều quyết định là những gì ghi trong hợp đồng: ai lo đường điện, ai trả tiền điện, ai sửa khi trụ hỏng, ai nhận khiếu nại của khách, khi chấm dứt thì ai tháo dỡ và trả lại mặt bằng ra sao.
Trước khi ký, chủ mặt bằng nên đọc từng điều khoản dưới đây, hỏi lại bằng văn bản chỗ nào chưa rõ, và nếu mặt bằng đang đi thuê thì phải có ý kiến của chủ nhà. Bài này không so bên nào lợi hơn, chỉ giúp nhìn rõ mình đang nhận phần việc gì.
Hai mô hình nói chung khác nhau ở đâu
Ở mô hình đặt trụ, mạng trạm sạc thường lo thiết bị, thi công qua đơn vị của họ, đưa trụ lên ứng dụng của mạng, thu tiền của người sạc. Chủ mặt bằng cho mượn chỗ đỗ và nguồn điện, đổi lại được trả tiền thuê, được chia một phần doanh thu, hoặc đơn giản là có thêm khách ghé quán. Mỗi mạng có cách chia khác nhau, và chính cách chia đó phải đọc kỹ.
Ở mô hình tự lắp, chủ mặt bằng mua thiết bị, thuê thợ có chứng chỉ thi công, tự làm việc với bên bán điện, tự quyết cách thu tiền hoặc cho sạc miễn phí, tự lo bảo trì và trả lời khách. Quyền chủ động nhiều hơn, nhưng phần việc và trách nhiệm cũng về mình hết.
Một cách nhìn đơn giản: đặt trụ của mạng là cho người khác dùng một góc nhà mình để kinh doanh, còn tự lắp là mở thêm một mảng kinh doanh nhỏ của chính mình. Hai việc đó đòi hỏi thời gian, sự chú ý và giấy tờ khác nhau, nên câu hỏi đầu tiên là quán còn bao nhiêu sức để lo thêm.
Có cả kiểu lai: mình mua trụ, nhưng gắn vào ứng dụng của một mạng để khách tìm thấy và thanh toán, mạng thu một phần phí dịch vụ. Kiểu này càng cần đọc kỹ vì trách nhiệm dễ bị bỏ lửng giữa hai bên.
Bảng so: việc nào ai lo
Cột hai và ba là cách sắp xếp thường gặp, không phải quy tắc chung. Hợp đồng cụ thể có thể khác, nên dùng bảng này như danh sách câu hỏi để đối chiếu.
| Phần việc | Thường khi đặt trụ của mạng | Thường khi tự lắp | Câu cần hỏi |
|---|---|---|---|
| Mua thiết bị | Mạng trạm sạc | Chủ mặt bằng | Thiết bị thuộc sở hữu của ai trong suốt hợp đồng? |
| Kéo đường điện, nâng công suất | Tuỳ thoả thuận, hay chia nhau | Chủ mặt bằng, qua thợ có chứng chỉ | Ai đứng tên làm việc với bên bán điện? |
| Tiền điện cho trụ | Qua công tơ riêng, bên nào trả cần ghi rõ | Chủ mặt bằng | Công tơ nào đo, ai đọc số, đối chiếu khi nào? |
| Sửa khi trụ hỏng | Mạng trạm sạc | Chủ mặt bằng thuê thợ | Báo hỏng qua đâu, bao lâu có người đến? |
| Thu tiền khách | Ứng dụng của mạng | Chủ mặt bằng tự chọn cách | Khách khiếu nại trừ tiền thì ai trả lời? |
| Bảo hiểm, sự cố | Cần ghi rõ | Chủ mặt bằng | Sự cố cháy, chập do thiết bị thì bên nào chịu? |
| Tháo dỡ khi chấm dứt | Cần ghi rõ | Chủ mặt bằng | Ai tháo, ai lấp lại nền, trả mặt bằng thế nào? |
Ô nào trong cột "Câu cần hỏi" mà hợp đồng không trả lời được thì đó là chỗ phải bổ sung trước khi ký.
Những điều khoản đọc chậm từng chữ
Thời hạn và gia hạn. Hợp đồng đặt trụ thường dài. Đọc xem có tự gia hạn không, muốn dừng thì báo trước bao lâu, có phải bồi thường nếu dừng sớm không. Mặt bằng đi thuê mà hợp đồng thuê ngắn hơn hợp đồng đặt trụ là rắc rối có sẵn.
Chỗ đỗ dành riêng. Có hợp đồng ghi chủ mặt bằng phải giữ chỗ đỗ trước trụ luôn trống cho xe sạc. Quán đông vào giờ trưa cần tính xem có giữ nổi không, và ai xử lý khi xe khác đỗ vào.
Cách tính phần chia. Nếu được chia doanh thu, hỏi rõ chia trên tổng tiền khách trả hay trên phần còn lại sau tiền điện, phí ứng dụng, phí thanh toán. Hai cách cho con số khác hẳn nhau, và hỏi xem mình được xem số liệu ở đâu.
Tiền điện và công tơ. Trụ có đi qua công tơ riêng không, ai đứng tên công tơ, giá điện áp theo mục đích nào. Nếu dùng chung công tơ của quán, cần cách tách tiền rõ ràng, không thì cuối tháng rất khó đối chiếu.
Trách nhiệm khi có sự cố. Đọc kỹ điều khoản về hư hỏng tài sản, thương tích, cháy chập: thiết bị của bên nào, lỗi do bên nào thì bên đó chịu, có bảo hiểm hay không, thông báo cho nhau trong bao lâu.
Biển hiệu và hình ảnh. Mạng trạm sạc có thể muốn gắn biển, sơn màu nhận diện. Hỏi kích thước, vị trí, có cần xin phép ở xã, phường hay chủ nhà không, khi chấm dứt ai gỡ.
Câu hỏi mẫu khi gặp đại diện mạng trạm sạc
Có thể in sẵn danh sách này, hỏi từng câu và xin trả lời bằng văn bản hoặc ghi thẳng vào phụ lục hợp đồng:
- "Bên anh chị khảo sát đường điện thế nào, ai trả chi phí nâng cấp nếu cần?"
- "Trụ báo lỗi thì quán em báo qua kênh nào, thường bao lâu có kỹ thuật viên đến?"
- "Khách bị trừ tiền mà không sạc được thì ai xử lý, quán em có phải trả lời khách không?"
- "Số liệu phiên sạc, doanh thu quán em xem ở đâu, đối chiếu mỗi tháng thế nào?"
- "Nếu sau này quán em chuyển địa điểm hay chủ nhà lấy lại mặt bằng thì xử lý ra sao?"
- "Trụ ngoài trời, mùa mưa nước đọng thì bên anh chị có yêu cầu gì về nền, mái che?"
- "Khi chấm dứt, bên anh chị tháo dỡ trong bao lâu, nền và đường dây trả lại thế nào?"
Đại diện trả lời bằng miệng thì cảm ơn, rồi đề nghị ghi vào phụ lục. Lời hứa không ghi giấy thường thất lạc khi người phụ trách đổi việc.
Nếu tự lắp: phần việc mình gánh
Tự lắp nghĩa là mọi khâu từ đầu đến cuối đều có tên mình. Phải mời kỹ sư hoặc thợ điện có chứng chỉ khảo sát, làm việc với bên bán điện khi cần tăng công suất hay lắp công tơ riêng, tra quy định hiện hành về phòng cháy và điều kiện kinh doanh nếu thu tiền, chọn cách thu tiền, viết nội quy khu sạc, ghi sổ sự cố, và có người biết ngắt điện khi cần.
Đổi lại, quán quyết được giờ mở, cách tính tiền hoặc cho sạc miễn phí kèm đồ uống, ưu tiên khách quen. Anh Minh, chủ một bãi xe nhỏ giả định, chọn tự lắp hai trụ AC vì muốn khách gửi xe tháng được sạc qua đêm theo lượt; mô hình đó khó gói vào hợp đồng đặt trụ, vốn thường tính theo từng phiên của khách vãng lai.
Điều hay bị quên khi tự lắp là bảo trì. Thiết bị ngoài trời cần người kiểm định kỳ, cáp sạc bị kéo lê, bị xe cán, đầu cắm bị rơi xuống nước. Hỏi thợ lắp ngay từ đầu: "Sau khi lắp, anh nhận bảo trì định kỳ không, gọi thì bao lâu đến?"
Kiểu lai: trụ của mình, ứng dụng của mạng
Kiểu này đang được nhiều chủ mặt bằng hỏi: quán tự mua trụ và thuê thợ lắp, nhưng đưa trụ lên ứng dụng của một mạng trạm sạc để khách tìm thấy, kích hoạt và thanh toán trên đó. Mạng thu một phần phí cho việc giữ ứng dụng và cổng thanh toán, phần còn lại chuyển về cho chủ trụ theo kỳ.
Chỗ cần đọc kỹ là ranh giới trách nhiệm. Trụ là của quán, nên hỏng phần cứng thì quán lo; nhưng khách bị trừ tiền sai, ứng dụng báo trụ trống trong khi trụ đang lỗi, hay phiên sạc không ngắt, thì lỗi có thể nằm ở phía ứng dụng. Hợp đồng cần ghi khách khiếu nại gửi về đâu, bên nào trả lời trong bao lâu, tiền hoàn cho khách lấy từ phần của ai.
Hỏi thêm: trụ của quán có tương thích với hệ thống của mạng không, ai cài đặt, ai cập nhật phần mềm trụ, khi muốn rời mạng thì trụ có chạy độc lập được không. Một trụ chỉ chạy được khi gắn với đúng một mạng là một ràng buộc lớn, nên biết trước khi mua.
Câu mẫu: "Trụ là của quán em, vậy khi khách báo bị trừ tiền mà không sạc được, bên anh chị xử lý phần nào, quán em xử lý phần nào, và tiền hoàn cho khách đi từ đâu?"
Trước khi đặt bút ký
Mặt bằng đi thuê thì xin ý kiến chủ nhà bằng văn bản trước khi nói chuyện sâu với bất kỳ bên nào. Lắp trụ đụng tới đường điện, nền, tường, và có thể đổi mục đích sử dụng một phần mặt bằng; chủ nhà không đồng ý là mọi thoả thuận khác thành vô nghĩa.
Đọc hợp đồng ít nhất hai lần, lần sau đọc riêng phần trách nhiệm và chấm dứt. Nếu hợp đồng dài, nhiều phụ lục, nên nhờ người hiểu hợp đồng hoặc luật sư xem giúp; chi phí nhờ xem thường nhỏ hơn nhiều so với rắc rối khi tranh chấp.
Giữ lại bản gốc hợp đồng, phụ lục, biên bản khảo sát, biên bản nghiệm thu thi công, giấy tờ làm việc với bên bán điện. Những giấy này sẽ cần khi đối chiếu tiền điện, khi trụ hỏng, khi đổi chủ quán hoặc chấm dứt.
Một sai lầm thường gặp là ký vì thấy "không mất gì". Mặt bằng, chỗ đỗ, đường điện và thời gian của nhân viên đều là thứ đang góp vào; nhìn rõ phần góp đó thì mới thương lượng được điều khoản hợp lý.
Câu hỏi thường gặp
Cho mạng trạm sạc đặt trụ thì chủ quán có phải trả tiền điện không?
Tuỳ hợp đồng. Có nơi trụ đi qua công tơ riêng do mạng trạm sạc trả, có nơi dùng chung công tơ của quán rồi đối chiếu bù lại. Cần ghi rõ công tơ nào đo, ai đọc số và đối chiếu vào ngày nào mỗi tháng.
Mặt bằng đi thuê có được cho mạng trạm sạc đặt trụ không?
Chỉ nên làm khi chủ nhà đồng ý bằng văn bản, vì việc lắp đụng tới đường điện, nền và tường. Cũng cần so thời hạn thuê mặt bằng với thời hạn hợp đồng đặt trụ để tránh phải chấm dứt giữa chừng.
Trụ của mạng trạm sạc hỏng thì quán phải làm gì?
Thường quán chỉ cần báo qua kênh mà hợp đồng ghi và treo bảng tạm ngừng để khách khỏi chờ. Việc sửa thuộc về bên sở hữu thiết bị. Nên ghi rõ trong hợp đồng thời gian tối đa để kỹ thuật viên có mặt.
Tự lắp trụ sạc thì có cần đăng ký gì không?
Tuỳ quy mô, vị trí và việc có thu tiền hay không. Cần tra quy định hiện hành, hỏi bên bán điện về đường điện, hỏi cơ quan phòng cháy và chữa cháy cùng UBND xã, phường về điều kiện kinh doanh.
Có nên ký hợp đồng đặt trụ thật dài để được chia phần cao hơn?
Chỉ nên khi chắc mình còn giữ mặt bằng đủ thời gian đó và đã hiểu rõ điều khoản dừng sớm. Hợp đồng dài kèm phạt chấm dứt có thể thành gánh nặng nếu quán phải chuyển đi hoặc đổi cách kinh doanh.