Chọn loại chỗ sạc cho quán bắt đầu từ một con số mà chủ quán nào cũng tự đếm được: khách thường ngồi bao lâu. Khách ngồi một đến hai tiếng thì sạc AC công suất vừa là đủ dùng, khách ghé hai mươi phút rồi đi thì chỉ sạc nhanh DC mới tạo ra khác biệt, còn quán phần lớn khách đi xe máy điện thì một khu ổ sạc riêng do thợ lắp đã giải quyết được nhu cầu chính.
Thứ tự hợp lý là: đếm khách thật trong vài tuần, tính xem trong thời gian khách ngồi xe nhận thêm được bao nhiêu, rồi mới mời kỹ sư hoặc thợ điện có chứng chỉ đến khảo sát đường điện. Đi ngược lại, mua thiết bị trước rồi mới hỏi điện, là lý do nhiều quán phải tháo ra lắp lại.
Đếm khách thật trước khi nghĩ tới thiết bị
Trong hai tuần, nhờ nhân viên giữ xe ghi vào một cuốn sổ: mỗi ngày có bao nhiêu xe máy điện, bao nhiêu ô tô điện đỗ ở quán, khách đến lúc mấy giờ, ra lúc mấy giờ. Không cần chính xác từng phút, chỉ cần biết khách ngồi khoảng nửa tiếng, một tiếng hay cả buổi. Ghi riêng ngày thường và cuối tuần vì hai nhóm khách thường khác nhau.
Sau hai tuần, chị Hà, chủ một quán cà phê sân vườn giả định, thấy mỗi ngày có khoảng mười xe máy điện và một, hai ô tô điện; khách ô tô thường ngồi hơn một tiếng vì đi gặp đối tác. Con số đó nói rõ hơn mọi lời quảng cáo thiết bị: quán chị cần khu sạc xe máy trước, một trụ AC cho ô tô sau, còn sạc nhanh DC thì chưa có lý do.
Ghi thêm một cột nhỏ: khách có hỏi chỗ sạc hay không. Mỗi lần khách hỏi mà quán chưa có, đánh một dấu. Sau hai tuần, số dấu đó cho biết nhu cầu thật mạnh hơn mọi phỏng đoán, và cũng cho biết khách hỏi vào giờ nào trong ngày.
Cũng nên hỏi thẳng vài khách quen đi xe điện: "Anh chị có hay cần sạc khi ngồi ở quán không, thường thiếu bao nhiêu pin?" Câu trả lời giúp phân biệt khách thật sự cần sạc với khách chỉ thấy tiện thì cắm. Nhiều chủ xe sạc đầy ở nhà mỗi đêm, ra quán không cần thêm gì; nhóm cần thật là người chạy dịch vụ, người giao hàng, khách ở xa đến và khách đi đường dài ghé nghỉ.
Loại chỗ sạc nào hợp với kiểu quán nào
Bảng dưới là cách nhìn theo thời gian khách ở lại. Công suất và thời gian ghi trong bảng là ví dụ giả định để so sánh, không phải thông số của thiết bị cụ thể nào.
| Kiểu quán | Khách ở lại | Chỗ sạc thường hợp | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Quán cà phê làm việc, sân vườn | Một đến ba tiếng | Khu sạc xe máy điện, trụ AC cho ô tô | Chỗ đỗ ô tô phải đủ gần nguồn điện, cáp không vắt ngang lối đi |
| Quán ăn trưa, cơm văn phòng | Ba mươi đến bốn lăm phút | Khu sạc xe máy điện là chính | Ô tô sạc AC chỉ nhận thêm ít, khách dễ thất vọng nếu hứa quá |
| Quán ven đường cho người đi xa | Hai mươi đến bốn mươi phút | Sạc nhanh DC nếu đường điện cho phép | Cần làm việc với bên bán điện từ đầu, thường phải điện ba pha |
| Nhà hàng tiệc, quán nhậu buổi tối | Hai đến bốn tiếng | Trụ AC cho ô tô, khu sạc xe máy | Khách về khuya, cần chiếu sáng và người trông |
| Tiệm nhỏ trong hẻm | Dưới hai mươi phút | Thường chưa cần | Một ổ sạc xe máy do thợ lắp có khi đủ, đừng chiếm vỉa hè |
Bảng chỉ để định hướng. Cùng là quán cà phê, quán gần khu văn phòng và quán gần bến xe có thể cần hai thứ khác hẳn nhau, nên con số đếm được ở quán mình vẫn là căn cứ chính.
Phép tính giả định: khách ngồi một tiếng thì xe nhận thêm bao nhiêu
Công thức gốc rất đơn giản: số kWh nhận được bằng công suất xe thật sự nhận nhân với số giờ sạc. Lưu ý chữ "xe thật sự nhận": trụ AC ghi một con số, nhưng xe chỉ lấy tối đa bằng bộ sạc gắn trên xe cho phép, nên nhiều xe nhận ít hơn mức trụ ghi.
Ví dụ giả định: trụ AC ghi 7 kW, xe của khách nhận được khoảng 6 kW, khách ngồi một tiếng, vậy xe nhận chừng 6 kWh. Giả sử xe tiêu thụ 15 kWh cho mỗi 100 km, 6 kWh tương đương khoảng 40 km đi thêm. Với người đi trong phố, chừng đó đủ cho một ngày; với người đang chạy chặng dài, chừng đó chỉ là phần bù nhỏ.
Cùng ví dụ giả định nhưng khách chỉ ăn trưa ba mươi phút: xe nhận khoảng 3 kWh, tức hai mươi cây số đi thêm. Đó là lý do quán ăn nhanh mà lắp trụ AC cho ô tô thì khách ít khi thấy khác biệt. Còn với sạc nhanh DC giả định nhận được 50 kW, hai mươi phút có thể nạp khoảng 16 kWh, nhưng kéo theo đường điện lớn, thiết bị lớn và trách nhiệm vận hành lớn hơn hẳn.
Làm phép tính này với số liệu thật của quán mình (thời gian ngồi đếm được, công suất thiết bị do thợ tư vấn) sẽ thấy ngay chọn loại nào là vừa, và tránh được việc mua thứ quá to hoặc quá nhỏ.
Xe máy điện hay ô tô điện: hai nhu cầu khác nhau
Xe máy điện cần chỗ cắm, không cần trụ lớn. Phần lớn xe máy điện phổ thông dùng bộ sạc đi theo xe, cắm vào ổ điện. Việc của quán là có một khu ổ cắm riêng, đặt ở chỗ khô ráo, do thợ điện kéo đường dây riêng có aptomat chống rò, không dùng ổ kéo dài.
Ô tô điện cần chỗ đỗ gần nguồn điện. Một trụ AC cho ô tô chiếm trọn một chỗ đỗ. Quán ít chỗ đỗ phải cân nhắc: một chỗ dành cho xe sạc là một chỗ bớt cho khách khác, nhất là giờ cao điểm.
Khách xe máy điện thường mang pin rời vào quán. Nhiều khách tháo pin muốn sạc ở bàn ngồi. Quán nên có quy định rõ chỗ sạc pin rời, xa bàn ghế và rèm vải, có người nhìn thấy, thay vì để khách tự tìm ổ ở góc tường.
Đừng gộp hai nhu cầu vào một ổ cắm. Cáp sạc theo ô tô, nếu cắm vào ổ thường, kéo dòng lớn và lâu; ổ dùng chung với bộ sạc xe máy và quạt dễ quá tải. Mỗi loại một điểm cấp điện riêng, thợ tính tải trước khi lắp.
Danh sách kiểm trước khi mời thợ khảo sát
Chuẩn bị sẵn những thứ này giúp buổi khảo sát đi thẳng vào việc, thợ hoặc kỹ sư tư vấn sát hơn:
- Sổ đếm khách hai tuần: số xe máy điện, ô tô điện, thời gian ở lại.
- Hoá đơn điện ba tháng gần nhất và ảnh chụp công tơ, tủ aptomat tổng.
- Sơ đồ phác tay mặt bằng: cổng vào, chỗ đỗ, lối đi bộ, chỗ thấp hay đọng nước khi mưa.
- Giấy tờ mặt bằng: nhà của mình hay đi thuê, hợp đồng thuê có điều khoản sửa đổi điện không.
- Danh sách thiết bị điện lớn quán đang chạy cùng lúc vào giờ đông khách.
- Câu hỏi cho thợ: đường điện hiện tại chịu thêm được bao nhiêu, cần báo bên bán điện không, đặt trụ ở đâu là an toàn, ai bảo trì sau khi lắp.
Câu mở đầu dễ dùng khi gọi thợ: "Quán em muốn có chỗ sạc cho khách, em đã đếm khách hai tuần, anh xem giúp đường điện hiện tại có kham được không và nên bắt đầu từ đâu."
Những việc không nên làm khi mới bắt đầu
Không kéo ổ cắm kéo dài ra vỉa hè cho khách sạc. Ổ kéo dài không thiết kế cho dòng lớn kéo hàng giờ, nằm dưới đất dễ bị nước và bánh xe đè. Muốn có chỗ sạc ngoài trời thì để thợ lắp điểm cấp điện cố định, có che chắn.
Không hứa "sạc đầy" trên biển hiệu. Với AC, khách ngồi một tiếng chỉ nhận thêm một phần. Ghi đúng "chỗ sạc cho khách trong thời gian ngồi quán" tránh phiền lòng cho cả hai bên.
Không mua thiết bị trước khi hỏi điện. Nhiều quán mua trụ về rồi mới biết đường điện không đủ, phải chờ nâng công suất hàng tuần. Hỏi bên bán điện và thợ trước, mua sau.
Không để chỗ sạc trong kho hay góc khuất. Chỗ sạc cần nằm nơi nhân viên nhìn thấy, xa hàng dễ cháy, gần lối ra. Bất thường như nóng, mùi khét được phát hiện sớm khi có người nhìn.
Nói với khách thế nào khi đã có chỗ sạc
Khách đi xe điện thường hỏi ba điều: sạc được loại xe nào, sạc trong bao lâu, có mất tiền không. Ba điều đó nên được trả lời trước khi khách phải hỏi, bằng một tấm biển ngắn gần chỗ sạc và một câu nhân viên thuộc lòng. Biển ghi theo kiểu: "Chỗ sạc dành cho khách đang dùng dịch vụ tại quán, sạc AC, vui lòng báo nhân viên trước khi cắm, rời chỗ khi ra về."
Nhân viên đón khách nên hỏi ngay: "Anh chị có cần sạc xe không, dự định ngồi khoảng bao lâu ạ?" Câu hỏi đó giúp xếp lượt khi có hai xe cùng cần, và giúp khách hiểu trước rằng ngồi một tiếng thì xe chỉ nhận thêm một phần, không đầy. Khách được nói trước thì ít khi phàn nàn; khách tưởng sạc đầy rồi ra xe thấy mới tăng một ít thì dễ thấy bị lừa dù quán không hề hứa.
Với xe máy điện, nhân viên nên chỉ đúng khu ổ cắm dành cho sạc và nhắc khách dùng bộ sạc đi theo xe, không cắm qua ổ chia. Nếu khách mang pin rời vào, chỉ chỗ đặt pin trên kệ không cháy, trong tầm mắt quầy thu ngân. Mỗi tối trước khi đóng cửa, người cuối ca đi một vòng xem còn xe nào đang cắm, cáp có nằm dưới đất hay không, rồi mới khoá.
Câu hỏi thường gặp
Quán nhỏ chỉ có chỗ đỗ xe máy thì có nên làm chỗ sạc không?
Nếu khách đi xe máy điện đông và ngồi lâu, một khu ổ sạc riêng do thợ điện lắp, có aptomat chống rò và mái che là đủ. Nếu khách ghé nhanh thì nhu cầu thường thấp, đếm khách vài tuần rồi hãy quyết.
Sạc AC cho ô tô ở quán ăn trưa có ích không?
Ích ít. Trong ba mươi đến bốn lăm phút, xe chỉ nhận thêm một phần nhỏ, đủ đi thêm vài chục cây số theo ví dụ giả định. Khách đi trong phố có thể thấy tiện, khách đi xa thì gần như không khác biệt.
Quán ven đường có nên lắp sạc nhanh DC không?
Chỉ nên nghĩ tới khi đã đếm được lượng khách đi xa ghé thường xuyên và đã hỏi bên bán điện về khả năng cấp điện. Sạc nhanh DC cần đường điện lớn, thường là ba pha, kéo theo thủ tục và bảo trì nặng hơn nhiều.
Làm sao biết thời gian khách thường ngồi ở quán?
Cách đơn giản nhất là nhờ người giữ xe ghi giờ vào, giờ ra của từng xe điện trong hai tuần, tách ngày thường và cuối tuần. Không cần chính xác tới phút, chỉ cần biết khoảng nửa tiếng, một tiếng hay lâu hơn.
Khách xin cắm cáp sạc ô tô vào ổ điện trong quán thì sao?
Nên từ chối nhẹ nhàng nếu ổ đó không phải điểm do thợ lắp riêng cho việc sạc. Cáp sạc theo xe kéo dòng lớn nhiều giờ, ổ dùng chung với thiết bị khác dễ nóng. Nên nói rõ quán đang chuẩn bị chỗ sạc đúng cách và mời khách quay lại khi xong.